Øv på å lage disposisjon

Les fagartikkelen "Disposisjon til foredrag" før du startar med oppgåvene. Der finn du døme på dei ulike delane av ein disposisjon og andre tips til korleis du kan få til eit godt foredrag.

Oppgåve 1. Planlegg ei framføring

Sjå for deg at du skal halde eit foredrag for klassen din om staden du kjem frå eller språket du snakkar. Nokre forslag er:

• Førstespråket mitt

• Høflegheit

• Mat

• Høgtider

• Natur

Del 1: Vel tema

Skriv ned dei temaa du har lyst til å snakke om på eit ark. Hugs at det skal handle om staden du kjem frå eller språket du snakkar. Få hjelp av læraren din viss du er usikker på kva du skal velje.

Skriv ned stikkord til alt du tenker på rundt temaa. Vel det temaet du har flest stikkord til.

Del 2: Lag disposisjonen

1. Sjå på stikkorda dine frå del 1 og tenk over: Kva er det viktigaste for deg å få fram? Vel deg ut tre moment som skal inn i hovuddelen. Kvart av desse momenta kan ha fleire stikkord, men pass på at du held deg til hovudtemaet.

2. No skal du finne ut korleis du kan få tilhøyrarane interesserte heilt frå starten. Korleis innleier du?

   • Har du ei kort historie om noko du har opplevd?

   • Har du eit spørsmål som får dei til å tenke?

3. Skriv ned stikkorda som hjelper deg med å hugse korleis du skal starte.

4. Korleis avsluttar du? Dei som høyrer på, ventar antakeleg på at du skal

   • seie noko om kva du har tenkt rundt temaet, til dømes noko du har lært

   eller

   • gjenta det viktigaste i det du har sagt (men på ein ny måte)

5. Igjen skal du skrive inn stikkorda som får deg til å hugse korleis du vil avslutte.

Bruk "Den gylne handa" når du skal sortere det du skal seie inn i ein disposisjon. Bruk gjerne malen vi har laga. I dokumentet under ligg det òg eit døme på ein disposisjon.

• Disposisjon til foredrag – mal(DOCX)

Del 3: Sjekk om det fungerer

• Gå saman i par og presenter for kvarandre. Det er berre lov å bruke disposisjonen med stikkord, ikkje noko meir. Prøv å ikkje sjå på stikkorda heile tida, men heller mest mogleg på den du sit saman med.

Det er ikkje viktig at det du seier blir heilt perfekt, for det du øver på her, er å snakke fritt utan å lese opp ferdig skriven tekst.

• Hadde du gode nok stikkord? No kan du forandre på dei, legge til nokon eller ta bort nokon. Berre pass på at du ikkje skriv for mykje, for då er det lett at du begynner å lese opp i staden for å snakke fritt.

Oppgåve 2. Lag valfri tekst

Å lage ein disposisjon er smart same kva slags tekst du skal lage. Både foredrag, artiklar, digitale presentasjonar og filmar blir betre viss du har ein plan for innhaldet før du gjer ferdig produktet.

I denne oppgåva skal de jobbe i par med å først lage ein disposisjon til ein valfri tekst og så lage sjølve teksten.

Del 1: Idéar til teksten

1. Vel eit tema de har jobba med på skulen i det siste. Spør gjerne læraren viss de ikkje kjem på noko. Skriv ned alt de tenker rundt temaet de har valt. Bruk stikkord. Her er det fint å skrive ned så mange idéar som mogleg.

2. Tenk over korleis de kan formidle dette til medelevar på best mogleg måte. Er det best å snakke fritt om temaet, bruke bilete eller lydar, eller passar det betre å skrive om det i ein artikkel? Skriv ned idéar de får når de diskuterer dette.

3. Spør læraren om råd. Vis kva de har diskutert og be om rettleiing.

Del 2: Planlegg teksten

Når de har valt teksttype, skal de lage disposisjonen. Bruk gjerne dokumentet vi har laga som utgangspunkt.

• Disposisjon til valfri tekst – mal(DOCX)

Del 3: Lag teksten

Bruk disposisjonen når de lagar teksten de har planlagt.

1. Undervegs er det lurt å teste teksten på andre. Forstår mottakaren innhaldet? Får de fram det de ønsker?

2. Ta imot innspel og gjer endringar om det trengst.

3. Vis den ferdige teksten til resten av klassen.