Forsøk: Fysiske målingar og variasjonsbredde

Innleiing

Alle målingar er usikre. Det kan vere feil på måleapparatet, eller ein kan lese feil av. Slike feil kallar vi systematiske feil. I tillegg kjem den såkalla statistiske usikkerheiten. Usikkerheit kjem av at vi ikkje greier å gjere målingane våre heilt nøyaktig likt frå gong til gong.

I dette forsøket skal du ta tida på ei kule som å triller ein gitt avstand, framstille resultatet grafisk og oppgi måleusikkerheit.

Usikkerheit

Når vi har mange målingar, kan vi angi usikkerheiten på denne måten:

Gjennomsnittsverdien ± halve variasjonsbreidda

• Gjennomsnittsverdien fortel oss kva som er sentrum i talmaterialet frå målingane.

• Variasjonsbreidda er skilnaden mellom det største og det minste talet, og fortel om korleis tala er spreidde.

• Halve variasjonsbreidda, i prosent av gjennomsnittstalet, kallar vi ofte den relative usikkerheiten.

Hensikt

Hensikten med forsøket er å få erfaring med måleusikkerheit og korleis du kan presentere den.

Utstyr

• gardinskjene

• stålkule

• stoppeklokke

• Geogebra

Framgangsmåte

1. Legg den eine enden av skjena på eit par bøker slik at kula trillar ned av seg sjølv på eit par sekund.
2. Merk av start- og stoppunktet.
3. Bruk stoppeklokke og ta tida for 50 trilleturar..

Resultater og observasjonar

1. Før tidene inn i ein tabell.

2. Rekn ut

   • gjennomsnittsverdien

   • variasjonsbreidda

3. Bruk gjennomsnittsverdien og variasjonsbreidda til å oppgi kor lang tid kula brukte.
4. Rekn ut den relative usikkerheiten.

5. Framstill resultata i eit stolpediagram. Del talområdet (variasjonsbreidda) inn i 5

   10 intervall, og finn talet på målingar i kvart intervall. Alle intervalla må vere like store.

Drøfting av resultat og konklusjonar

1. Kor mange prosent var den relative usikkerheiten?
   Hadde du klart å måle tida nøye?
2. Korleis fordelte resultata seg i stolpediagrammet?