Ø eller E?

Sjå ein film om Ø og E

Sjå filmen om korleis du skal uttale vokalane Ø og E (lengde 1:45).

Del 1: Kvifor blandar vi Ø og E?

Når du lærer norsk, kan det vere vanskeleg å skilje mellom vokalane Ø og E. Desse lydane kan vere forvirrande fordi begge blir laga med tunga inntil tennene nede. Men måten du formar leppene på, er ulik, og det gir heilt ulike lydar.

Kva er forskjellen på Ø og E?

Den viktigaste forskjellen mellom Ø og E er altså korleis du formar leppene. Når du lagar Ø, må du ha runde lepper. Når du lagar E, skal du ta leppene litt tilbake. Her forklarer vi deg trinn for trinn:

Lag Ø

Tungespissen skal vere midt i munnen.

Rund leppene, som om du blåser ei lita såpeboble.

Lag lyden: Ø.

Du finn Ø i ord som

• øl

• kjøtt

• sør

Lag E

• Tungespissen skal vere litt framme i munnen.

• Trekk leppene litt bakover, som når du smiler svakt.

Lag lyden: E.

Du finn E i ord som

• elg

• mellom

• hente

Del 2: Øv sjølv

Sit i par. Sei orda under. De kan anten seie dei saman, i kor, eller éin og éin. Gi kvarandre tilbakemeldingar på om de klarer å uttale Ø og E rett.

• ør– er

• søtt – sett

• sør – ser

• møte – meter

• klø – kle

Her kan de høyre korleis orda skal uttalast:

Del 3: Lytt og skriv

Trykk på lydikonet, lytt til lyden og skriv ned ordet stemma ber deg om å skrive.

A.

B.

C.

D.

E.

F.

G.

Del 4: Øv i par

Sit i par. No skal de øve på å seie lydane Ø og E. Begge seier setningane under. De kan anten seie dei samtidig, i kor, eller éin og éin. Det som er viktig, er å gi kvarandre tilbakemeldingar på om de klarer å uttale Ø og E tydeleg.

• Søren skal hente øl til festen.

• Eg høyrde at elgen løp over vegen.

• Kjøttet er mørt, men eg må hente meir.

• Raud og grøn er fargar, men eg liker best lyseblå.

• Høyrer du forskjellen på sør, ser, mør og meir?

• Lause løver lever fritt i Kenya.

Del 5: Historia om Sølve og Jørgen

A. Snakk – lytt – skriv

I denne oppgåva skal de gå saman i par eller grupper. Éin skal lese historia om Sølve og Jørgen høgt. Den andre/Dei andre skal skrive inn orda som manglar i historia. Den som les høgt, skal lese historia sakte og tydeleg, men må ikkje hjelpe til med stavinga.

B. Lytt til historia om Sølve og Jørgen

Lytt til historia under. Legg merke til korleis du skal seie orda med Ø og E. Du kan ha teksten framfor deg, viss du vil. Du finn teksten i boksen i del 5A.

C. Les teksten høgt

Sit i dei same gruppene som de gjorde i del 5. Byt på å lese teksten om Sølve og Jørgen høgt for kvarandre. Gi kvarandre tilbakemelding på om de klarer å seie orda med Ø og E rett.

Del 6: Historia om Bente og Bjørn

A. Snakk – lytt – skriv

Hald fram med å sitje i gruppene. No byter de roller, slik at det er ein annan som les, enn den som las historia om Sølve og Jørgen først. Den som skal lese, les historia om Bente og Bjørn (under). Dei som skal konkurrere om å skrive inn rett ord, fyller inn ord i oppgåva under.

Her kan de lytte til historia om Bente og Bjørn:

Del 7: Nye ord

Når du jobba med oppgåvene over, møtte du fleire nye ord. Lag ei ordbok der du set om dei nye orda til førstespråket ditt.

Øv deg på å uttale orda på norsk.

Lag nokre setningar som inneheld dei nye orda.

Del 8: Konkurranse

Sit i par eller grupper. Målet er å finne flest moglege norske ord som inneheld både Ø og E, som til dømes ordet bøtte.

Gå fram slik:

1. Ein frå kvar gruppe går opp og skriv eit ord på tavla.

2. Hald på til eit av laga ikkje kjem på fleire ord.

3. Det laget som skreiv ord sist på tavla, har vunne.