Fagstoff

Symbolisme

Symbolismen var ei av fleire kunstretningar som vaks fram på slutten av 1800- og tidleg på 1900-talet. No ønskte kunstnarar å hente fram igjen motiv, komposisjonar og teknikkar frå romantikken. Målet var å vise idéar, draumar og fantasiførestillingar som kunne skjule seg bak den synlege verda.

Måleri av ei raudhåra kvinne som omfamnar ein mann. Det raude håret hennar fell ned over dei begge. Foto. — *Vampyr* av Edvard Munch (1895). Motivet, som først blei kalla *Kjærlighet og smerte*, blir rekna som eit av høgdepunkta i Munchs kunst. Vampyr finst i fleire utgåver – både som måleri, teikningar og trykk. Kva trur du mann og kvinne i dette måleriet skal symbolisere?

Kunstnarar i perioden meinte impresjonismen var overflatisk med skildringane sine av stemninga i ein augeblink. Dei reagerte òg på kravet frå dei realistiske målarane om å gi att verkelegheita mest mogleg objektivt. No ville dei i staden måle idéar og kjensler symbolsk.

Symbolistane ville vise fram ei draumeverd og dei historiene dei kunne finne der. Komposisjonane deira var fulle av symbolikk, ofte med metta fargar som gav ei kjensle av intensitet. Raske strekar kunne formidle energi og rørsle.

Symbolistane baserte motiva på sine eigne tolkingar av verda. Personar og objekt skulle ikkje sjåast på som verkelege, men som symbol for dei idéane kunstnaren ville formidle.

Oljemåleri av ein korsfesta gul mann omgitt av sørgande kvinner. Foto. — *Den gule Kristus* av Paul Gauguin (1889) blir rekna som eit av hovudverka i symbolismen. Her kombinerer han eit kristent motiv (korsfestinga) med lokalt landskap og figurar.

Måleri av ein mann jobbar med å grave ei grav. Over han står ein svartkledd engel og fangar han inn med dei svarte vengene sine. Foto. — *Gravarens død* av Carlos Schwabe (1890). Døden, som gravaren møter i biletet, er representert symbolsk gjennom ein svart engel som tek han med seg til den neste verda.

Kjelde

Fagernes, T. (2024, 26. november). Symbolisme – billedkunst. I Store norske leksikon. https://snl.no/symbolisme_-_billedkunst

Relatert innhald

Impresjonisme

Impresjonismen er ei kunsthistorisk retning på slutten av 1800-talet. Kunstnarane var opptekne av å få fram inntrykket av ein bestemd augeblink.

Europeisk biletkunst i realismen

Realismen som kunsthistorisk periode varte cirka frå 1850 til 1890 i Europa. Vi skal sjå på kva som kjenneteiknar perioden, og på nokre utvalde kunstnarar.