Verbh jïh verbe-hammoeh
Verbi bïjre
Saemien-gïelen verbh jïjnjem soptsestieh; «gie» maam akt dorje jïh gellien aejkien aaj «guktie» dam dorje. Verbh aaj soptsestieh jis aalka maam darjodh jallh barre akten aejkien maam dorje. Seammalaakan jis gellien aejkien maam dorje jallh guhkiem. Jeatjah jis verbh soptsestieh mij heannede jallh ajve mij sjædta.
Subjekte jïh verbi sojjehtimmie
Subjekte soptseste «gie» jallh «mij» maam akt dorje, v.g.:
Aanta båata.
Baernie båata.
Dïhte båata.
Bïenje båata.
Stoere bïenje båata.
Dïhte stoere bïenje båata.
Saemien-gïelen raajesh gellien aejkien subjekten bielelen. Dellie mijjieh verbeste guarkebe, jallh destie mij aarebistie åehpies juktie mijjese tjïelke «gie» jallh «mij» subjekte lea.
Verbeste daejrebe «dïhte» (3. p. sg.) mij daej raajesi subjekte:
Laara joe ryöjredamme. Båata gujht.
Læjsa dam soptsesti. Soptsesti goh gåatan bööti.
Daaroen-gïelen raajesh iktegisth subjektine:
Lars har allerede ordnet seg for å dra. – Han kommer nok.
Lisa fortalte det. – Hun sa det da hun kom hjem.
Vïhtesjh daah saemien raajesh, mah gaajhkh leah subjekten bielelen:
Jirreden båatam. – Jeg kommer i morgen.
Jååktan böötigan. – De to kom i går.
Nimhtie jiehtieh. – Slik sier de.
Vïhtesjh verbi minngie-gietjieh. Verben sojjehtimmie-gietjie soptseste mij raajesen subjekte.
Verbe-seerkemh
Saemien verbh gellie seerkeme-gietjieh utnieh, mah vielie aaj soptsestieh, v.g. åahpenadtedh:
åahpenadtin
–n: soptseste ‘dah’ (3. p. pl.)
–i–: soptseste dillie-hammoe (preteritume)
–dt–: soptseste gallasinie (gellie almetjigujmie)
–na–: soptseste heannede jallh sjædta (passijve verbe)
Daaroen-gïelesne gellie baakoeh daerpies gosse dam seammam jiehtedh:
Åahpenadtin. – De ble kjent med flere (personer).
Jïjnjh dagkerh verbh gååvnesieh gusnie seerkeme-gietjie soptseste, guktie:
aalka maam darjodh
akten aejkien, ånnetji jallh dåajmijeslaakan maam dorje
faahketji jallh varki maam dorje
gellien aejkien jallh guhkiem maam dorje
Vuesiehtimmieh:
Aadtjegh vuajaji. – Hun/han kjørte av sted nettopp.
Tjöödtjesth. – Stans./ Stopp opp litt.
Vedtesth munnjien ohtje tjaatsetjem. – (Vær så snill) gi meg litt vann.
Maana tjuara lïegkestidh. – Barnet må hvile litt.
Guhkiem lïegkedi. – Hun/han hvilte lenge.
Luste gïerestalledh. – Det er morsomt å renne utfor (flere ganger).
Jeatjah jis verbh gååvnesieh gusnie seerkeme-gietjie soptseste, guktie:
buektehte, baaja, gihtjie jallh stillie jeatjebem maam darjodh
jïjtsinie jïh sinsitnine maam darjodh
mij heannede, sjædta jallh mestie baajnesåvva
Vuesiehtimmieh:
Maanam dïsse jaehkiehti. – Hun/han fikk barnet til å tro på det.
Gåårvedh dle. – Kle på deg nå.
Jååktan gaavnedigan. – De to traff hverandre i går.
Dïhte båarastovveme. – Hun/han er blitt gammel.
Sovhteste varki buarani. – Hun/han ble fort bra fra forkjølelsen.
Relatert innhold
Lohkh faage-sæjroem «Verbh jïh verbe-hammoeh» jïh darjoeh laavenjasside.