Ein meiningsfull jobb

Kvifor jobbar vi?

Kvifor må du begynne å jobbe når du er ferdig med skulen? For å tene pengar, svarer du kanskje med ein gong. Men er det verkeleg den viktigaste grunnen? Kva ville du til dømes gjort viss du vann mange millionar i Lotto? Ville du ha slutta å jobbe, teke deg heilt fri og berre nytt livet?

Ifølge Norsk Tipping vel dei aller, aller fleste som vinn mange millionar i Lotto å halde fram i jobben, heile 94 prosent faktisk. Og ifølge ei anna undersøking seier berre éin av fem at dei ville ha slutta å jobbe viss dei ikkje trong pengane.

Men viss det ikkje er pengar, kva er det då som får oss til å stå opp om morgonen og gå på jobb kvar dag? Eit viktig svar på det spørsmålet er at jobben opplevast meiningsfull. Han gir oss eit formål, ei anledning til å vere saman med andre, oppleve meistring og vere til nytte.

Kva gjer jobben meiningsfull?

Det er mykje forskjellig som er med på å gjere ein jobb meiningsfull, og det finst ikkje nokon fasit på kva som er det aller viktigaste. Vi er forskjellige og kan ofte oppleve ulike ting som meiningsfulle. Det er likevel mogleg å peike på enkelte faktorar som er med på å gjere jobben meiningsfull for mange ulike menneske:

Vere til nytte

I jobben kan du oppleve at du gjer ein viktig innsats, og at du bidreg til at andre får det betre. Når vi høyrer på nyheitene om alle problema i samfunnet, kan det vere lett å kjenne seg makteslaus. I jobben kan du likevel oppleve at du bidreg, og at du utgjer ein viktig forskjell i andre menneske sine liv. Det kan vere ein røyrleggar som reparerer eit tett røyr for ein familie, ein vernepleiar som hjelper ein eldre pasient som nettopp har falle, eller ein togførar som hjelper folk med å reise dit dei vil, og på den måten er med på å bringe menneske saman.

Fellesskap

Dei fleste yrke krev at vi samarbeider med andre. Å jobbe saman med andre mot eit felles mål skaper samhald, tilhøyrsel og fellesskap. For mange kan gode kollegaer på jobben vere like viktige som venner. Når vi jobbar saman med andre, kan vi oppleve å få til mykje meir enn vi ville gjort åleine. Du blir ein del av noko større. Tenk til dømes på ein forskalingssnikkar som har vore med på å reise eit stort bygg, eller ein sjukepleiar som har vore med på å gjennomføre ein komplisert operasjon.

Identitet

"Kva driv du med?" Dette er ofte det første spørsmålet du får når du møter ein framand. For mange er jobben ein viktig del av kven dei er. Jobben din seier noko om kva yrkesgruppe du tilhøyrer, og kva rolle du har i samfunnet – den sosiale identiteten din. Det er òg mange som identifiserer seg med jobben og opplever han som ein del av den personlege identiteten sin. Ein lege på ferie vil framleis tenke på seg sjølv som lege og umiddelbart hjelpe nokon som skadar seg. Ein bonde som står grytidleg opp kvar morgon, kan kjenne på at arbeidet med å føre slektsgarden vidare, gjer hen til den personen hen verkeleg er.

Meistring

Meistring handlar om å kunne handtere dei utfordringane du møter på ein god måte. På jobb vil du komme borti mange ulike utfordringar, og opplevinga av å kunne takle dei, vil vere ei kjelde til glede, stoltheit og meining. Å vere ein fagperson eller ein profesjonell handlar om å ha ei rolle der du meistrar dei oppgåvene som følger med eit bestemt yrke. Det kan vere ein elektrikar som legg opp eit elektrisk anlegg på ein god måte, ein psykolog som har hjelpt eit menneske gjennom ei krise, eller ein rekneskapsførar som legg fram ei ryddig oversikt over budsjettet til bedrifta.

