1. Home
  2. Naturbruk Vg1ChevronRight
  3. Naturbasert produksjonChevronRight
  4. HestefagetChevronRight
  5. Hesten – helse og velferdChevronRight
  6. VisiteringChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Visitering

Visitering er viktig for å førebyggja skadar og sjukdom, men er også viktig ved ei eventuell behandling av hesten. Vi utøver god hestevelferd når vi har god kunnskap om visitering og kan å visitera.

Dei fleste som kjenner hesten sin, skjønar fort når noko ikkje er som det skal. Når du dagleg undersøkjer helsa til hesten, ser du etter om noko har forandra seg. Gjer deg opp ei meining om kva du meiner er normal helse og åtferd hos hest. Snakk gjerne med erfarne hesteeigarar, og sjå på hestar som dei meiner er normale og friske.

Observer hesten

Når du kjem til hesten om morgonen, skal du ta deg tid til å studera han på litt avstand. Still deg sjølv spørsmål: Korleis er haldninga på hovudet? Heng hesten med hovudet og ser «sørgjeleg» ut? Held han hovudet oppe og ser på deg? Verkar han som han er interessert i at du er der? Sjå på kroppen. Verkar han symmetrisk? Er noko forandra frå i går?

Kjenn på beina. Er dei like tjukke? Tek hesten støtte på alle fire beina, eller er det eit bein han ikkje vil trø heilt ned på?

Sjå på bakdelen til hesten. Er halen rein? Heng halen avslappa over endetarmsopninga, eller vert han halden litt oppe? Dersom hesten har diare, er ofte halen og bakbeina tilgrisa. Ta deg også tid til å sjå i boksen. Dersom det ligg avføring der, verkar den heilt normal? Normal avføring hos hest ligg ofte i ein haug oppdelt i «pærer» eller klumpar på ca. 5–7 cm i diameter.

Har hesten ete og drukke?

Sjå også etter om hesten har ete opp maten frå siste fôring. Har hesten vatn i bøtte, sjå etter om hesten har drukke. Dersom det er drikkekar installert i boksen, sjekk det dagleg for å sjå at det verkar som det skal.

Sjekk hovudet på hesten

Auga skal vera klåre og blanke, det skal ikkje renna noko frå dei. Sjå på huda og augeloket rundt auget. Auga skal også vera symmetriske. Dersom det er hevelse rundt eitt auge, kan det til dømes verka som det eine auget er mindre enn det andre. Sjå på sjølve auget. Det skal ikkje vera noko raudt å sjå. Trekkjer du nedre delen av auget ned, avdekkjer du slimhinna, som skal vera bleikrosa. Hesten bruker mykje øyra i kroppsspråket sitt. Øyrehaldninga kan ofte fortelja oss om korleis hesten oppfattar situasjonar rundt seg. Øyra skal verka tørre, det skal ikkje renna noko frå dei, og dei skal verka reine. Hesten skal ha høve til å bevega begge øyra.

Kjenn over hesten

Sjekk heile overflata på hesten. Når du pussar hesten, kjenn etter hevelsar eller klumpar i huda. Kjenn over heile hesten, også på magen. Finn du klumpar i pelsen, sjå etter om huda under verkar frisk. Frisk hud er mjuk å ta på, kjennest glatt, og hesten ser ikkje ut til å vera plaga av at du tek på staden. Er huda raud og varm, eller verkar fuktig og kanskje øm, må du undersøkja ho nærare. Pelsen skal vera rein og skal ikkje flassa.

Sjekk beina. Løft alle fire beina etter tur. Før du løftar for å kikka under hoven, ta deg tid til å kjenna over heile lengda på beinet. Det skal ikkje vera hevelse eller skorper i hud og pels. Huda skal vera utan sår eller raudleik. Sjå også over utsida på hoven. Den skal vera heil og utan skade. Bruk ei hovskrape til å fjerna spon og smuss som har sett seg under hoven. Gammal skit som sit under beina, kan gi irritasjon og sår på undersida av hoven, og det er smertefullt og plagsamt for hesten.

Mål temperaturen

Normaltemperaturen til hesten er mellom 37,3 og 38,2 gradar celsius. Mål temperaturen i endetarmen på hesten med eit vanleg febertermometer. Mål temperaturen når hesten er i ro og har vore det ei stund. Det er normalt at temperaturen stig når hesten gjer noko fysisk, for eksempel vert ridd på eller bevegar seg fort på andre måtar. Ved å ta temperaturen på hesten dagleg, for eksempel kvar morgon, gjer du to viktige oppgåver: Du venner hesten til å verta undersøkt, og du kan oppdaga feber tidleg før hesten viser større teikn til sjukdom. Dette gir deg høve til å få behandla ein sjukdom tidleg, og samtidig er det mogleg å hindra eventuell smitte til andre hestar.


Kva skal vera klart til veterinæren kjem?

Grime og leietau. Grime og leietau bør alltid vera tilgjengeleg dersom dette ikkje allereie heng på utsida av boksen.
Ein som kan handtera hesten på ein god og trygg måte. Vedkomande må ikkje vera redd for hestar. Det er ein stor fordel dersom personen også kjenner hesten godt, og veit korleis han reagerer i forskjellige situasjonar.
Stelleplassen er ofte den beste staden for å undersøkja hesten. Det er fint om det er mogleg å binda hesten, men dette kan vera farleg dersom han ikkje er vand til å vera bunden. Det bør vera godt lys der veterinæren skal undersøkja hesten. Tenk alltid tryggleik både for deg sjølv og for hesten. Dersom grimen og tauet på hesten skal festast til veggen, bør det vera ein metallring i veggen som er meint for dette. Festar du hesten til veggen, bør det alltid gjerast med ein tryggleiksknute/løkke. Likevel er det best og tryggast at ein person som kan å handtera hestar, held han.
Ei bøtte med lunka vatn. Dersom hesten må behandlast – f.eks. ved tannrasping – bør der vera ei bøtte med lunka vatn slik at veterinæren kan skylja utstyret som vert brukt. Det må også vera mogleg for veterinæren å vaska hendene ein stad, og tørka seg på eit reint handklede.
Hovudlag. Dersom hesten skal mønstrast for veterinæren.
Helsekortet og helsepasset til hesten. Helsekort og hestepass viser medisinering og behandling, og veterinæren skal føra inn alle opplysningar om dette.

Kva kan du om visitering?

Læringsressursar

Hesten – helse og velferd

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter