Fag

Fagstoff

Video

Interaktivt innhald

Filmar og figurar i Demografi og levekår

Her har vi samla filmar og figurar i emnet Demografi og levekår. Vi har òg lenka til relevante fagartiklar og oppgåver.

Film: Introduksjon til Demografi og levekår

Filmen (lengde 1:26) introduserer emnet gjennom ulike klipp og opne spørsmål knytte til demografi og levekår. Filmen blir brukt i oppgåva "Introduksjon til Demografi og levekår".

Video: Christina Svien / CC BY-ND 4.0

Film: Den demografiske overgangsmodellen

Animasjonsfilmen (lengde 3:19) forklarer den demografiske overgangsmodellen og alle dei fem fasane. Filmen blir brukt i artikkelen "Den demografiske overgangsmodellen".

Video: Klipp og lim / CC BY-SA 4.0

Film: For mange eller for få menneske på jorda?

Animasjonsfilmen (lengde 2:56) forklarer kvifor både for få og for mange menneske kan vere utfordrande. Filmen blir brukt i artikkelen "Er vi for få eller for mange?".

Video: Klipp og lim / CC BY-SA 4.0

Film: Global ulikskap

Animasjonsfilmen (lengde 3:42) forklarer kvifor nokre er rike og andre er fattige, og tek for seg avhengnadsteorien og moderniseringsteorien. Filmen blir brukt i artikkelen "Kvifor er nokre rike og andre fattige?".

Video: Klipp og lim / CC BY-SA 4.0

Figur: Dei fem fasane i den demografiske overgangsmodellen

Figuren viser dei fem fasane i den demografiske overgangsmodellen og korleis fødselsraten, dødsraten og populasjonen blir endra gjennom fasane. Figuren blir nærmare forklart i artikkelen "Den demografiske overgangsmodellen".

Den demografiske modellen framstilt som tre kurver i eit diagram: ei kurve for fødselsrate, ei kurve for dødsrate og ei kurve for populasjon. Illustrasjon.

Figur: Fleire eldre enn barn og unge

Figuren viser befolkningsutviklinga blant barn og unge og blant eldre i Noreg frå 1900 og fram til 2024 og dessutan vidare framskrivingar mot 2100. Figuren viser tydeleg den forventa eldrebølga og blir brukt i artikkelen "Er vi for få eller for mange?".

Eit koordinatsystem med år frå 1900 til 2100 på den horisontale aksen og talet på personar frå 0 til 2,5 millionar på den vertikale aksen. Det er to grafar, ein graf med talet på barn og unge, frå 0 til 19 år, og ein graf med talet på eldre, frå 65 år. Framstillinga viser at talet på barn og unge har vore høgare enn talet på eldre fram til år 2031. Etter det er det flest eldre. Rundt år 2080 vil vi nå toppen på talet på eldre på nesten 2 millionar, og då vil det vere omtrent dobbelt så mange eldre som barn og unge. Illustrasjon.

Figur: Befolkningspyramide Afghanistan 2024

Figuren viser befolkningssamansetjinga i Afghanistan i 2024 og blir brukt og forklart i artikkelen "Er vi for få eller for mange?". Tala frå befolkningspyramiden er gitt att i ein tabell nedanfor.

Grafisk framstilling med andel av ei befolkning i prosent på den horisontale aksen og aldersgrupper frå 0 år til 100 pluss år på den vertikale aksen. Liggande søyler representerer kvar si aldersgruppe. Figuren ser ut som ein pyramide som er ganske brei nedst nede, og som smalnar gradvis oppover mot toppen. Det er cirka lik fordeling mellom menn og kvinner i kvar aldersgruppe. Illustrasjon.

Tabell: Tal frå befolkningspyramiden for Afghanistan

Befolkningspyramide Afghanistan

Alder	Menn	Kvinner
0–4	8,1 %	7,6 %
5–9	7,3 %	7,0 %
10–14	6,5 %	6,2 %
15–19	5,7 %	5,5 %
20–24	5,1 %	4,9 %
25–29	4,3 %	4,2 %
30–34	3,3 %	3,3 %
35–39	2,5 %	2,5 %
40–44	2,0 %	2,0 %
45–49	1,7 %	1,7 %
50–54	1,3 %	1,3 %
55–59	0,9 %	1,1 %
60–64	0,7 %	0,8 %
65–69	0,5 %	0,6 %
70–74	0,3 %	0,4 %
75–79	0,2 %	0,3 %
80–84	0,1 %	0,1 %

Figur: Befolkningspyramide Tyskland

Figuren viser befolkningssamansetjinga i Tyskland i 2024 og blir brukt og forklart i artikkelen "Er vi for få eller for mange?". Tala frå befolkningspyramiden er gitt att i ein tabell nedanfor.

Grafisk framstilling med andel av ei befolkning i prosent på den horisontale aksen og aldersgrupper frå 0 år til 100 pluss år på den vertikale aksen. Liggande søyler representerer kvar si aldersgruppe. Figuren er ganske smal nedst nede, men blir gradvis breiare opp mot aldersgruppa 35 til 39 år, før han blir litt smalare igjen. Så blir figuren breiare igjen, aller breiast er han for aldersgruppa 55 til 59 år, før han smalnar gradvis oppover mot aldersgruppa 100 pluss. Det er ganske lik fordeling mellom menn og kvinner, men i alle aldersgruppene over 60 til 64 er det litt fleire kvinner. Illustrasjon.

