B eller P?

Del 1: Korleis skal du seie B og P?

Sjå filmen (lengde 02:11)

Korleis skal du seie B?

Når du lagar lyden B, skal du lukke leppene saman. Lag stemme i halsen. Slepp så leppene varsamt frå kvarandre mens du lagar lyd: B. Du finn denne lyden i ord som

• ball

• billig

• bort

Korleis skal du seie P?

Lukk leppene saman. Ikkje lag stemme i halsen. Slepp leppene fort frå kvarandre med ein liten luft-eksplosjon, altså at det kjem mykje luft ut mellom leppene dine: P. Du finn P i ord som

• par

• panne

• pris

Kva er forskjellen på B og P?

Det er spesielt dei med somali og arabisk som førstespråk, som synest desse lydane er vanskelege å skilje. Årsaka er at desse språka ikkje har P. Lydane verkar ganske like sidan begge blir laga med leppene klemde mot kvarandre.

Den viktigaste forskjellen mellom B og P er at B er stemd, mens P er ustemd. Det betyr at B blir laga i halsen, mens P ikkje gjer det. Følg desse tipsa for å øve på forskjellane:

Korleis lage lyden B (stemd lyd)?

• Lukk leppene heilt.

• Inga luft slepper ut.

• Lag lyd med stemmebanda.

• Du kan kjenne vibrasjon i halsen fordi stemmebanda jobbar.

• Slepp leppene sakte.

• Lufta kjem ut, og lyden blir kort og "mjuk".

• Døme: Sei "banan" sakte. Legg ei hand på halsen – du kjenner vibrasjon på B.

Korleis lage lyden P (ustemd lyd)?

• Lukk leppene heilt.

• Inga luft slepper ut.

• Ikkje lag lyd med stemmebanda.

• Ingen vibrasjon i halsen – berre pust.

• Slepp leppene raskt.

• Lufta slepper ut med meir kraft, og lyden blir "skarp".

• Døme: Sei "pære" sakte. Legg ei hand på halsen – ingen vibrasjon på P.

Øv sjølv

Sit i par. Sei orda under. De kan anten seie dei saman, i kor, eller éin og éin. Gi kvarandre tilbakemeldingar på om de klarer å skilje mellom B og P.

• buss – puss

• bil – pil

• bar – par

• port – bort

• best – pest

Her kan de høyre korleis de skal uttale orda:

Del 2: Lytt og skriv

Trykk på lydikonet, lytt til lyden og skriv ned ordet stemma ber deg om å skrive. Du skal bruke små bokstavar heile tida når du skriv inn svaret ditt.

A.

B.

C.

D.

E.

F.

G.

H.

I.

J.

Del 3: Øv i par

Sit i par. No skal de øve dykk på å seie lydane B og P. Begge seier setningane under. De kan anten seie dei samtidig, i kor, eller éin og éin. Det som er viktig, er at de gir kvarandre tilbakemeldingar på om de klarer å uttale B og P tydeleg.

1. Pila trefte bilen bak porten.

2. Eg såg eit par gå inn på ein bar der borte.

3. Eg ser ein skiten buss som treng ein puss.

4. Pest er ikkje best på fest.

5. Gå bort til ein port og skyt pila på bilen med bogen.

6. Fine par bruker berre brune paraplyar.

Her kan du høyre korleis du skal seie setningane:

Del 4: Historia om Per, Billy og Petter

A. Snakk – lytt – skriv

I denne oppgåva skal de gå saman i par eller grupper. Éin skal lese historia om Per, Billy og Petter høgt. Den andre / Dei andre skal skrive inn orda som manglar i historia. Den som les høgt, skal lese historia seint og tydeleg, men må ikkje hjelpe til med stavinga.

B. Lytt til historia om Per, Billy og Petter

Lytt til historia om Per, Billy og Petter under. Legg merke til korleis du skal seie orda med B og P. Du kan ha teksten framfor deg, viss du vil det. Teksten finn du i boksen i oppgåve 4A.

C. Les teksten høgt

Sit i dei same gruppene som de gjorde i oppgåve 4 A. Byt på å lese teksten om Per, Billy og Petter høgt for kvarandre. Gi kvarandre tilbakemelding på om de klarer å seie orda med P og B rett. Hjelp kvarandre med å gi råd om korleis de skal lage stemd og ustemd lyd rett.

Del 5: Historia om Bella og Pelle

A. Snakk – lytt – skriv

Hald fram med å sitje i dei same gruppene. No byter de roller, slik at ein annan les enn den som las historia om Per, Billy og Petter. Den som skal lese, les historia om Bella og Pelle (under). Dei som skal konkurrere om å skrive inn rett ord, fyller inn ord i oppgåva under.

Her kan de høyre historia om Bella og Pelle:

Del 6: Nye ord

Når du jobba med denne oppgåva, møtte du nokre nye ord.

1. Lag ei ordbok der du set om dei nye orda du har lært til førstespråket ditt.

2. Øv deg på å uttale orda på norsk.

3. Lag nokre setningar som inneheld dei nye orda.

Del 7: Konkurranse

Sit i par eller grupper. Kven klarer å komme på flest norske ord med B og P i seg på tre minutt? Skriv ned orda og samanlikn.

Øv deretter på å seie orda høgt.