Formell eller uformell?
Omgrepsparet "formell" og "uformell"
Orda "formell" og "uformell" er omgrep som er motsetningar av kvarandre, og vi bruker dei ofte saman med andre omgrep for å lage underkategoriar. Når to ord heng saman på denne måten, blir dei kalla omgrepspar. I daglegtalen bruker ein gjerne formell og uformell om ulike sosiale situasjonar.
I sosiologi og sosialantropologi bruker vi som regel formell om noko som er nedskrive og offisielt bestemt, mens det uformelle er det som ikkje er nedskrive, men som ligg i den kulturen ein høyrer til.
Oppgåve 1. Fyll inn døme
Lag eit slikt skjema som du ser under, og fyll inn med eit døme i kvar rute. I første linje kan det til dømes stå "ektefelle" (formell rolle) og "kjæraste" (uformell rolle). Samanlikn gjerne med ein medelev og diskuter svara.
Formell | Uformell | |
|---|---|---|
rolle | ||
norm | ||
sanksjon | ||
sosialisering |
Oppgåve 2. Konflikt
Av og til kan det formelle og det uformelle komme i konflikt med kvarandre. Prøv å finne døme på følgande:
Konfliktar som oppstår på grunn av at du er i ulike roller samtidig:
to formelle roller som kjem i konflikt
to uformelle roller som kjem i konflikt
ei formell og ei uformell rolle som kjem i konflikt med kvarandre
Konfliktar som oppstår fordi formelle og uformelle normer skaper ulike forventningar til kva du skal gjere i ein bestemd situasjon:
to formelle normer som kjem i konflikt
to uformelle normer som kjem i konflikt
ei formell og ei uformell norm som kjem i konflikt med kvarandre
Oppgåve 3. Når formelle og uformelle normer kolliderer
Sjå filmen under (lengde 8:46) og finn så mange døme du kan, på at formelle og uformelle normer kolliderer. Samanlikn og diskuter med ein medelev. Kva for formelle og uformelle normer kolliderer i dei ulike døma?