Gaaltiji bïjre

Viehkie-vierhtieh jïh gaaltijh

Njaalmeldh gaaltijh

Datne maahtah eejhtegh, fuelhkieh, lohkehtæjjah jallh mubpieh gihtjedh jïh dejtie nuhtjedh goh njaalmeldh gaaltijh.

Gærja-gåetie

Gærja-gåetesne gellie gaaltijh gååvnesieh. Desnie maahtah dovne fysihke jïh virtuelle tjaaleldh gaaltijh gaavnedh. Gærja-gåetien gærja- jïh plaerie-våarhkoe vihkele. Hijven jis datne lïerh ovmessie tjaalegh desnie gaavnedh. Tjoerh gellien aejkien gærja-gåetesne mïnnedh jïh astedh desnie tjahkasjidh plaeriedidh. Dellie aalkah aamhtesem damtedh jïh daajrah mah bïevnesh gååvnesieh.

Biblotekaarije

Bibliotekaarije, gærja-gåetien barkije, vihkele dutnjien gosse gaaltijh ohtsedeminie. Gihtjh bibliotekaarijem jis maahta datnem viehkiehtidh gærjah, plaerieh, artihkelh jïh digitaale vierhtieh gaavnedh. Bibliotekaarije maahta teknologije-raerieh aaj dutnjien vedtedh guktie maahtah ovmessie lidteratuvrh ohtsedidh.

Gaske-viermie

Joekoen aelhkie bïevnesh gaske-viermesne ohtsedidh. Jïjnjh bïevnesh abpe veartanistie båetieh, men ih maehtieh gaske-viermiem gaaltijinie tjaeledh. Datne tjoerh daejredh gie teekstem tjaaleme, gie guvviem vaalteme jallh filmem dorjeme. Mujhtieh nedte-sæjroen web-adressem tjaeledh. Lohkije edtja maehtedh seamma sæjroem gaavnedh jïh lohkedh goh datne.

KJ – Kåanste-jiermie

Soptsestimmes-robote maahta aevhkine årrodh bïevnesh gaavnedh. Datne maahtah robotem gihtjedh jïh vaestiedassh varki dåastodh. Daagkerh roboth nuhtjedh ij leah ajve aelhkie, maahta aaj haestemes årrodh. Datne tjoerh laejhtehkslaakan vuarjasjidh jis roboten saetnies vaestiedassh. Jïh ih maehtieh kåanste-jiermiem utnedh gaaltijinie, dïhte ajve viehkie-vierhtie. Ij leah gænnah kåanste-jiermie annje aevhkine sjïdteme åarjelsaemien gïelesne.

Guktie sjiehteles gaaltijh gaavnedh

Digitaale bæjhkoehtimmieh leah gaajhkene hammojne, goh teeksth, tjoejh jïh guvvieh. Ij leah dan aelhkie teeksth jïh faktah gaavnedh mah hijven. Mah saatnan jïh jaehkeles? Mah sjyöhtehke jïh maereles? Maam maahtah nuhtjedh jïh guktie dam gaavnedh? Dellie tjoerh bïevnese-maahtoem utnedh.

Bïevnese-maahtoe

• digitaale maahtoe, datne maahtah digitaale dïrregh gïetedidh
• digitaale gïetedimmie-maahtoe, datne maahtah bïevnesh gaske-viermeste gïetedidh jïh mubpesth nuhtjedh
• digitaale gaskesadteme-maahtoe, datne maahtah teknologijem nuhtjedh jïh kulturelle maahtoem åtnah guktie dejnie laavenjostedh

Digitaale maahtoeh leah guktie datne maahtah dovne maahtoeh jïh nuepieh gïetedidh jïh guarkedh digitaale ektievoetesne. Datne daajrah mij hijven, jïh mij ij dan hijven, gaske-viermesne jïh virtuelle gaskesadtemisnie.