Guktie saemieh bïerkenin

1. Goltelh jïh lohkh jïh lïerh

Saepmie

Dajve gubpene saemieh jielieminie lea saemiej eatneme, Saepmie. Daate dajve njieljie rïjhkine; Nöörjesne, Sveerjesne, Soemesne jïh Russlaantesne. Saemieh leah aalkoe-almetjh daennie dajvesne.

2. Darjoeh laavenjasside

3. Goltelh jïh lohkh

Vijreme, bivteme jïh gööleme

Voestes almetjh dahkoe böötin jïenge-aejkien mænngan medtie 11 000 jaepiej juassah. Vijreme, bivteme jïh gööleme joekoen vihkele noerhte-dajvine orreme. Gellene lehkesne maehtebe spaenjie-guvvieh jïh spaenjie-tjaalegh dehtie tïjjeste gaavnedh. Daah jieleme-vuekieh vihkele orreme saemiej jieliemisnie don raejeste daan raajan.

4. Darjoeh laavenjasside

5. Goltelh jïh lohkh

Båatsoe

Dovletje saemieh gedtieh, jeatjah juvrh jïh ledtieh vijrin jïh bivtin. Gellene lehkesne maehtebe vijreme-svaalkh dehtie tïjjeste gaavnedh.

Mænngan saemieh eelkin bovtsh deemedh jïh bovtsigujmie gïehtelidh. Guhkiem båatsojne aaj gïehtelamme.

Gedtie jïh bovtse joekoen vihkele saemide orreme, destie beapmoeh åadtjoejin jïh vaarjoeh jïh gaamegh gåaroejin.

6. Darjoeh laavenjasside

7. Goltelh jïh lohkh

Beapmoeh

Saemieh hijvenlaakan bïerkenin destie mestie eatnamistie vïedtjin. Beapmoeh mah utnin lin ovmessie bearkoeh jïh guelieh, maelieh, mielhkieh, munnieh, muerjieh jïh sjædtoeh.

Jeatjah jis beapmoeh åestiejin jallh mejnie joem låtnoejin, goh jaavvoeh, prïhtjegh jïh dïjnehkh.

8. Darjoeh laavenjasside

9. Goltelh jïh lohkh

Gåetieh

Saemieh lin juhtijh almetjh mah sijjeste sæjjan johtehtjadtin jaepie-boelhki mietie. Utniejin gellie sijjieh gusnie årroejin. Derhvie-gåetieh utnin jallh låavth-gåetiem tseegkin gellene lehkesne.

Gåetieh darjoejin moerijste, biessijste, derhvijste jïh jeatjah ïebnijste.

10. Darjoeh laavenjasside

11. Goltelh jïh lohkh

Guktie johtehtjadtin

Daelvege tjoejkin jïh gierehtse-råantjoejgujmie vööjin. Giesege veedtsin jïh tjimhkeme-råantjoeh guedtije-viehkine utnin. Bïenje aaj saemiej buerie viehkiehtæjja.

Treavkah jïh gierehtsh darjoejin moerijste, aaj svæhkah jïh gæjsah. Gaajhkh mejtie daarpesjin jïjtjh darjoejin.

12. Darjoeh laavenjasside

13. Goltelh jïh lohkh

Vaarjoeh jïh gaamegh, dïrregh jïh deerpegh jïjtjh darjoejin ovmessie ïebnijste. Daagkerh ïebnh dueljieh, gaamesh, gaalloeh, skåerrieh, soenh, moerh, fijferh, baarhkoeh, biessieh, veadtah jïh tjåervieh mejgujmie vytnesjin.

Jeatjah jis ïebnh åestiejin jallh mejnie joem låtnoejin, goh ålloeh, skrovrh, ditnieh, gearketjh, staelieh jïh sïlph.

14. Darjoeh laavenjasside

15. Vaestedh

1. Daajrah jeatjah aalkoe-almetjh mah johtehtjadtin? Gubpene?

2. Aalkoe-almetjh gååvnesieh mah annje johtehtjedtieh? Gubpene?

3. Verbe «bïerkenidh» båata maadth-baakoste «bearkoe». Man åvteste, datne vïenhth?

16. Soptsesth

Veeljh aktem teemam, man bïjre daelie lohkeme, jïh soptsesth guktie saemieh åvtesne jieliejin jïh bïerkenin.

Veeljh v.g. jieleme-vuekiem, beapmoem, vaarjoem, gåetiem jallh vætnoem.