Biverknader og forgiftingar ved bruk av reseptfrie legemiddel

Kva er biverknader?

Ein biverknad er ein uønskt verknad av eit legemiddel som oppstår ved tilrådd dosering. Alle legemiddel kan gi biverknader, men det betyr ikkje at alle som bruker legemiddelet, vil få biverknader. Biverknader kan vere alt frå milde og kortvarige plager som kvalme etter inntak av eit legemiddel til meir alvorlege biverknader som kan føre til organskadar eller i verste fall død. Alvorlege biverknader kan vere allergiske reaksjonar, leverskade eller nyreskadar.

Kor ofte oppstår biverknader?

Det varierer frå legemiddel til legemiddel kva slags biverknader som oppstår, og det er vanskeleg å føreseie kven som vil oppleve biverknader. Dei vanlegaste biverknadene er ofte dei minst alvorlege. I Felleskatalogen og i pakningsvedlegga er biverknadene inndelte etter kor ofte dei førekjem, frå svært vanleg til svært sjeldan.

Svært vanleg (meir enn 10 %)

Fleire enn 10 av 100 personar får biverknaden.

Vanleg (1–10 %)

Høgst 10 av 100 personar får biverknaden.

Mindre vanleg (0,1–1 %)

Høgst 1 av 100 personar får biverknaden.

Sjeldan (opptil 0,1 %)

Høgst 1 av 1000 personar får biverknaden.

Svært sjeldan (mindre enn 0,01 %)

Høgst 1 av 10 000 personar får biverknaden.

For å redusere risikoen for biverknader er det viktig å følge forklaringane i pakningsvedlegget når det gjeld administrasjonsmåte, dosering og forsiktigheitsreglar.

Biverknader av reseptfrie legemiddel

I tabellen under finn du døme på reseptfrie legemiddel og oversikt over vanlege og sjeldne biverknader ved bruk av desse medikamenta.

Kva er forgiftingar?

Ei forgifting kan oppstå når kroppen får i seg skadelege mengder av stoff som kjemikaliar, plantar eller legemiddel. I for store dosar kan alle legemiddel gi forgiftingar. For barn kan sjølv små dosar vere nok til å bli forgifta.

Det kan vere fleire årsaker til at nokon tek for høge dosar av eit legemiddel. Det kan vere fordi ein ønsker større effekt, fordi ein får i seg for mange tablettar ved eit uhell, eller fordi det er ei bevisst handling. Feil inntaksmåte av legemiddel kan også føre til forgiftingar, til dømes om du svelger ein krem som skal smørjast på huda.

For å førebygge forgiftingar er det viktig at ein både oppbevarer og bruker legemidla rett. Det er like viktig anten det er snakk om reseptfrie eller reseptpliktige legemiddel.

Tiltak ved forgiftingar

Når ei mogleg forgifting blir oppdaga, er det viktig å handle raskt. Som helseservicearbeidar skal du alltid kontakte lege eller ringe Giftinformasjonen før du set i gang med eit tiltak. Giftinformasjonen gir informasjon om kva symptom som kan oppstå, kva som er farlege dosar og kva behandlingstiltak som skal setjast i verk. Ved alvorlege symptom skal du ringe 113.

Det er fleire faktorar som avgjer kva behandlingtiltak som må setjast i gang. Det kjem an på kva legemiddel det gjeld, kor stor mengde som er teken, og kor lang tid det har gått sidan inntaket.

Her er nokre døme på behandlingstiltak:

Gi antidot (motgift)

Antidot er eit samleomgrep for stoff som reagerer på eller opphevar verknaden av eit anna stoff. Det blir brukt til å behandle overdosering eller forgifting av legemiddel.

Gi medisinsk kol

I nokre tilfelle kan det vere tilrådd å gi medisinsk kol ved forgifting av legemiddel. Medisinsk kol er eit flytande kolpreparat som bind seg til legemiddel i mage- og tarmsystemet og forhindrar at legemiddelet blir teke opp i kroppen.

Framkalle brekningar

Å framkalle brekningar kan i nokre tilfelle føre til meir skade enn å vere til nytte. Derfor skal du ikkje framkalle brekningar utan at lege eller giftinformasjonen gir deg beskjed om det.

Gi drikke

Mjølk, vatn eller anna drikke skal du berre gi dersom lege eller giftinformasjon gir beskjed om det.