Hopp til innhold
Bokmål
Oppgave
Lyd
Interaktivt innhold

Bovtsen bïjre

Bovtsh vihkele saemide. Datne lïerh bovtsen bïjre, baakoej, vaajesen jïh teksten tjïrrh.

Daelie lïerh

  • baakoeh bovtsen bïjre

  • vaajesem bovtsen bïjre guarkedh

  • tekstem bovtsen bïjre guarkedh

  • guktie tjaeliejinie barkedh

1. Goltelh vaajesem jïh lohkh

Njaevies-ietnie jïh Hatsves-ietnie

0:00
-0:00
Lyd: Maajja-Krihke Bransfjell / CC BY-SA 4.0

Njaevies-ietnie jïh Hatsves-ietnie

Ikth lij göökte gåmmah, Njaevies-ietnie jïh Hatsves-ietnie. Gåabpegen bovtsh. Njaevies-ietnie gïemhpe lij dej sov bovtsigujmie, men Hatsves-ietnie ij lij gïemhpe sov bovtsigujmie.

Hatsves-ietnie bovtside vesties-laakan gïetedi. Dan gaavhtan Hatsves-ietnien bovtsh bæjjese vaaran baatarin, jïh idtjin gåessie gan vööstede båetieh. Dah gedtine sjïdtin.

Dellie Hatsves-ietnie idtji vielie daarpesjh dejtie sov laemtjide. Dïhte laemtjide gïebri jïh såekien gïerh-geatjan hajki. Jïh annje dah debpene bijjene goh tjeehpes bïegken-tjoelmh vååjnoeh. Njaevies-ietnien bovtsh saemide låemties krievvine sjïdtin.

Gaaltije

Utdanningsdirektoratet. (2007). Njaevies-ietnie jïh Hatsves-ietnie. Dovletje, jarkoestamme: Nora M. Bransfjell.

Baakoeh

gåmma
kone
njaevie
de lange hårene under reinens hals
hatsves
aggressiv, hevngjerrig
gåabegen bovtsh
begge to hadde rein
gïemhpe lij
(hun) var snill
ij lij gïemhpe
(hun) var ikke snill
dej sov bovtsigujmie
med reinene sine
vesties-laakan
på en stygg måte
gïetedidh
å håndtere
bæjjese vaaran baatarin
(de) rømte oppover til fjellet
idtjin gåessie gan
(de) kom aldri
vööstede
tilbake
gedtine sjïdtin
(de) ble som villrein, forvillet
idtji vielie daarpesjh
(hun) behøvde ikke lenger
laemtjie
tøm (leie- eller kjøretøm)
laemtjide gïebri
(hun) viklet sammen tømmene
såekien gïerh-geatjan hajki
(hun) kastet (dem) til toppen av bjørka
debpene bijjene
der oppe
bïegken-tjoelmh
vindknuter; heksekost
vååjnoeh
(de) ser ut som
låemties krievvine
som tam reinflokk/tamme reinflokker

Vaestedh

  1. Gie meatan dennie vaajesisnie?

  2. Guktie dej guaktaj gåmmaj nommh?

  3. Mij gåabpegen leah?

  4. Gie gïemhpe dej sov bovtsigujmie?

  5. Gie ij leah gïemhpe?

  6. Guktie Hatsves-ietnie bovtside gïetede?

  7. Guktie Njaevies-ietnie dejtie gïetede?

  8. Guhte dejstie gïemhpe?

  9. Guhte dejstie skaajhvoeh almetje?

  10. Gåabph Hatsves-ietnien bovtsh baatarieh?

  11. Mah eah vööstede båetieh?

  12. Guktie Hatsves-ietnien bovtsh sjidtieh?

  13. Gie ij vielie dejtie sov laemtjide daarpesjh?

  14. Maam dïhte laemtjiegujmie dorje?

  15. Mïsse moeride laemtjide hajka jïh gåabph moeride?

  16. Guktie mijjieh annje maehtebe dejtie vuejnedh?

  17. Giejtie Njaevies-ietnien krievvieh sjidtieh?

  18. Bovtsh saemide låemties krievvine vuj gedtine sjidtieh?

Daajrah

  • Njaevie leah guhkies goelkh bovtsen tjeapohken nueliem. Råahken jïh sarvan guhkemes njaevie-goelkh.

  • Stoerre råahke jïh sarva maahtah njaevine gåhtjodh.

  • Åvtesne saemieh provhkin njaevie-goelkh gierkiemasse bïejedh.

2. Sojjehth verbide njaalmeldh

Verbh

  • gïetedidh

  • baataridh

  • daarpesjidh

  • gïebredh, IV

  • hajkedh, IV

Viehkie

golme-lïhtsen verbe

pronomenh

presense

preteritume

mannegïetedemgïetedim
datnegïetedhgïetedih
dïhtegïetedegïetedi
månnoehgïetedengïetedimen
dåtnoehgïetedidiengïetediden
dah guaktahgïetedægangïetedigan
mijjiehgïetedibiegïetedimh
dijjiehgïetedidiegïetedidh

dah

gïetediehgïetedin

3. Vaestedh

Mij reaktoe?

