Feltarbeid: Undersøking av ei palsmyr

Innleiing

Palsmyr er ein type myr med palsar, som er store torvhaugar med ein kjerne av permafrost. Palsmyrer finst først og fremst i indre strøk av Finnmark og Troms, og i tillegg finst det nokre palsmyrer i fjordstrøka i Finnmark. I Sør-Norge er det nokre palsmyrer på Dovrefjell og fjellområda vidare austover.

I tillegg til dei tørre palsane har palsmyrer òg våtare område. Dette gir stor variasjon i tilgangen på mat og hekkeplassar for vadefuglar.

Molter veks godt på palsmyrer, og derfor er myrene viktige for menneske. På grunn permafrosten vart palsane tidlegare òg brukte som kjøleskap på sommaren.

Eit varmare klima kan endre forholda for artane som lever i palsmyra, og i tillegg frigjere karbon som har vore frosen i permafrosten.

Formål

Formålet med dette feltarbeidet er å undersøke nokre forhold i ei palsmyr og vurdere om permafrosten i palsane er i ferd med å smelte.

Framgangsmåte

Ta omsyn til at palsane er sårbare for mekaniske skadar.

1. Beskriv myra, og teikn inn palsane på eit kart.

2. Registrer dominerande planteartar langs ei linje frå øvst på ein pals og ned til dei flate delane av myra. Dette gjer de ved å merke av ruter på 1 x 1 m langs linja, ei rute for kvar del av myra. Merk av rutene på kart. Registrer deretter dei artane som er vanlegast i rutene.

3. De kan eventuelt plukke med torvmose til å undersøke vidare på skulen i forsøket om oppsugingsevna til torvmose.

4. Sjå etter teikn til store dyr: spor, avføring, pels, fjær, gevir og liknande.

5. Undersøk om de ser teikn til at palsane smeltar:

   • Er det nokon område i det fuktigare området rundt palsen der det er vegetasjon som eigentleg er typisk for palsen? Dette tyder på eit nyleg smelta område.

   • Er det sprekkar i palsane?

   • Er det smeltevassdammar rundt palsen? I så fall kan de pirke i vatnet og undersøke om det stig opp gass. Dette kan vere metangass frå nedbryting av organisk materiale som nyleg har smelta.

   • Tilbake på skulen kan de samanlikne myra med flyfoto frå nettsida norgeskart.no. Har storleiken på palsane forandra seg?

Spørsmål til diskusjon og vidare arbeid

• Kva har det å seie for klimaet at permafrost smelter?

• På kva måte er myrer karbonlager?

• Kvifor kan smeltedammar rundt palsane forsterke oppvarminga?

• Rein beiter ofte på palsane i palsmyrar. Då grev dei gjerne bort snø oppå palsane. Korleis påverkar dette permafrosten?

• Kvifor finn vi ikkje dei same artane på palsane og i dei flatare delane av myra?

• Kva har myrer å seie for biologisk mangfald?

• Kva heiter myra der de var? Kan stadnamnet seie noko om myra, til dømes bruken?