U eller O?

Del 1: Korleis skal du seie U og O?

Sjå filmen (lengde 01:49)

Korleis skal du seie U?

Når du skal øve på å seie U, kan det hjelpe deg å starte med ein I. Tungespissen er bak tennene nede, og tungeryggen er oppe i ganen. Så formar du leppene som om du skal plystre og lagar lyden: U. Du finn U i ord som

• hus

• pus

• ku

• lue

Du kan òg prøve å plystre først, for så å seie orda. Behald plystremunnen når du skal seie dei!

Korleis skal du seie O?

Slik lagar du ein O: Lag runde lepper som om du skal plystre. Lag lyden i halsen, O er nemleg ein bakre vokal. Tunga er litt bak tennene, ho rører ikkje ved tennene: O. Du finn O i ord som

• skole

• kos

• bord

Kva er forskjellen på U og O?

O-lyden lagar du lengre bak i halsen enn U. Dessutan har du tunga inntil tennene når du lagar U, men ikkje når du lagar O. Tunga er flatare når du lagar O enn når du lagar U. Ein siste ting: Leppene er litt spissare når du lagar O enn U.

Øv sjølv

Sit i par. Sei orda under. De kan anten seie dei saman, i kor, eller éin og éin. Gi kvarandre tilbakemeldingar på om de klarer å skilje mellom U og O.

rus – ros

tur – Tor

bur – bord

mur – mor

lus – los

Her kan de høyre korleis de skal uttale orda:

Del 2: Lytt og skriv

Trykk på lydikonet, lytt til lyden og skriv ned ordet som stemma ber deg om å skrive. Du skal bruke små bokstavar heile tida når du skriv inn svaret ditt.

A.

B.

C.

D.

E.

F.

G.

H.

I.

J.

Del 3: Øv i par

Sit i par. No skal de øve dykk på å seie lydane U og O. Begge seier setningane under. De kan anten seie dei samtidig, i kor, eller éin og éin. Det som er viktig, er at de gir kvarandre tilbakemeldingar på om de klarer å uttale U og O tydeleg.

1. I går drog eg på tur med vennen min, Tor.

2. Eg har ein fugl som bur i bur.

3. I går bygde mor ein mur utanfor huset.

4. For ei kul mor du har, sa Tor til meg mens vi gjekk tur.

5. Vi har ein hund i huset som heiter Ole. Av og til er han i bur.

6. Hund! Kult! Vi har både hund, pus, fugl og skogmus.

Her kan de høyre på setningane:

Del 4: Historia om Tor og Tuva

A. Snakk – lytt – skriv

I denne oppgåva skal de gå saman i par eller grupper. Éin skal lese historia om Tor og Tuva høgt. Den andre / Dei andre skal skrive inn orda som manglar i historia. Den som les høgt, skal lese historia seint og tydeleg, men må ikkje hjelpe til med stavinga.

B. Lytt til historia om Tor og Tuva

Lytt til historia om Tor og Tuva under. Legg merke til korleis du skal seie orda med U og O. Du kan ha teksten framfor deg, viss du vil det. Teksten finn du i boksen i oppgåve A.

C. Les teksten høgt

Sit i dei same gruppene som de gjorde i oppgåve 4A. Byt på å lese teksten om Tor og Tuva høgt for kvarandre. Gi kvarandre tilbakemelding på om de klarer å seie orda med U og O rett. Hjelp kvarandre med å gi råd om korleis de skal forme lepper og halde tunga på rett stad.

Del 5: Ola og Ulla på rullebanen

Snakk – lytt – skriv

Hald fram med å sitje i dei same gruppene. No byter de roller, slik at ein annan les enn den som las historia om Tor og Tuva. Den som skal lese, les historia om Ola og Ulla på rullebanen (under). Dei som skal konkurrere om å skrive inn rett ord, fyller inn ord i oppgåva under.

Her kan de høyre historia om Ola og Ulla. Lytt gjerne til ho, og øv dykk på å uttale orda med U og O.

Del 6: Nye ord

Når du jobba med denne oppgåva, møtte du nokre nye ord.

1. Lag ei ordbok der du set om dei nye orda du har lært til førstespråket ditt.

2. Øv deg på å uttale orda på norsk.

3. Lag nokre setningar som inneheld dei nye orda.

Del 7: Konkurranse

Sit i par eller grupper. Kven klarer å komme på flest norske ord med U og O i seg på tre minutt? Skriv ned orda og samanlikn.

Øv deretter på å seie orda høgt.