Salatvekstar
Biologi
Salat høyrer til korgplantefamilien og inneheld bitterstoff som gir ein karakteristisk smak. Salat blir delt i tre hovudtypar basert på form:
- Bladsalat
- dannar ikkje faste hovud og blir hovudsakleg dyrka i veksthus.
- Hovudsalat
- er tradisjonell salat med faste hovud.
- Bindsalat
- er ein variant av hovudsalat med mjukare blad.
Jord og gjødsling
Salat stiller få krav til jord, men eit godt plantebed er avgjerande. Leirejord kan vere for stiv og hard. Ved dyrking i lett sandjord krevst det god vasstilgang for å unngå indre bladrandskade (innerrote).
Salat kan dyrkast fleire gonger på same areal i løpet av vekstsesongen, ofte etter tidlegkål.
Næringsbehovet for salat:
nitrogen: 8–12 kg/daa
fosfor : 5–8 kg/daa
kalium: 12–15 kg/daa
For mykje nitrogen kan auke risikoen for bladrandskade.
Oppal og dyrking
Oppal
Vi kan så salat i torvblokker eller pluggbrett. Planter i torvblokker set vi direkte i salatplast med ferdig stansa hol. Spiretemperaturen bør vere 18–20 gradar, og det tek 3–4 veker frå såing til utplanting.
Dyrking
Lågt temperaturkrav gjer at salat kan dyrkast i store delar av landet.
Utviklingstida er 8–10 veker for vanleg salat og 10–13 veker for isbergsalat.
Plantetida er frå 1. mai til omtrent 1. august.
Planteavstand:
20 x 20 cm for små sortar
30–40 x 30–40 cm for store hovud
Viktige omsyn
Unngå djup planting for å redusere risikoen for sopp på rothals og blad.
Salatplast held ugras unna, varmar jorda og forhindrar jordsprut på blada.
For å unngå stokkrenning bør vi bruke sortar som toler mykje lys og varme.
Temperaturar over 20 gradar gir dårleg hovuddanning.
Hausting og lagring
Vi må hauste salat varsamt for å unngå skade på ytterblada. Han må raskt kjølast ned til 0–2 gradar og bli lagra med ei relativ luftfukt på 95–100 prosent.
Hovudsalat kan lagrast i 2–3 veker.
Isbergsalat kan lagrast i 4–5 veker.
Vanlege skadegjerarar
Vanlege utfordringar ved salatdyrking er
skadedyr: bladlus og åkersniglar
sjukdommar: gråskimmel, storknolla rotesopp og blautrotebakteriar, særleg i varmt og fuktig vêr
Oppgåve
Vel rette påstandar og lag eit samandrag om salatvekstar.