Hopp til innhold
Bokmål
Oppgave
Interaktivt innhold
Lyd

9. Månnoeh

Göökten-taale vihkele åarjel-saemien gïelesne. Guktie gosse mijjieh gööktesi gööktesi?

Daelie lïerh

  • göökten-taalem nuhtjedh

  • viehkie-verbh göökten-taalen mietie sojjehtidh

  • laahkoestidh

1. Goltelh jïh laavloeh

Goltelh laavlomem Maam vïenhth? (presense) maam Marja Mortensson lååvle.

Laavloeh datne aaj.

2. Lïerh göökten-taalem

3. Sojjehth viehkie-verbem

Lïerh viehkie-verbh akten- jïh göökten-taalen mietie sojjehtidh.

  • tjoeredh IV

Gïehtjh eensilaakan guktie verbe-gietjieh leah.

4. Giesieh baakojde

5. Goltelh jïh laavloeh

Goltelh laavlomem Maam vïenhtih? (preteritume) maam Marja Mortensson lååvle.

Laavloeh datne aaj.

6. Sojjehth viehkie-verbem

Lïerh viehkie-verbh akten- jïh göökten-taalen mietie sojjehtidh.

  • tjoeredh IV

Gïehtjh eensilaakan guktie verbe-gietjieh leah.

7. Giesieh baakojde

8. Goltelh jïh orresth

Aahka gonnoeh aajjan luvnie guessine

0:00
-0:00
Lyd: Jaahkenelkien Aanna / CC BY-NC-SA 4.0

9. Lohkh jïh vaestedh

Lohkh tekstem

Piere lea gaektsien jaepien båeries.
Aahka gonnoeh aajjan luvnie lea guessine.
Aahkan nomme Birje jïh aajjan nomme Piere.
Aahka Birje lea Pieren tjidtj-aahka.
Aajja Piere lea Pieren tjidtj-aajja.
Aajja Pierese jeahta:
– Månnoeh lean neebneh, juhkoe monnen lea seamma nomme.
Datne leah mov neebne-aajjuve.

(Jaahkenelkien, 1996)

Vaestedh

  1. Guktie aahkan nomme?

  2. Guktie aajjan nomme?

  3. Guktie baernien nomme?

  4. Mij lea neebne?

  5. Datne gïen neebne?

Baakoeh

neebne – seamma nomme
tjidtj-aahka gonnoeh tjidtj-aajjah
aehtj-aahka gonnoeh aehtj-aajjah
gonnoeh – gon

10. Darjoeh laavenjasside

Mujhtieh

Laahkoeh

Mov aehtjien åerpenh leah mov:
– jiekie, båarasåbpoe aehtjeste
– tjietsie, nuerebe aehtjeste
– seasa

Mov tjidtjien åerpenh leah mov:
– gåeskie, båarasåbpoe tjidtjeste
– muahra, nuerebe tjidtjeste
– jyöne

Gosse aehtjien åerpenh pruvreldahkesne:
– jiekie gon jijmieh
– tjietsie gon jijmieh
– seasa gon maakh

Gosse tjidtjien åerpenh pruvreldahkesne:
– gåeskie gon maakh
– muahra gon maakh
– jyöne gon jijmieh

11. Tjaelieh

Tjaelieh åenehks tekstem. Nuhtjh nommh jïh laahkoeh guktie jïjtje sïjhth.

12. Soptsesth

Guktie dah guaktah sinsætnan jiehtiejægan?

V.g.: Seasa jeahta:

  • Månnoeh sïeselh tjuerien bovresne mïnnedh.

V.g.: Sïesele jeahta:

  • Månnoeh seasah tjuerien bovresne mïnnedh.

Jiekie jeahta:

  • ...

Jiekuve jeahta:

  • ...

Mujhtieh

Laahkoeh

Manne leam ...
– jiekien jiekuve
– tjietsien tjietsuve
– seasan sïesele

– gåeskien gåeskuve
– muahran moehrele
– jyönen neapede

– jijmien jijmuve
– maaken nååte (nïejte)
– maaken maaketje (baernie)

13. Giesieh baakojde

Gaaltijh

Jaahkenelkien A. (1996). Luste lohkedh. Samisk Utdanningsråd

Mortensson, M., Fjellheim, E. & Persson, S-B. Laavloeh – Lïerh saemien. Saemien lohkemejarnge, 2018. Aktesne

Skrevet av Maria Kråik Stenfjell, Jaahkenelkien Aanna, Mona Fjellheim og Elin Fjellheim. Rettighetshaver: Aajege.
Sist oppdatert 14.10.2025