Fagstoff

Risikomoment: støv og gass

Når du overflatebehandlar, kan du bli utsett for støv og gass. Det gjeld spesielt ved sliping og reinsing. Er det farleg? Kva må du eventuelt gjere for å beskytte deg?

Ein person med verneutstyr bruker vinkelslipar på ein stor stålkonstruksjon. Det spruter gneistar frå vinkelsliparen. Foto. — Her blir ei stålflate reingjord med vinkelslipar før ho skal målast. Kva kan arbeidaren bli utsett for her? Er det berre gneistane som er farlege?

Beskyttelse mot støv og gass

Støv oppstår først og fremst ved reingjering og reinsing. Gass oppstår som oftast ved påføring. Hugs at ved sliping og reinsing blir det høge temperaturar. Det gjer at materiala du sliper på, kan gi frå seg gassar i tillegg til støv.

Det er viktig å setje seg inn i sikkerheitsdatabladet til materialet før du går i gang. Nokre material krev spesielle sikkerheitstiltak.

Generelle døme på sikkerheitstiltak:

godkjent andedragsvern
maske med rett filter og klassifisering
luftaggregat med belte, luftstraumreguleringsventil, pusteslange og hette/hjelm med filtereining

Ei vernemaske med slangar, trykkregulator og belte ligg på eit bord. Bak ligg eit høyrselsvern. Foto. — Eit luftaggregat som består av trykkluftmaske med belte, slangar og trykkregulator. Når skal ei slik maske brukast?

Filtertypar

Dei ulike forureiningane som støv og gass/damp krev ulike filter. Støvfilter har nemningane P1, P2 og P3. Filter som skal beskytte mot organiske løysemiddel, har nemningane A1, A2 og A3.

Det blir òg levert kombinasjonsfilter som beskyttar både i klasse A og P. Slike filter er anbefalte, for dei gir dobbel beskyttelse.

Støvfilter

Støvfiltera er klassifiserte med bokstaven P og eit tal. Talet beskriv kor godt filteret beskyttar. Kravet til filtertype står i sikkerheitsdatabladet til produktet.

P1: lågaste beskyttelsesgrad (ikkje god nok mot målingsdropar og fint slipestøv)
P2: middels beskyttelsesgrad
P3: høgaste beskyttelsesgrad

Filter mot gass frå organiske løysemiddel

Filter som beskyttar mot gass frå organiske løysemiddel, er klassifiserte med bokstaven A og eit tal. Talet beskriv kor godt filteret beskyttar. Kravet til filtertype står i sikkerheitsdatabladet til produktet.

A1: lågaste beskyttelsesgrad
A2: middels beskyttelsesgrad
A3: høgaste beskyttelsesgrad

Andre typar kan vere nødvendige for syrer og alkaliske stoff.

Ein person med vernedrakt og maske. Foto. — Her ser du ein overflatebehandlar som bruker filtreringsmaske. Kva klassifiseringar kan ei slik maske ha?

Val av filter

Sikkerheitsdatablad (SDS) beskriv kva filter du skal bruke når du målar. Det er nokre forholdsreglar å ta når du bruker filter. Her er nokre døme:

Byt filter regelmessig.
Sjekk at filterpakken er forsegla før du opnar han.
Vel rett type filter til jobben (sjekk sikkerheitsdatabladet).
Absorpsjon av partiklar og løysemiddel startar når forseglinga er broten. Oppbevar derfor pakken i ein lukka pose når han ikkje er i bruk.
Sørg for at maska passar og tettar godt.
Bruk berre godkjende masker og filter. Ver merksam på at skjegg kan forårsake lekkasje!

Ein person med vernedress og vernemaske held over luftinntaket på vernemaska. Foto. — Du må kontrollere at vernemaska er tett, så det ikkje kjem støv og gass mellom huda og maska. Hald for filtera og prøv å puste inn. Er maska tett, klarer du ikkje å puste inn luft.

Trykkluftmaske

Skal du jobbe under heilt spesielle forhold, kan du trenge ei trykkluftmaske.

Bruk maska vanlegvis i lukka rom.
Lufttilførselen til desse maskene blir levert frå ei ekstern kjelde utanfor det lukka rommet. Fukt, olje, støv og giftige gassar blir filtrert bort.
Lufta passerer gjennom eit gassovervakingsskåp/filter før levering til overflatebehandlaren.