Hopp til innhald

  1. Home
  2. Naturbruk Vg1ChevronRight
  3. Agronom – husdyr- og planteproduksjonChevronRight
  4. Dyrking av eng og fôrvekstarChevronRight
  5. GrøntfôrChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Grøntfôr

Med grøntfôr meiner vi planter som vert hausta til fôr før dei er heilt mogne. Vekstane kan dyrkast i rein bestand eller som blandingar av fleire artar. Haustinga kan skje mekanisk, vekstane kan beitast direkte, vi kan gi avlinga fersk til dyra, eller ho kan konserverast som surfôr.

Det vanlegaste er at plantene vert hausta same året som dei vert sådde, og ikkje overvintrar. Dette gjeld særleg nokre artar i krossblomstfamilien; fôrreddik, grøntfôrnepe, fôrraps og fôrmargkål; bygg, havre og raigras i grasfamilien; og erter i ertefamilien. Erter fikserer til liks med kløver nitrogen frå lufta ved hjelp av Rhizobium-bakteriar.

Kvifor dyrka grøntfôr?

Det viktigaste føremålet med å dyrka grøntfôrvekstar er å skaffa næringsrikt og rimeleg tilskotsfôr til dei fleirårige beita utover ettersommaren og hausten, der tilveksten går dramatisk ned.

Vi bør også dyrka grøntfôr ved vårsådd attlegg til eng. Då bruker vi grøntfôrveksten som dekkvekst, med sterkt redusert såmengd. Målet er å få meir avling i attleggsåret, samtidig som vi held ugrasmengda i enga nede og unngår kjemisk plantevernbruk.

Andre gode grunnar til å dyrka grøntfôr:

  • Vi utnyttar den korte veksttida.
  • Det gir god avling på ettersommaren.
  • Vi får høve til å drive vekstskifte.
  • Vi kan utnytta store mengder husdyrgjødsel.
  • Vi kan få fleire avlingar av den same arten eller forskjellige artar gjennom éin vekstsesong.
  • Det gir god forgrøde til andre vekstar.
  • Det er med på å sikra fôrtilgangen etter vinterskadd eng – grøntfôr kan gi større avling enn eng i innsåingsåret.

Grøntfôrblandingar – ulike bruksområde

Det er aktuelt å bruka blandingar av grøntfôrvekstar, særleg dersom avlinga skal ensilerast. Fôret får meir tørrstoff, og proteininnhaldet aukar. Kva vekst eller blanding vi vel, er avhengig av korleis vi skal bruka fôret. Vi må ta omsyn til at dei ulike grøntfôrvekstane har ulik vekstlengde, og det stiller ulike krav til det tekniske utstyret.

Rot av ert med knoller med rhisobiumbakterier på. Foto.
Rot av ert med knollar med Rhizobium-bakteriar på

Finn ut meir:

  • Vert det dyrka grøntfôr i nærområdet til skulen? Kva vekstar er det i så fall vanleg å bruka?
  • Kva vil det seia at ein art er nitrogenfikserande?

Hugselappen

Grøntfôr er vekstar som vert hausta før dei er mogne.

Grøntfôr vert hausta same året som det vert sådd.

Vanlege grøntfôrvekstar:

  • fôrreddik, grøntfôrnepe, fôrraps og fôrmargkål
  • havre, bygg og raigras
  • erter og vikker

Grøntfôr er næringsrikt fôr til dyra.

Læringsressursar

Dyrking av eng og fôrvekstar