Fagstoff

Interaktivt innhold

Gåabph jïh gustie vöölkin?

Her lærer du nye stedsnavn i Åarjel-Saepmie og å fortelle hvor langt det er fra sted til sted, og hvor lang tid det tar å reise.

Kaarhte åarjelsaemien dajveste gusnie naan sijjieh gievliejgujmie mïerhkesjamme. Guvvie.

Daelie lïerh

Nå lærer du

å repetere kasusene illativ og elativ
å fortelle hvor langt det er fra sted til sted
grunntallene 10–99
nye stedsnavn
hvor lang tid du bruker fra sted til sted

1. Giesieh sijjienommh rïektes sæjjan kaarhtesne

Slutt på ikke-tilgjengelig innhold.

Viehkie

Plaassja: Røros
Snåase: Snåsa
Aarborte: Hattfjelldal
Kråangke: Grong
Tråante: Trondheim
Stïentje: Steinkjær
Mussere: Mosjøen
Staare: Østersund
Vualtjere: Vilhelmina

2. Maadth-taalh

Grunntall

Baakoebalve ovmessie taaligujmie. Guvvie.

Ussjedallh

Ser du noe mønster i hvordan tallsystemet er bygd opp?

3. Man guhkies geajnoe sijjeste sæjjan?

Hvor lang vei er det fra sted til sted?

Lohkh tabellem jïh vaestedh.

V.g.:

Man gåhkese Plaassjeste Tråantese?

Plaassjeste Tråantese luhkie-vïjhte mïjlh.

Man gåhkese Aarborteste Snåasese?
Man gåhkese Plaassjeste Aarbortese?
Man gåhkese Snåaseste Plaassjese?

Tabelle
mïjlh	Plaassja	Tråante	Snåase	Aarborte
Plaassja	0	15	31	51
Tråante	15	0	18	37
Snåase	31	18	0	21
Aarborte	51	37	21	0

Man gåhkese?

Barkeden gööktesi gööktesi. Gihtjeden sinsitniem tabelleste.

4. Sijjie-nommh

Åarjel-Saepmie stoerre dajve, dovne Nöörjen jïh Sveerjen bielesne. Daelie edtjh vielie sijjie-nommh lïeredh.

Kaarhte åarjelsaemien dajveste, gusnie naan båatsoe-sïjth mïerhkesjamme. Guvvie. — Kaarhte åarjelsaemien dajveste

Soptsesth

Datne måjhtah naan sijjie-nommh kaarhteste?

Kaanne datne almetjh dejstie sijjijste damth jallh kaanne aktene sijjesne leah orreme?

Viehkie

Fovsen sïjte: Fosen reinbeitedistrikt
Trollheimen sïjte: Trollheimen reinbeitedistrikt
Svahken sïjte: Elgå reinbeitedistrikt
Raarvihke: Røyrvik
Praahka: Brekken
Bïenjedaelie: Funäsdalen
Dearna: Tärnaby
Eajra: Idre

5. Laavenjassh

Slutt på ikke-tilgjengelig innhold.

6. Gåabph, gusnie jïh gubpede?

Giesieh gihtjeme-baakojde rïektes sæjjan

7. Lohkh jïh vaestedh

Lohkh tabellem mij nuelesne jïh vaestedh.

Gåabph?

Aanta Plaassjesne årroeminie. Dïhte vïjhte-luhkie-akte mïjlh vualka. Gåabph Aanta vualka?
Karije Staaresne årroeminie. Dïhte göökte-luhkie-govhte mïjlh vualka. Gåabph Karije vualka?
Manne ... .

Gupbede?

Stæjna Vualtjarisnie årroeminie. Dïhte göökte-luhkie-golme mïjlh vualka? Gubpede Stæjna vualka?
Meerje Tråantesne årroeminie. Dïhte luhkie-gaektsie mïjlh vualka? Gubpede Stæjna vualka?
Manne ... .

Man gåhkese?
mïjlh	Plaassja	Tråante	Snåase	Aarborte	Staare	Vualtjere
Plaassja	0	15	31	51	27	51
Tråante	15	0	18	37	26	47
Snåase	31	18	0	21	28	32
Aarborte	51	37	21	0	38	21
Staare	27	26	28	38	0	23
Vualtjere	51	47	32	21	23	0

Buerkiestimmie

Illativ

Gåabph datne vualkah? Manne Praahkese vualkam.

Gåabph datne vualkah? Manne Stoerre-jaavran vualkam.

Elativ

Gubpede datne båatah? Manne Raarvihkeste båatam.

8. Ohtsh jïh tjaelieh

Utnieh gaskeviermiem jïh gaavnh man gåhkese

Raarvihkeste Eajrese
Dearneste Praahkese

Jis datne tsåahka 9 Raarvihkeste vuajah. Gåessie vïenhth Eajrese båatah?

9. Vaestedh

Utnieh gaskeviermiem jïh gaavnh man guhkiem medtie sijjeste sæjjan vuejedh.

V.g.:

Man guhkiem bïjline Eajreste Svahken sïjtese vuejedh?

Eajreste Svahken sïjtese medtie 60 minudth bïjline.

Svahken sïjteste – Plaassjese
Bïenjedaeleste – Praahkese
Trollheimen sïjteste – Fovsen-Njaarken sïjtese, Tråanten baaktoe
Snåaseste – Stïentjese
Aarborteste – Raarvihkese
Dearneste – Kråangkese

Buerkiestimmie

Man guhkiem ...?

Hvor lenge ...?

Hvor lang tid ...?

Når noe skjer over en tidsperiode bruker vi endelsen -m

Baakoe

medtie: omtrent, cirka