Helium
Kva er helium?
Helium er ein fargelaus, luktfri og smaklaus gass som er det nest lettaste grunnstoffet og det grunnstoffet det er nest mest av i universet, etter hydrogen. Det kjemiske symbolet for helium er He, og det høyrer til edelgassane i det periodiske systemet.
Helium er kjent for den låge tettleiken og inerte naturen, noko som betyr at det ikkje reagerer lett med andre stoff.
Bruksområde innan industri
Helium har mange viktige bruksområde i industrien på grunn av dei unike eigenskapane. Nokre av dei mest kjende bruksområda utanfor industrien er som fyll i ballongar og luftskip, sidan helium er lettare enn luft og ikkje er brennbar. I medisinsk industri blir helium brukt i blandingar med oksygen for å hjelpe pasientar med pusteproblem. Det blir òg brukt som kjølemiddel i superleiande magnetar, som dei som finst i MRI-skannarar på sjukehus.
Innanfor mekanisk industri blir helium ofte nytta til lekkasjeinspeksjon. Helium er godt eigna fordi heliumatoma er små nok til å passere gjennom små sprekkar og hol som andre gassar ikkje trenger gjennom.
Helium blir nytta som ein vernegass under sveising av metall som aluminium og titan for å forhindre at dei reagerer med oksygen og nitrogen i lufta.
Helium blir brukt og til å skape ein rein og inert atmosfære under produksjonen av halvleiarar og fiberoptikk. Dette forhindrar oksidasjon og andre reaksjonar som kan skade dei delikate komponentane.
Lagring
Helium blir vanlegvis lagra under trykk i spesialdesigna sylindrar eller tankar. På grunn av det låge kokepunktet kan helium òg lagrast i flytande form ved svært låge temperaturar. Flytande helium blir ofte brukt som kjølemiddel i forskingslaboratorium og i visse typar industrielt utstyr.
Når det gjeld transport, er det viktig å sikre at heliumtankar blir handterte forsiktig og blir lagra i godt ventilerte område for å unngå trykkoppbygging og potensielle farar.
Miljøutfordringar
Sjølv om helium ikkje er ein drivhusgass og ikkje bidreg direkte til klimaendringar, er det ein avgrensa naturressurs. Helium blir hovudsakleg vunne ut frå naturgassfelt, og den globale etterspørselen aukar stadig. Dette kan føre til knappleik og høgare kostnader i framtida.
Gjenbruk og resirkulering av helium blir derfor stadig viktigare for å sikre berekraftig bruk. Behovet for effektiv forvaltning av heliumressursane er òg viktig for å halde oppe forsyninga til vitale industriar, inkludert medisin og forsking, der helium speler ei kritisk rolle.
Sikkerheitsdatablad
Her kan du laste ned eit døme på eit sikkerheitsdatablad for helium.
Oppgåve
I denne oppgåva skal du analysere sikkerheitsdatabladet for gassen og svare på spørsmål frå innhaldet.
Under finn du oppgåva i eit tekstdokument du kan laste ned og skrive inn i. Du finn døme på datablad på nettsidene til Linde.