Hopp til innhald
Nynorsk

Fag

Fagstoff
Video

Filmar og figurar i Verktøy og metodar for geografen

Her har vi samla filmar og figurar i emnet Verktøy og metodar for geografen. Vi har òg lenka til relevante fagartiklar og oppgåver.

Tips til læraren

I dette emnet er det veldig mange kart, interaktive figurar og bilete som vi kunne ha teke med på denne sida. Vi har gjort eit utval, basert på kva vi trur lærarar helst ønsker å bruke utan konteksten figurane står i.

Dei ulike digitale karttenestene og interaktive bilete som forklarer desse, har vi til dømes utelate. Det same gjeld dei fleste kartdøma. Dette finn de i ressursane i emnet.

PS: Bileta og filmane kan lastast ned i høg oppløysing om du går inn på "Sitere eller gjenbruke?" nedst på kvar side.

Film: Introduksjon til Verktøy og metodar for geografen

Filmen (lengde 1:51) introduserer emnet ved å vise nokre verktøy og introdusere nokre metodar. Filmen blir brukt i oppgåva "Introduksjon til Verktøy og metodar for geografen".

Video: Christina Svien / CC BY-ND 4.0

Film: Turkart, målestokk og ekvidistanse

Filmen (lengde 1:55) forklarer korleis målestokk, ekvidistanse og teiknforklaring fungerer på eit vanleg turkart. Han blir brukt i artikkelen "Kart – eit nyttig verktøy".

Video: Jarle Sten Olsen / CC BY-SA 4.0

Figurar: Kartlag

Den første figuren viser korleis digitale kart og GIS er bygde opp med ulike kartlag. Den andre figuren viser korleis desse ulike kartlaga kan sjå ut på eit kart. Figurane blir brukte i artikkelen "Digitale kart og GIS".

Fire ulike kartlag som ligg i ein stabel. Kartlaga viser det same området i Sør-Noreg. Det nedste og første laget er eit bakgrunnskart i grått og kvitt, og det viser fjordar og nokre innsjøar. Det andre laget viser kva kommunar som har nynorsk og bokmål som hovudmål. Nynorskkommunar er merkte i blått og bokmålskommunar i raudt. Nokre kommunar er kvite, og det betyr at dei er språknøytrale. Det tredje kartlaget er kvitt og har raude strekar som viser fylkesgrensene. Det siste og øvste kartlaget er kvitt og viser namna på fylka som er med på kartet. Illustrasjon.
Eit kart over den sørlege delen av Noreg. Det viser fylkesgrenser og fylkesnamn, og nokre kommunar er kvite, nokre er blå, og nokre er raude. Illustrasjon.

Figur: Kollasj med ulike tematiske kart

Denne kollasjen med ulike tematiske kart blir brukt i oppgåva "Lese og tolke tematiske kart".

Kollasj med ulike kartutsnitt. Illustrasjon.
Bilete: Max Roser, Junie Loftesnes / Avgrensa gjenbruk

Figur: Kan eit kart lyge?

Det lyse bakgrunnskartet er laga med Mercator-projeksjonen, mens dei lilla omrissa viser den faktiske storleiken på landa. Dermed ser vi at mange kartprojeksjonar gir eit heilt feil inntrykk av storleiken på landa. Kartet blir brukt i artikkelen "Kan eit kart lyge?".

Verdskart med Mercator-projeksjonen. Den faktiske storleiken til landa er lagd på med lilla omriss, noko som viser at mange land langt nord for ekvator i verkelegheita er mindre enn korleis folk flest er vande til å sjå dei på kart. Illustrasjon.

Figur: befolkninga i Noreg fordelt etter alder

Figuren viser befolkningssamansetjinga i Noreg fordelt etter alder og blir brukt i artikkelen "Data, statistikk og grafiske framstillingar".

Graf som viser befolkninga i Noreg fordelt etter alder i 2024. Rundt 50000 personar var 0 år. Det er flest personar i alderen 28 til 58 år, med ein topp rundt 33 år og ein annan topp rundt 51 år. Frå 75 år går det kraftig nedover, og grafen flatar ut på rundt 0 personar frå 105 år. Illustrasjon.

Figur: Innvandring og utvandring

Figuren er ei grafisk framstilling av innvandring, utvandring og nettoinnvandring og blir brukt i artikkelen "Data, statistikk og grafiske framstillingar".

Diagram over innvandring, utvandring og nettoinnvandring i Noreg frå 1953 til 2023. Innvandring er markert med ein grøn graf over x-aksen. Utvandring er markert med ein grå graf under x-aksen. Nettoinnvandringa ligg imellom som eit blått felt. Diagrammet viser at innvandringa og utvandringa var ganske lik i 1953. I åra etterpå blir det først litt meir utvandring og deretter litt meir innvandring. Frå rundt 2005 auka nettoinnvandringa betydeleg, med ein topp rundt 2011. Deretter gjekk nettoinnvandringa litt ned, men deretter kraftig opp igjen i 2021. Illustrasjon.

Figur: Fordeling av pattedyr på jorda

Figuren viser fordelinga av biomasse på jorda mellom menneske, husdyr og ville pattedyr. Figuren blir brukt i artikkelen "Data, statistikk og grafiske framstillingar" og i oppgåva "Lese statistikk og grafiske framstillingar i geografi".

Illustrasjon med 100 små kvadrat. Kvart kvadrat har ein eigen farge og eit symbol som representerer eit pattedyr. Framstillinga viser at av den totale biomassen av alle pattedyra i 2015 var 62 prosent husdyr, 34 prosent menneske og 4 prosent ville dyr. Illustrasjon.
Skrive av Hans Græsli.
Sist oppdatert 25.02.2026

ForrigeTilbake til emnet