Frå idé til forretningsmodell
Korleis komme i gang?
I oppstartsfasen er dei fleste forretningsidéar usikre. Du veit kanskje kven kundane kan vere, men du veit enno ikkje om dei faktisk er villige til å betale for produktet eller tenesta. Derfor er det lurt å utvikle ein forretningsmodell tidleg. Han hjelper deg med å sjå samanhengen mellom kundane, verdiløftet, aktivitetane, ressursane, og korleis verksemda skal tene pengar.
Det er òg smart å lage fleire ulike forslag til forretningsmodell. Kanskje oppdagar du at ei anna målgruppe, ein annan inntektsmodell eller nye samarbeidspartnarar gir ei betre løysing. Ein Business Model Canvas er enkel å endre og utvikle etter kvart som du får ny kunnskap.
Snakk med andre om idéane dine. Medgründerar, lærarar, mentorar og personar med erfaring frå næringslivet kan gi verdifulle innspel. I Noreg finst det òg organisasjonar som Etablerersenteret, gründersenter og Innovasjon Norge som tilbyr kurs, rådgiving og rettleiing for gründerar.
Det er sjeldan at éin person kan alt som trengst for å starte og drive ei bedrift. Mange vellykka gründerar lykkast fordi dei bygger eit team med ulik kompetanse og fordeler ansvar og oppgåver mellom seg.
Film: Kven skal eg bygge bedrift med?
I filmen nedanfor (lengde 01:38) frå Innovasjon Norge får du høyre om kva som er eit godt team når du vil starte ei bedrift.
Korleis skaffar du pengar?
Dei fleste verksemder treng kapital for å komme i gang. Pengane kan brukast til å utvikle produkt, kjøpe utstyr, marknadsføre verksemda eller dekke utgifter før dei første inntektene kjem inn.
Film: Korleis skaffar eg pengar?
I filmen nedanfor (lengde 01:47) frå Innovasjon Norge får du høyre om korleis du kan skaffe pengar til bedrifta di.
Korleis tener du pengar?
Det finst mange måtar å tene pengar på. I nokre verksemder betaler kunden direkte for eit produkt. I andre verksemder kjem inntektene frå heilt andre kjelder enn dei som faktisk bruker produktet.
Eit kjent døme er Facebook. Dei fleste brukarane betaler ingenting for å bruke tenesta. I staden tener selskapet hovudsakleg pengar på å selje annonseplass til bedrifter som ønsker å nå bestemde målgrupper.
I denne forretningsmodellen er brukarane ikkje berre kundar – dei er òg ein viktig nøkkelressurs. Jo fleire aktive brukarar Facebook har, desto meir attraktiv blir plattforma for annonsørar. Derfor investerer selskapet mykje i å utvikle nye funksjonar og sørge for at brukarane held fram med å bruke tenesta.
Facebook er berre éin av mange ulike forretningsmodellar. Her er nokre vanlege døme:
Forretningsmodell | Korleis tener verksemda pengar? | Døme |
|---|---|---|
| Direkte sal | Verksemda sel produktet direkte til kunden. | Eit bakeri, ein sportsbutikk |
| Abonnement | Kundane betaler ein fast sum kvar månad eller kvart år. | Netflix, Spotify, lokalavis |
| Freemium | Grunnversjonen er gratis, mens ekstra funksjonar kostar pengar. | Spotify, Dropbox |
| Reklamefinansiert | Brukarane betaler lite eller ingenting. Annonsørar betaler for reklame. | Facebook, Google, YouTube |
| Marknadsplass | Verksemda koplar kjøparar og seljarar og tek ein provisjon. | FINN.no, Airbnb |
| Delingsøkonomi | Plattforma gjer det mogleg å dele eller leige ut ressursar mellom privatpersonar. | HomeExchange, Getaround |
| Lisensiering | Andre betaler for retten til å bruke eit produkt, eit varemerke eller ein teknologi. | Microsoft, Adobe |
| Razor-and-blades | Verksemda sel eit hovudprodukt billig og tener pengar på tilbehøyr eller forbruksmateriell. | Barberhøvlar og blad, kaffimaskiner og kapslar |
| Leasing eller utleige | Kundane betaler for å bruke produktet i ein periode i staden for å eige det. | Bilutleige, maskinutleige |
| Tenestebasert | Verksemda sel kompetanse eller arbeidskraft. | Rekneskapskontor, frisør, konsulent |
Mange verksemder kombinerer fleire forretningsmodellar. Ei lokalavis kan til dømes tene pengar både på abonnement, annonsar og sponsa artiklar. Eit treningssenter kan ha medlemskap, personleg trening og sal av treningsutstyr. Å kombinere fleire inntektskjelder kan gjere verksemda mindre sårbar dersom éi inntektskjelde blir svakare.
Når de lagar ein Business Model Canvas, er det derfor viktig å tenke over korleis verksemda faktisk skal tene pengar, og om det kan vere lurt å kombinere fleire forretningsmodellar. Dette er ofte ein viktig føresetnad for at verksemda skal bli lønnsam og berekraftig på lang sikt.