Hopp til innhald
Nynorsk

Fag

Oppgåve

Er det greitt å skilje seg ut?

No skal du utforske ein artikkel om å vere annleis. Er det eigentleg greitt å skilje seg ut i Noreg i dag?
Ein gul fugleunge strekker seg etter ei gruppe med svarte fugleungar. Foto.
Må vi vere heilt like for å bli godtekne i det norske samfunnet?

Del 1: Førlesingsoppgåver

Jobb først for deg sjølv:

Kva for tankar gir orda under deg? Skriv ned nokre stikkord til kvart ord. Slå opp i ordbøkene eller Lexin viss du er usikker på av nokon av orda.

  • inkludering

  • mangfald

  • skeiv

  • toleranse

Samanfatt i klassen det de har notert.

Del 2: Les artikkelen

Ordforklaringar til artikkelen

aksept
når noko eller nokon blir godtekne
homofil
ein person som blir forelska i personar av same kjønn
skeiv
her: eit ord for personar som er homofile, bifile eller trans
trans
ein person som føler at kjønnet hen fekk registrert ved fødselen, er feil
ikkje-binær
ein person som ikkje ser på seg sjølv som berre mann eller berre kvinne
kjønnsidentitet
handlar om kva kjønn ein person kjenner seg som
spegle
gi eit bilete av noko, å vise noko
eksponert
å vere synleg eller utsett
polarisert
når folk har veldig ulike meiningar og er sterkt ueinige med kvarandre
haldning
ein måte å tenke, kjenne eller reagere på overfor til dømes ein person eller ei sak
regnbogeflagg
eit fargerikt flagg som symboliserer støtte til skeive personar
skulegard
eit område der elevane kan vere ute når dei ikkje har undervisning
stå i skvis
her: å vere i ein vanskeleg situasjon der to sider prøver å påverke deg
mangfald
her: at det er mange ulike mennesketypar i ei gruppe
vedtak
noko som er bestemt, ei avgjerd
djupdykk
her: å undersøke noko godt og grundig
aspekt
ein del eller ei side ved ei sak
tilhøyrsel
kjensla av å høyre til ein stad eller saman med ei gruppe
målstruktur
korleis målet for noko er organisert og bygd opp
klargjere
gjere noko klarare eller tydelegare
toleranse
her: når du toler at andre er ulike frå deg
kvalitativ undersøking
ein studie som undersøker nøye kva nokre få meiner om ei sak, til dømes gjennom intervju
seksuell legning
kven du blir tiltrekt av og forelska i
heterofil
ein som blir forelska i personar av motsett kjønn
tendens
ei utvikling som går i ei bestemd retning
låg terskel
her: at det er lett å vere med på noko
boksen er for trong
her: at reglane eller forventningane ikkje passar for alle
te seg
å oppføre seg
influensar
ein person som er kjend på internett, spesielt gjennom sosiale medium
pride
ei feiring av skeiv kjærleik og mangfald
transfolk
personar som definerer seg som trans
oppgi
her: å gi informasjon
intoleranse
det å ikkje godta eller ha forståing for andre sine meiningar
konsekvens
resultat av noko som skjer
åtferd
korleis ein person oppfører seg
utestenging
når nokon blir haldne utanfor og ikkje får vere med
levekårsundersøking
ei undersøking som viser korleis folk har det i livet sitt, til dømes økonomisk og sosialt

Jobb saman to og to.

Les artikkelen "3 av 10 mener det ikke er aksept på skolen for å være homofil: – Vondt" av Mette Vollan og gå fram slik:

  • Les ordforklaringane til artikkelen før de les sjølve teksten.

  • Les eitt og eitt avsnitt høgt for kvarandre frå artikkelen.

  • Stopp opp etter kvart avsnitt og fortel med eigne ord kva avsnittet handlar om.