Buerkiestimmie

Når vi skal fortelle på hvilken måte noen gjør noe, danner vi et adverb ved å tilføye endelsen laakan til et adjektiv. For eksempel:

  • Njaevies-ietnie sov bovtside gïemhpes-laakan gïetedi.

4. Soptsesth

  1. Soptsesth guktie Njaevies-ietnie sov bovtside gïetedi.

  2. Soptsesth guktie Hatsves-ietnie sov bovtside gïetedi.

Adjektijvh

Mujhtieh!
Adjektijvh

Attr.

Pred.

gïemhpes

gïemhpe
hatsves hatsves
låemties låemtie
tjeehpes tjååhpehke
vesties vestie
tjaebpies tjaebpie
skaajhvoeh

skaajhvoen

V.g: Hatsves-ietnie skaajhvoeh almetje. Dïhte vesties-laakan dej sov bovtsigujmie.

Hatsves-ietnie skaajhvoen. Dïhte vesties-laakan dej sov bovtsigujmie.

Vuekiehammoeh

Daesnie gietjine: – laakan

  • vesties-laakan

  • gïemhpes-laakan

  • tjaebpies-laakan

V.g:

  • Guktie dah göökte gåmmah bovtside gïetede?

  • Njaevies-ietnie bovtside tjaebpies-laakan gïetede.

  • Hatsves-ietnie bovtside vesties-laakan gïetede.

Baakoeh

hatsves jallh skaajhvoen: almetje vesties-laakan dåemede.

5. Ussjedh jïh soptsesth

Buerkesth dïejvesem jïjtjedh baakoejgujmie.

  • Guktie dåemedh nïmhtie sjædta.

Baakoe

dïejvese
ordtak
dåemiedidh
å oppføre seg

6. Ussjedallh jïh vaestedh

  1. Maam vaajese dutnjien soptseste?

  2. Mij vaajesen dïjre? Buerkesth.

Baakoe

dïjre
budskap

7. Bovtsen bïjre

8. Goltelh tekstem jïh lohkh

Bovtsen bïjre

0:00
-0:00
Lyd: Maajja-Krihke Bransfjell / CC BY-SA 4.0

Bovtsen bïjre

Bovtse vaerine, vuemine orre, Saepmesne jïh jeatjah dajvine dennie noerhtene eatnamisnie. Bovtse gellie stoere-tjuetie jaepieh noerhtene orreme.

Bovtse joekehts sjædtoeh jïh kraesieh gååte, aaj laadtegh, laadtegen hïngsh, sirrien hïngsh, goebperh, burhvieh. Dle barre bovtse mij jieleme-mehtieh burhvijste åådtje.

Daelvege gååte burhvieh, hïngsh, lasth, suejnieh, gaaltijen sjædtoeh jïh kraesieh jis gååvnesieh.

Fïerhten jaepien aaltoe aktem miesiem åådtje suehpeden. Sveek-aejkien göökte miesieh åådtje.

Bovtsen-bearkojste maehtebe voessjeme-bearkoeh, bijreme-bearkoeh, gejhkie-bearkoeh, soeveme-bearkoeh jurjiehtidh.

Bovtsen-dueljijste, gaamesijstie jïh gaallojste maehtebe vaarjoeh jïh gaamegh gåarodh, v.g. tjohph, gamhtsh, muadtah, goelke-gaamegh, gaallohkh.

Gierhkieh, aarhtsh, råath, snöölhkh, bïernh bovtsem bovvelieh. Riepieh jïh svaalh aaj miesieh bovvelieh. Bïenjh maehtieh aaj bovtsh bovvelidh.

Baakoeh
juvre; dyjre
dyr
ov-juvre
rovdyr
bovvelidh
å drepe (mange), rive
dåålvedidh
å jage, forfølge
jieliemasse
næring
jieleme-mehtieh
næringsstoff
sveek-aejkien
sjelden
Gaaltije

Gaare, E., Danell, Ö., Nieminen, M., Warenberg, K. (1997). Flora i reinbeiteland. Nordisk organ for reinforskning. Landbruksforlaget.

9. Vaestedh?

  1. Gusnie bovtse orre?

  2. Mah bovtse gååte gïjre-giesien, gïesege jïh tjaktjege?

  3. Mah bovtse daelvege gååte?

  4. Man gellie miesieh åådtje?

  5. Maam maehtebe bovtsen-bearkojste jurjiehtidh?

  6. Maam maehtebe bovtsen-dueljijste, gaamesijstie jïh gaallojste gåarodh?

  7. Mah ovjuvrh bovtsem bovvelieh?

10. Tjaelieh

Daajrah

  • Bovtse bijjelen 200 sjædtoe-slaajh gååte.

  • Bovtsen tjåelijste njaelkies goervh sjædta.

  • Omega 3 aaj bovtsen buejtine.

Skrevet av Elin Fjellheim, Utdanningsdirektoratet, Nora M. Bransfjell og Mona Fjellheim. Rettighetshaver: Aajege.
Sist oppdatert 11.05.2026