Kva er samvirke?

Samvirke i heile verda

Den internasjonale kooperative alliansen (ICA) vart stifta i 1895 og har i dag over 1 milliard medlemmer på verdsbasis! Det er meir enn 306 organisasjonar frå 105 land som er med i ICA. Organisasjonar innan landbruk, fiskeri, helse, bustad, forsikring og bankvesen er nokre døme på kvar vi kan finne samvirke.

Tre grunnleggande krav

Det er tre grunnleggande krav som gjeld for samvirkebedrifter:

• Samvirket skal vere eigd av brukarane.

• Det er brukarane som skal styre samvirket.

• Samvirket skal vere til nytte for brukarane.

Samvirkeprinsippa

Alle samvirke har nokre felles prinsipp, desse gjeld òg på verdsbasis:

Frivillig og open medlemskap

Alle som ønsker å vere ein del av eit samvirke, kan bli medlem og nytte seg av medlemsfordelar, så lenge dei aksepterer ansvaret som følger med medlemskapen.

Demokratisk medlemskontroll

Kvar medlem har stemmerett og kan delta i val av styremedlemmer.

Den økonomiske deltakinga til medlemmen

Økonomien i eit samvirkeføretak er basert på at eit eventuelt overskot skal komme alle medlemmene til nytte. Til dømes får alle som leverer mjølk til TINE, etterbetaling i februar. Denne betalinga er avhengig av driftsoverskotet i førre år og varierer med kor mykje mjølk du har levert.

Sjølvstyre og sjølvstende

Samvirkeføretaka er sjølvstyrte organisasjonar og blir kontrollerte av medlemmene. I det daglege er det eit valt styre som forvaltar interessene til medlemmene.

Utdanning, opplæring og informasjon

Utdanning av medlemmer, tilsette og tillitsvalde er ein viktig del av arbeidet i eit samvirke.

Samvirke mellom samvirkeføretak

Det er vanleg at lokale samvirkeføretak samarbeider med regionale, nasjonale og internasjonale organisasjonar.

Samfunnsansvar

Retningslinjene i eit samvirkeføretak skal fokusere på berekraftig utvikling av samfunnet.

Ulike samvirkeformer

Det finst mange ulike samvirkeformer, basert på kva medlemmene i organisasjonen vil samarbeide om. Her er nokre døme:

• salssamvirke

• innkjøpssamvirke

• bank- og forsikringssamvirke

• avlssamvirke

Samvirkelova

Det første norske meierisamvirket starta opp i 1856, men det finst døme på samvirkeliknande organisering heilt tilbake til 1600-talet.

Sjølv om mange meieri, slakteri og gartnarbedrifter starta som samvirkebedrifter på starten av 1900-talet, kom lovreguleringa om samvirkeføretak først i 1981. I lova finn du reglar for korleis du kan opprette eit samvirkeføretak, og kva reglar som gjeld for leiing, medlemskap og økonomi.