1. Home
  2. Transport og logistikkChevronRight
  3. PrisingChevronRight
  4. Prising av persontransportChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Prising av persontransport

For kvar reise ein kollektivtrafikant gjer, kjøper han eller ho eit transportoppdrag. Her lærer du korleis transportselskapa prisset kollektivtransport.

Buss med passasjerer utenfor. foto.

Kvar gong ein trafikant stig på eit kollektivtransportmiddel, inngår trafikanten ein transportavtale med transportselskapet. Mot ein pris tek transportselskapet på seg å transportere trafikanten frå A til B.

Sidan det er mogleg å inngå enkeltavtalar med kvar trafikant, opprettar transportbedrifta masseavtalar med trafikantane. Transportavtalane er då dokumenterte dels ved billettane til passasjerane og dels ved transportvilkåra. Transportvilkåra kan trafikantane få utlevert på førespurnad. Tidlegare blei transportvilkåra kalla for «befordringsvedtekter». Nokre få bruker framleis dette omgrepet.

Kollektivselskap prisset masseavtalane sine ved hjelp av transportregulativ. Utgangspunktet for regulativprisane er prisen for ein enkeltbillett for vaksne. Fram til 1984 blei prisane fastsette av staten. I dag har fylkeskommunane dette ansvaret.

Opphavleg var billettprisen fastsett som ein minstepris pluss eit takstøre multiplisert med reiseavstanden i kilometer.

Figuren viser ei uttrekning av pris for ein enkeltbillett for vaksne.
Figuren viser ei uttrekning av pris for ein enkeltbillett for vaksne.

Utgangspunktet var at vi hadde ein fast minstetakst for reiser inntil 6 km. Deretter steig prisen for kvar nye takstsone med eitt takstøre multiplisert med sonelengda. Om takstøret var 1,50 kr per km og sonelengda 3 km, steig prisen med 4,50 kr for kvar nye sone vi reiste. I dag er sonelengdene endra. Nokre byar har innført einingssonetakst. Det betyr at vi kan reise så langt vi vil innanfor einingstakstsona, til same pris. Andre har innført sonetakstar med varierande sonelengder. Derfor finst det inga enkel oppskrift for prising av kollektivreiser. Kvart fylke har sitt system.

Når prisen på ein enkeltbillett for vaksne er fastsett, inneheld regulativa rabattar for ulike trafikantgrupper som til dømes barn, skuleelevar, pensjonistar og militære i uniform.

I tillegg inneheld regulativa ofte grupperabattar – om fleire reiser saman, får dei rabatt.

Den siste forma for rabatt er fleirreiserabattar. Ein passasjer som betaler billettane sine på førehand, får rabatt. Nokre sel dagsbillettar, vekebillettar, månadskort, halvårskort og årskort. Andre sel tolv reiser til prisen av ti. Det finst mange ulike prisregulativ for kollektivtransport. Ut over det vi har nemnt her, er det vanskeleg å gi nokre generelle reglar.

Passasjere betaler elektronisk på puss. foto.

Læringsressursar

Prising

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter

SubjectEmne

Vurderingsressurs