Personleg utvikling

På jobb vil du få anledning til lære nye ting, bruke evnene dine og utvikle deg sjølv på mange ulike måtar. Ingen menneske er like, og jobben vil ofte kunne gi deg høve til å vere kreativ og bidra til samfunnet på din eigen spesielle måte. Vi har alle eit ubrukt potensiale, og det å få utvikle og realisere dette potensialet vil av mange opplevast som meiningsfullt. Det kan vere seljaren som utviklar dei sosiale eigenskapane sine, snikkaren som blir ein stadig dyktigare og meir mangfaldig handverkar, eller arkitekten som blir stadig flinkare til å skreddarsy bustader etter nye behov.

Anerkjenning

Alle menneske har behov for å bli sett og få anerkjenning av andre. Når du opplever at andre gir deg ei anerkjenning på noko du har gjort, vil du kjenne at det du driv med, gir meining. Det kan vere ein lærar som får ei gåve av takksame elevar, ein frisør som får skryt av ein kunde etter å ha laga ein ny og spennande frisyre, eller ein reiselivsguide som får gode tilbakemeldingar av gjestene etter ein vellykka ferietur.

Struktur

Jobben er for mange med på å gi livet orden og struktur. Når du har ein jobb, har du for det første eit mål med å stå opp om morgonen. Du får ulike arbeidsoppgåver du må gjennomføre, og som gjer at dagen din får eit bestemt formål. For det andre er jobben med på å strukturere kvardagen. Du må som oftast stå opp på eit bestemt tidspunkt, møte opp på ein viss stad og ete på ei bestemd tid. Denne rutinen kan vere med på å gi livet ein rytme og skaper eit skilje mellom jobb og fritid. Den gode feriekjensla ville sannsynlegvis forsvinne viss du ikkje gjennomførte veker og månader på jobb.

Pengar

Mange kan hugse den aller første lønningsdagen. Å tene sine eigne pengar gir ei oppleving av fridom, og pengane du tener på jobb, gir deg mange anledningar til å gjere ting som er meiningsfulle for deg. Det kan vere å reise til andre land, leige ein eigen stad å bu, kjøpe ei kraftig datamaskin for å game, eller ein bil for å kunne køyre dit du vil. Pengar gjer deg òg i stand til å dekke dei grunnleggande behova dine, som mat, klede og bustad.

Finst det meiningslause jobbar?

Quiet quitting

Det er ikkje alle som opplever at dei har ein meiningsfull jobb, eller at det nødvendigvis er jobben som skal gi dei meining i livet. Som ein reaksjon på dagens arbeidsliv, som ofte kan krevje ekstra engasjement og innsats frå dei tilsette, har det oppstått ein trend som heiter "stille oppseiing" eller "quiet quitting". Ifølge denne trenden gjer du akkurat det jobben krev av deg, men ikkje noko meir, og bruker krefter og fritid på det du sjølv finn meiningsfullt.

Bullshit jobs

Ifølge den amerikanske antropologen David Graeber finst det ei rekke menneske i samfunnet vårt som opplever at dei har ein meiningslaus jobb. Dei som har desse jobbane, synest ikkje at det dei bidreg til samfunnet, og at jobben like gjerne kunne vore avskaffa. Han kallar dette "bullshit jobs", og nemner til dømes folk som har som jobb å opne døra på hotell og butikkar. Det er ein heilt unødvendig jobb som berre er til for at andre skal kjenne seg viktige, ifølge Graeber. Men går det verkeleg an å seie at andre har ein meiningslaus jobb?

Finn meining i jobben din

På den eine sida er det veldig individuelt kva vi oppfattar som meiningsfullt, og til ei viss grad er det opp til oss sjølve å finne meining i den jobben vi gjer. I nærast alle yrke er det mogleg å gjere ein betre jobb. På den andre sida er det utvilsamt nokre jobbar det kan vere lettare å finne meining i enn andre. Dei to psykologane J. Richard Hackman og Greg Oldham har laga ein modell som peiker på tre ting som kan gjere ein jobb meiningsfull og motiverande:

• Du får utføre fleire ulike oppgåver og bruke fleire forskjellige ferdigheiter.

• Du får gjere heile eller ein stor del av ei arbeidsoppgåve.

• Det du gjer, har ei verkeleg betydning for andre menneske.