Del 3: Forklar for kvarandre

Til læraren

Elevane kan gjerne få litt rettleiing i å finne ut kva ord det er lurt å søke på i oppgåva under – til dømes at det er lurt å søke opp enkeltordet "skvis" i uttrykket "å stå i skvis". Det er ikkje sikkert dei finn svar på alle orda og uttrykka ved å bruke ordbok. Dei kan òg få hjelp av NDLA sin praterobot. Vis gjerne begge mogelegheitene for elevane før dei startar på denne oppgåva.

Jobb saman to og to.

I artikkelen er det brukt nokre ord og uttrykk som må forståast i overført betydning, altså at det betyr noko anna enn det som står.

Forklar orda og uttrykka under. Slå opp i ordbøkene eller Lexin viss de er usikre på betydninga:

  • Å stå i skvis: "Skoleledere skal slippe å stå i skvisen årlig ..."

  • Boksen er for trong: "Det er vanskelig å passe inn når boksen er for trang."

  • Eit djupdykk: "NTNU Samfunnsforskning har gjort et dypdykk i ulike punker fra Elevundersøkelsen 2024 ..."

  • Låg terskel: "Vi ser jevnt over at det er lav terskel for å skille seg ut."

Del 4: Svar på oppgåver til artikkelen

Jobb saman to og to. Svar munnleg på oppgåvene under.

  1. Kva viser undersøkinga frå NTNU Samfunnsforskning om for homofile blant vidaregåande-elevar?

  2. Er de einige eller ueinige i sitatet under frå leiar av Skeiv ungdom, Jane-Victorius Bonsaksen? Grunngi svaret.


    Vi ser jevnt over at det er lav terskel for å skille seg ut. Skeive har det jo med å skille seg ut på en eller annen måte, men det er vanskelig å passe inn når boksen er for trang. Vi ser mer av det nå enn før.

  3. Er de einige eller ueinige i det læraren seier om at det ikkje er lett for elevane å skilje seg ut på skulen? Grunngi svaret.


    Nei, og det snakker vi mye om også. De har altfor lite kompetanse på det. Hvis du har blått hår, eller hvis du er homofil, skal du være ganske sterk.

  4. Kva står det i artikkelen om annan kjønnsidentitet og mobbing?

  5. Kva meiner Bonsaksen med at vi må ta hatefulle kommentarar i sosiale medium meir på alvor? Kvifor trur du Bonsaksen meiner det?

  6. Forskar Bate W. Hygen seier: "Vi vet jo at det å kunne være seg selv, og bli akseptert for den man er, har betydning for hvordan vi har det." Kva for tankar gir denne dykk? Grunngi svaret.

Samanfatt felles i klassen.

Del 5: Skriv ein tekst

Jobb individuelt.

Skriv ein tekst om det å kunne vere seg sjølv. Vis til døme frå artikkelen du har lese og/eller eigne erfaringar. Du kan bruke nokre av setningsstartarane under om du ønsker. Lag ei overskrift som passar til teksten din.

  • Å vere seg sjølv betyr at ...

  • Undersøkinga i artikkelen viser ...

  • Eg er einig/ueinig i ...

  • Vi kan gjere det lettare for andre ...

  • Det kan ha mykje å seie at ....

  • Eg er einig/ueinig i ...

  • Eg meiner at ...

  • Det viktigaste vi må hugse på er ...

Del 6: Les tekstane høgt

Til læraren

Det er viktig at du som lærar er tett på elevane når dei jobbar med desse oppgåvene. Elevane kan ha ulikt syn på kjønnsmangfald. Det er lurt å snakke om det å vise respekt og toleranse òg ved ueinigheit, og at det er nulltoleranse for hatefulle ytringar eller krenkingar.

Jobb saman i små grupper på 3–4 personar.

Les tekstane de har skrive i del 5 høgt for kvarandre. Kjem det fram ulike syn på det å kunne vere seg sjølv i tekstane de har skrive? Diskuter.

Skrive av Elisabeth Lønning.
Sist oppdatert 27.06.2025

ForrigeNeste