Iehkeden hæhtjosne
Daelie lïerh:
Nå lærer du
å lytte til og lese skjønnlitterære tekster
å fortelle om innholdet i litterære tekster
1. Beapmoej mænngan
Beapmoej mænngan dah hæhtjosne tjearan tjahkasjieh jïh aelkieh soptsestidh. Pïere lea soptsesem riepien bïjre goltelamme jïh sæjhta dam mubpide soptsestidh. Goltelh soptsesem.
2. Goltelh jïh lohkh
Riepie
Tekstversjon
Riepie lij ikth sualadamme naan jïjnjh bovtsh.
Doh jeatjah juvrh lin viehkiehtamme læækeme. Jïh dle krovhtem dle tseegkin.
Gosse dïhte bearkoe lij dle doelteme, dle dïhte riepie vaadtsa akten sporjehke deavan nille jïh dle gylje:
«Dle maa manne vuajnam almetjh röövrigujmie jïh saejhtiejgujmie jis båetieh!»
Gaajhkh juvrh dan bïllejin, vaarrestin varke ædtjin tjïekedidh.
Njåemele jïh tjetskie vaarrestin akten krovhten nualan tjïekedin.
Numhtie dle tjïrrelgöötin dah altese bieljiegietjieh. Jïh numhtie die leah dah tjææhpes daan biejjien aaj guktie åvtetje biejjieh.
Dïhte tjetskie dïhte golh båelti dam altese siejpiegietjiem aaj. Jïh numhtie die lea dïhte aaj tjææhpes.
Jïh dïhte riepie! Dïhte golh gaajhke bearkoem oktegh bårreli.
Juvre bårra.
Almetje byöpmede – maatede – meksehte.
Sporjehke – spåavhroe.
Jïh dle maahta jiehtedh: spåavhroe åejjie.
3. Tjaeliji bïjre
Ella Holm Bull (1929–2006)
Ealla lohkehtæjjine jïh rektovrine Åarjel Saemiej skuvlesne, Snåasesne barki. Ealla jïjnjh learoe-gærjah tjeeli åarjel-saemien lïerehtæmman. Ealla aaj tjihtese-gærjam tjeeli "Ov-messie darjomes" mij lea mojhtesejgærja båatsoste jïh sov maanajbaeleste.
Knut Bergsland (1914–1998)
Daaroen professovre soemen – ugrijhken gïelide Oslo universiteetesne. Ella Holm Bulline ektesne voestes lohkemegærjam, (Lohkede saemien, 1974) åarjelsaemien-gïelesne deajvoehti.
deajvoehtidh – spride
4. Goltelh jïh lohkh
Nejla lyjhkoe vaajesh jïh soptsesh goltelidh jïh lohkedh. Dïhte lea båeries soptsesem goltelamme Biejjien nïejten bïjre. Goltelh dam.
Biejjien nïejte
Tekstversjon
Biejjien nïejteAkte baernie biejjien nïejtem fihkeli, jïh dellie gujht dam dan jïjtse gåatan veelti.
Dellie biejjien nïejte jeahta edtja satnem dïhte baernie åadtjodh, men galka riehpenem jïh gaajhkh raejkieh gaptjedh golme iehkedh iktemearan.
Nåå dïhte baernie gujht, men dan gåalmeden, dellie idtji vïssjh gænnah. Goh ligan dle åarajamme, dellie biejjien nïejte daastide vuajnije. Dellie jeahta: "Duvlie mov tjidtjien tjelmieh." Jïh numhtegh frurkehte olkese. Dïhte baernie maaje edtja doerelidh. Gåellie guktie, idtji maa buektehth gænnah.
Gaaltije:Bull, E.H. & Bergsland, K. (1993). Lohkede saemien. Davvi girji os. 1993.
Biejjien nïejte
Akte baernie biejjien nïejtem fihkeli, jïh dellie gujht dam dan jïjtse gåatan veelti.
Dellie biejjien nïejte jeahta edtja satnem dïhte baernie åadtjodh, men dellie galka riehpenem jïh gaajhkh raejkieh gaptjedh golme iehkedh iktemearan.
Nåå dïhte baernie gujht, men dan gåalmeden, dellie idtji vïssjh gænnah. Goh ligan dle åarajamme, dellie biejjien nïejte daastide vuajije. Dellie jeahta: «Duvlie mov tjidtjien tjelmieh.» Jïh numhtie frurkehte olkese. Dïhte baernie maaje edtja doerelidh. Gåellie guktie, idtji maa buektehth gænnah.