Fotosyntese

Frå lysenergi til kjemisk energi

I fotosyntesen blir karbondioksid (CO₂) og vatn (H₂O) omdanna til glukose (druesukker) (C₆H₁₂O₆) og oksygen (O₂) ved hjelp av energi frå sollys:

6CO₂ + 6H₂O + lysenergi → C₆H₁₂O₆ + 6O₂

Fotosyntesen blir vanlegvis forbunde med grøne plantar og algar, men enkelte bakteriar kan også utføre fotosyntese. Sidan energien til å drive fotosyntesen kjem frå sola, kan vi seie at nesten all energi som er lagra i plantar kjem frå solenergi. Når plantar utfører fotosyntese, blir noko av denne energien lagra som kjemisk energi i organiske sambindingar.

Vi er avhengige av energi og oksygen frå plantane

Fotosyntesen finn stad inne i planteceller i spesielle organellar som blir kalla kloroplastar. Kloroplastane inneheld klorofyll, eit grønt fargestoff som fangar opp lysenergi og gir plantane grønfarge. Autotrofe organismar kan byggje organiske sambindingar frå uorganiske karbonkjelder, vanlegvis CO₂. Plantar bruker lysenergi til dette gjennom fotosyntesen. Plantar, algar og einskilde bakteriar er autotrofe.

Dyr, menneske, soppar og mange mikroorganismar er heterotrofe organismar. Dei treng organiske sambindingar frå andre organismar som karbonkjelde, men kan omdanne desse til eigne organiske sambindingar.

Alt vi et heng direkte eller indirekte saman med fotosyntesen. Sjølv om vi et kjøt, kjem energien i kjøtet opphavleg frå plantar som har bunde solenergi gjennom fotosyntesen. Fotosyntesen produserer også oksygenet som dei fleste organismane treng til celleanding.