Viskositet

Ein nøkkeleigenskap

Hydrauliske system blir brukte i alt frå tunge produksjonsmaskiner til fly og bilar. For at desse systema skal fungere optimalt, må hydraulikkvæska ha rett viskositet. Det sikrar rett smørjing av bevegelege delar, effektiv overføring av trykk og god kontroll av fart og kraft.

Risikoar ved for høg eller for låg viskositet

Viskositet er eit mål på motstand mot strøyming og rørsle. Dersom ei væske er seigtflytande, har ho høg (stor) viskositet, dersom ho er tyntflytande, har ho låg (liten) viskositet. Ei væske med for høg viskositet kan gi auka energiforbruk, redusert systemeffektivitet og skadar på komponentar, mens ei væske med for låg viskositet kan gi dårlegare smørjeevne, dårlegare tettingsevne og redusert presisjon i systemet. Derfor er det viktig å velje ei hydraulikkvæske med passande viskositet.

Faktorar som påverkar viskositeten

Ved val av viskositet for hydraulikkvæske må vi ta omsyn til ulike faktorar og systemkrav, til dømes arbeidstrykk og driftstemperatur. Når temperaturen aukar, blir væska ofte meir tyntflytande, og viskositeten minkar.

Baseolja som blir brukt som hydraulikkvæske, kan vere mineralolje, syntetisk olje eller ei blanding av begge. Mineraloljer har vanlegvis høgare viskositet enn syntetiske oljer, men syntetiske oljer kan tilpassast slik at dei får rett viskositetsområde for eit bestemt hydraulikkanlegg og arbeidsmiljø.

Vi kan bruke tilsettingsstoff til å justere viskositeten til hydraulikkvæsker. Tilsetningsstoffa kan betre smørjeevna, auke oksidasjonsstabiliteten og kontrollere skumdanninga.

Viskositetsklassifisering

For å samanlikne viskositetseigenskapar bruker vi viskositetsindeksar og klassifiseringssystem, til dømes ISO-viskositetsklassifisering. Slike system gjer det enklare for oss å velje rett viskositet basert på driftsforhold og tilrådingar frå utstyrsprodusentar.

ISO VG-systemet er basert på kinematisk viskositet, som blir målt i centistokes (cSt). Kinematisk viskositet beskriv flyteevna til ei væske ved ein bestemd temperatur (målt som forholdet mellom dynamisk viskositet og væsketettleik).

ISO-standarden deler hydraulikkvæsker inn i ulike viskositetsklassar, til dømes ISO VG 32, ISO VG 46 og ISO VG 68. Tala angir viskositeten ved 40 °C.

Høgare tal indikerer høgare viskositet og dermed tjukkare væske, mens lågare tal indikerer lågare viskositet og tynnare væske. Det er viktig å merke seg at ISO VG-koden berre angir viskositeten ved 40 °C. Vi kan i tillegg trenge informasjon om viskositeten ved andre temperaturar for å velje den optimale væska for eit bestemt hydraulikkanlegg.

Oppsummering

• Viskositeten er ein avgjerande eigenskap ved hydraulikkvæsker.

• Rett viskositet på væska sikrar påliteleg og optimal drift av hydrauliske system.

• Vi må vurdere både driftstemperatur, arbeidstrykk og applikasjonskrav for å finne ei hydraulikkvæske med rett viskositet.

• Vi kan oppnå den viskositeten og ytinga vi ønsker, gjennom rett val av baseolje og tilsettingsstoff.