Plantevern

Skadegjerarar på utplantingsplanter

Du kan få angrep av både skadeinsekt og soppsjukdommar på utplantingsplantene dine. Når temperaturen stig utover våren, aukar faren for angrep, spesielt frå skadeinsekt.

Skadeinsekt

Bladlus

Bladlusa er kanskje den vanlegaste, ho dukkar nesten alltid opp. Ho finst i fleire variantar med ulike fargar. Vi kan få ho inn med planter vi kjøper, eller ho kan komme inn frå planter utandørs. Når vi arbeider med plantene, kan vi spreie bladlusa over til nye planter andre stader i veksthuset.

Trips

Vi kan òg få angrep av trips på utplantingsplantene. Trips finst òg på ville planter utandørs og kan komme inn i veksthuset derifrå. Kan blir spreidd til andre planter når vi arbeider fleire stader i veksthuset.

Veksthusspinnmidd

Denne finn vi som oftast på undersida av blada, og han kan vere vanskeleg å oppdage i eit tidleg angrep. Etter kvart som han får etablert seg, dannar han eit spinn som liknar det som edderkoppen lagar. Veksthusspinnmidden spreier seg mellom anna ved at vi dreg han med oss rundt i veksthuset når vi arbeider med plantene.

Soppsjukdommar

Gråskimmel

Gråskimmel er ein sopp som angrip nær sagt alle planter. Soppen kan føre til rote og viser seg som eit grått belegg på blad, blomstrar og stenglar. Han må ha fukt for å spire, men overlever som sporar på tørt plantemateriale i lang tid. Blir spreidd med luftstraum og vassprut, i tillegg til at vi spreier han når vi arbeider med plantene.

Mjøldogg

Nokon artar av sommarblomstrane er veldig utsette for mjøldogg. Planter som er angripne, får eit gråaktig, luftig belegg av soppsporar og sopptrådar på blad, skot og stenglar.

Det er viktig å oppdage angrep tidleg, då kan vi setje inn tiltak før skadegjeraren får overtaket.

IPV – integrert plantevern

Integrert plantevern (IPV) er å ta i bruk alle teknikkar og metodar for å halde mengda skadegjerarar under det nivået som gir økonomisk skade. IPV er ein strategi som består av fleire brikker som i eit puslespel. Dei første brikkene du legg, skal redusere risikoen for å få skadegjerarar. Du kan likevel få angrep, då tek du i bruk dei neste brikkene. Kjemisk plantevern er ei av dei siste brikkene du bruker i IPV-puslespelet.

Det er utarbeidd ein rettleiar for integrert plantevern i utplantingsplanter. Litt forenkla kan han samanfattast slik:

Førebygge og overvake

Set ut limfeller

Gule limfeller tiltrekker seg fleire av skadedyra, mellom anna bladlus og trips. Sjekk limfellene regelmessig slik at du tidleg oppdagar at det er skadedyr i veksthuset.

Bruk auga

Bruk auga når du arbeider med plantene. Ser plantene grøne, friske og sunne ut? Dette tiltaket er heilt gratis, og du kan oppdage skadegjerarar tidleg.

Rist nokre planter

Vel nokre tilfeldige planter og rist dei over eit kvitt papir. Då vil du kunne oppdage skadedyr før det er synleg på plantene. Dette kan du gjere cirka ein gong i veka.

God hygiene

Fjern ugras under bord og andre stader i veksthuset. Skadegjerarar kan gøyme seg der. Rydd opp og kast blad og anna plantemateriale til dømes etter topping.

Reine planter

Sørg for å kjøpe inn reine planter utan skadegjerarar.

Nyttedyr

Set ut nyttedyr mot trips og bladlus førebyggande. Ein rådgivar vil hjelpe deg med å finne rette nyttedyr og rett mengde.

Tiltak ved angrep

Kast planter som har store angrep

Planter som har blitt hardt angripne av skadegjerarar, blir sjeldan fin salsvare. Kast plantene før skadegjeraren får spreidd seg meir.

Nyttedyr

Du kan setje ut nyttedyr oftare eller i eit større tal for å få ned bestanden med skadegjerarar.

Kjemisk plantevern

Som ein siste utveg kan du bruke eit kjemisk plantevernmiddel for å dempe angrepet før du på nytt set ut nyttedyr. Finn eit kjemisk plantevernmiddel som er effektivt mot skadegjeraren og samtidig skånsamt mot nyttedyra.

Bruk av kjemiske plantevernmiddel i utsalet

I eit utsal er det avgrensingar på kva plantevernmiddel som kan brukast, fordi det er definerte som areal opent for allmenn ferdsel. Dersom einaste utveg for å få bukt med skadegjeraren er å bruke eit kjemisk plantevernmiddel, må vi ta plantene ut av utsalet for behandling. Når det vi kallar handteringsfristen, er passert, kan vi flytte plantene tilbake til utsalet. Mange plantevernmiddel har 24 timars handteringsfrist, men dette varierer mellom midla.

Oppgåve

Vel rett svar på oppgåvene.