Hopp til innhald
Nynorsk

Fag

Fagstoff
Video
Interaktivt innhald

Filmar og figurar i Indre krefter

Her har vi samla filmar og figurar i emnet Indre krefter. Vi har òg lenka til relevante fagartiklar og oppgåver.

Film: Introduksjon til Indre krefter

Filmen (lengde 2:00) introduserer emnet ved å vise ulike landskap og landsformer påverka av indre krefter og brukast i oppgåva "Introduksjon til Indre krefter".

Video: Christina Svien / CC BY-ND 4.0

Film: Platetektonikk

Denne filmen (lengde 3:42) gir ei innføring i rørslene til jordskorpa og blir brukt i artikkelen "Jordskorpa i rørsle".

Film: Platerørsler

Animasjonen (lengde 3:58) viser kva som skjer ved ulike platerørsler, og blir brukt i artikkelen "Jordskorpa i rørsle".

Video

Film: Slik oppsto teorien om platetektonikk

Filmen (lengde 3:36) forklarer korleis den vitskaplege teorien om platetektonikk har utvikla seg, og blir brukt i artikkelen "Jordskorpa i rørsle".

Film: Platerørsler (forkorta versjon)

Animasjonen (lengde 2:57) er ein forkorta versjon av filmen om platerørsler, og tek for seg det som handlar om vulkanisme. Filmen blir brukt i artikkelen "Vulkanutbrot".

Video: Klipp og Lim / CC BY-SA 4.0

Film: Dei tre bergartstypane

Filmen (lengde 7:43) forklarer korleis dei tre ulike bergartstypane har blitt danna, og blir brukt i artikkelen "Korleis bergartar blir danna".

Video: Leidar / CC BY-SA 4.0

Film: Fra steinalder til bergindustri på 1, 2, 3

Animasjonen (lengde 2:00) viser døme på korleis mineral frå berggrunnen blir utnytta av menneske. Filmen blir brukt i artikkelen "Ressursar i berggrunnen".

Video: Norsk Bergindustri, Norsk Bergindustri, Norsk Bergindustri / CC BY-NC-ND 4.0

Figur: Kart over litosfæreplatene

Figuren viser dei ulike litosfæreplatene og korleis dei beveger seg, og blir brukt i artikkelen "Jordskorpa i rørsle".

Verdskart som viser litosfæreplatene på jorda med ulike fargar. Dei største platene er merkte, mellom anna stillehavsplata, den nordamerikanske plata, den eurasiske plata, den afrikanske plata, den søramerikanske plata, den australske plata og den antarktiske plata. Mindre plater som cocosplata, nazcaplata og den filippinske plata er òg markerte. Piler viser retningane platene beveger seg i. Illustrasjon.

Figur: Oppbygninga av jorda

Figuren viser oppbygninga av jorda frå inst til ytst og blir brukt i artikkelen "Jordskorpa i rørsle".

Modell som viser jordas indre. Inst er den indre kjernen. Deretter er eit lag som er merkt ytre flytande kjerne. Utanpå dette laget er mantelen. Utanpå mantelen ligg eit tynt lag merkt astenosfære. Heilt ytst er eit tynt lag til som er merkt litosfære. Illustrasjon.

3D-kart: Plategrensene

I kartet kan ein utforske plategrensene ved Island, Riftdalen, Himalaya, Andesfjella, Marianegropa og San Andreas-forkastinga ved hjelp av bokmerke øvst i høgre hjørne. Kartet finst i artikkelen "Jordskorpa i rørsle" og i oppgåva "Teikn og forklar platetektonikk".

Figur: Platetektonikk

Figuren blir brukt i "Test deg sjølv"-oppgåva nedst i artikkelen "Jordskorpa i rørsle" og i artikkelen "Vulkanutbrot".

Tverrsnitt av ei havbotnplate som søkk ned under ei anna havbotnplate på den eine sida og under ei kontinentalplate på den andre sida. Midt på havbotnplata er ei undersjøisk øy som ligg over ein sprekk der magma strøymer opp. Illustrasjon.

Figur: Episenter, fokus og forkasting

Figuren viser kva episenter, fokus og forkastning er, og blir brukt i artikkelen "Jordskjelv".

3D-figur av jordskorpa i samband med eit jordskjelv. Han viser brotpunktet nede i bakken, som er kalla fokus, punktet rett over på jordoverflata, som er episenteret, og dessutan ei forkastning der berggrunnen blir forskyvd. Sirklar rundt fokus viser korleis energien spreier seg ut frå brotet. Illustrasjon.

Kart: Dei siste jordskjelvhendingane

Kartet viser dei siste registrerte jordskjelvhendingane i verda. Ved å trykke på ei av hendingane kan du få opp meir informasjon om ho. Kartet blir brukt i artikkelen "Jordskjelv". Du kan opne kartet i fullskjermvisning.

Figur: Styrken på jordskjelvet

Figuren viser korleis jordskjelv med ulik styrke får ulike konsekvensar, og blir brukt i artikkelen "Jordskjelv".

Jordskjelvskala som viser styrke og moglege øydeleggingar. Skalaen er markert som ein halvsirkel med tal frå 1 til 9. Der halvsirkelen er merkt med 1 til 3, er det ei teikning av ein kommode som beveger litt på seg. Der halvsirkelen er merkt med 4 til 6, er den same kommoden, men han ristar meir. Der halvsirkelen er merkt med 7 til 9, er kommoden knust. Illustrasjon.

Kart: Vulkanutbrot

Kartet viser vulkanutbrot i verda gjennom tidene. Du kan opne kartet i fullskjermvisning. Kartet blir brukt i artikkelen "Vulkanutbrot".

Kart: Plategrenser, jordskjelv og vulkanisme

Legg til ulike kartlag for å sjå samanhengar mellom plategrenser, jordskjelv og vulkanisme. Kartet blir brukt i oppgåva "På sporet av neste naturkatastrofe". Du kan opne kartet i fullskjermvisning.

Figur: Risiko- og sårbarheitsmatrise

Figuren viser korleis sannsyn og konsekvens har noko å seie for risiko og sårbarheit. Figuren blir brukt i oppgåva "På sporet av neste naturkatastrofe".

Tabell med fire radar og fem kolonnar. Kolonnane har følgande verdiar: "Uvesentleg konsekvens: 1", "Mindre alvorleg konsekvens: 2", "Stor konsekvens: 3", "Alvorleg konsekvens: 4" og "Svært alvorleg konsekvens: 5". Radene har følgande verdiar: "Lite sannsynleg: 1", "Litt sannsynleg: 2", "Sannsynleg: 3" og "Svært sannsynleg: 4". I cellene er det tal som er gonga saman av kolonneverdiane og radverdiane. Desse tala er markerte med fargar. Låge tal er grøne, og høge tal er raude. Tal som ligg midt på skalaen, er oransje. Illustrasjon.

Kart: Berggrunnen i Noreg

Kartet viser hovudbergartane, men du må zoome litt inn før bergartane blir viste. Kartet blir brukt i oppgåva "Feltarbeid: Undersøk berggrunnen i nærområdet". Du kan opne kartet i fullskjermvisning.

Kart: Mineralressursar i Noreg

Kartet viser industrimineral, metall og naturstein i Noreg og blir brukt i artikkelen "Ressursar i berggrunnen".

Skrive av Hans Græsli.
Sist oppdatert 26.03.2026

ForrigeTilbake til emnet