Tabell: Tal frå befolkningspyramiden for Tyskland

Befolkningspyramide Tyskland

Alder	Menn	Kvinner
0–4	2,3 %	2,2 %
5–9	2,5 %	2,4 %
10–14	2,3 %	2,2 %
15–19	2,4 %	2,2 %
20–24	2,6 %	2,4 %
25–29	3,0 %	2,7 %
30–34	3,3 %	3,0 %
35–39	3,4 %	3,2 %
40–44	3,2 %	3,2 %
45–49	3,0 %	3,0 %
50–54	3,3 %	3,3 %
55–59	4,1 %	4,0 %
60–64	3,9 %	3,9 %
65–69	3,1 %	3,3 %
70–74	2,5 %	2,9 %
75–79	1,8 %	2,1 %
80–84	1,6 %	2,2 %
85–89	1,0 %	1,6 %
90–94	0,3 %	0,6 %
95–99	0,1 %	0,2 %

Figur: Barn per kvinne i Noreg, India, Nigeria og Japan

Dette er ein interaktiv figur frå Gapminder. Her ser vi utviklinga i barn per kvinne i høvesvis Noreg, India, Nigeria og Japan. Figuren blir brukt i oppgåva "Demografisk detektiv".

Tabell: Fødslar per kvinne i Noreg, Nigeria, Japan og India

Barn per kvinne
Land	1800	1850	1900	1950	2000	2023
Noreg	4,32	4,45	4,40	2,52	1,85	1,41
Nigeria	6,55	6,55	6,55	6,39	6,12	4,48
Japan	4,08	4,68	4,69	3,56	1,35	1,21
India	5,95	5,95	5,73	5,81	3,35	1,98

Figur: Demografisk utvikling i verda frå 1950 til 2100

Figuren viser utviklinga av befolkninga i verda i alderssamansetjing og storleik frå 1950 og fram til 2100. Figuren er ein av fleire figurar og grafar i oppgåva "Forstå verda betre: oppgåver om demografi". Vi har ikkje teke med alle figurane her på denne sida. Sjekk gjerne oppgåva sjølv dersom du ønsker fleire figurar og grafar.

Ein befolkningspyramide der den horisontale aksen viser befolkninga i storleik, fordelt med menn på venstre side og kvinner på høgre side. Den vertikale aksen representerer dei ulike aldersgruppene frå 0 til 100 år. Diagrammet er sett saman av ein figur for kvart tiår frå 1950 til 1990 og figurar frå 2018, 2050, 2075 og 2100. I 1950 er figuren breiast nedst og gradvis smalare oppover. Dei neste tiåra veks figuren i breidde, og det blir fleire i dei høgare aldersgruppene. I 2100 er figuren omtrent like brei frå 0 år og heilt opp til 60, og det er også mange menneske heilt opp til 80- og 90-åra. Figuren viser tydeleg korleis befolkninga i verda veks, og at det gradvis blir ein stadig større andel vaksne og eldre. Illustrasjon.

Figur: Human Development Index i verda

Kartet viser kor høgt ulike land skårar på levekårsmålet Human Development Index (HDI) i 2023, og blir brukt i artikkelen "Er Noreg det beste landet å bu i?".

Verdskart der land er markerte med ulike fargar etter kor høg HDI-skår dei har. Land med låg indeks er lysegrøne, land med medium indeks er grøne, og land med høg indeks er blå. Døme på land med mørk blåfarge er Australia, New Zealand, Japan, USA, Canada, Noreg, Sverige, Finland, Danmark, Storbritannia, Frankrike og Tyskland. Døme på land med lys blåfarge er Algerie, Libya, Egypt, Kasakhstan, Russland, Mongolia og Kina. Døme på land med lys grønfarge er Afghanistan, Mali, Niger, Tsjad og Den sentralafrikanske republikken. Det lysaste landet er Sør-Sudan. Illustrasjon.

Figur: Utvikling av HDI i landa i verda

Dette er ein interaktiv figur frå Gapminder. Han viser kor høgt ulike land skårar på HDI, og vi kan undersøke utviklinga frå 1990 og framover. Figuren blir brukt i artikkelen "Er Noreg det beste landet å bu i?".

Tabell: HDI for nokre utvalde land

Tabellen viser utviklinga i HDI for nokre utvalde land i perioden 1990 til 2023.

Utvikling i HDI
Land	1990	2000	2010	2020	2023
Noreg	0,856	0,924	0,947	0,969	0,970
Uganda	0,342	0,407	0,514	0,571	0,582
Kina	0,491	0,598	0,710	0,786	0,797
Brasil	0,641	0,690	0,748	0,770	0,786
USA	0,878	0,895	0,919	0,925	0,938
Tyskland	0,834	0,897	0,936	0,955	0,959

Figur: Earth Overshoot Day

Figuren viser utviklinga av overforbruksdagen, som er dagen året vi på verdsbasis har brukt opp jordas økologiske kapasitet for det aktuelle året. Figuren blir brukt i artikkelen "Er Noreg det beste landet å bu i?".

Stolpediagram som viser når på året verda har hatt eit større økologisk fotavtrykk enn den økologiske kapasiteten til jorda. Figuren viser at vi i 1971 brukte omtrent like mykje som jorda klarte å generere i løpet av eit år. Etter det har vi gradvis brukt meir, og datoen for når vi har overskride den økologiske kapasiteten, har komme stadig tidlegare. Dei siste åra ser det ut til å ha stabilisert seg rundt starten av august. Illustrasjon.

Fleire figurar

I dette emnet har vi fleire figurar som ikkje er tekne med på denne sida. Du kan finne nokre av dei i oppgåva "Forstå verda betre: oppgåver om demografi".

Forrige Tilbake til emnet