1. Home
  2. Restaurant- og matfag Vg1ChevronRight
  3. Hygiene og mattryggleikChevronRight
  4. HygieneChevronRight
  5. God kjøkkenhygieneChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

God kjøkkenhygiene

Bakteriar finst naturleg overalt, også i matvarer. Dersom du behandlar mat feil, kan somme bakteriar formeira seg og gjere deg sjuk. Bakteriar stortrivst og formeirar seg raskt i temperaturar frå 8 ºC til 60 ºC. Dei aller fleste bakteriane døyr når du varmar maten godt nok.

Kokkekniv, rå grønnsaker og bacon på ei skjærefjøl. Foto.
Ein skal ikkje bruke det same skjerebrettet til rått kjøt og rå grønsaker.

Vask hendene!

Vask alltid hendene før du lagar mat og mellom handtering av ulike råvarer. Det same gjeld før du et og sjølvsagt etter toalettbesøk. Dersom du kan unngå det, så ikkje lag mat til andre når du har magesjau, vondt i halsen eller har betente sår på hendene.

Reine reiskapar når du lagar mat

  • Vask knivar og skjerebrett ofte og hald kjøkkenbenken rein.
  • Bruk ikkje det same skjerebrettet til rå grønsaker og rått kjøt eller fisk. «Jordbakteriar» kan føre til farlege matinfeksjonar.
  • Kjøkkenkluten kan vere ei bakteriebombe! Byt klut ofte og bruk han aldri på golvet. Vask kjøkkenkluten i maskin på minst 60 ºC, eller legg han i desinfiserande væske.
  • Kjøkkenpapir er eit godt alternativ til klutar.

Hald rå og tillaga mat frå kvarandre!

Det er viktig å byte reiskap mellom ulike råvarer eller vaske reiskapa godt mellom kvar oppgåve. Det same gjeld når du byter mellom råvarer og ferdiglaga mat. Med god hygiene hindrar du at bakteriar som kan framkalle matforgifting, blir overførte frå råvara til den ferdige retten.

Varm mat skal vere rykande varm

Ved 70–80 ºC blir dei aller fleste bakteriane drepne. Fjørfekjøt og oppmale kjøt bør gjennomsteikast. Når ein steiker heile kjøtstykke (biff, kotelettar osv.) er det nok at overflatene blir godt steikte, fordi det er berre her bakteriane finst. Bruker du mikrobølgeomn til å lage mat, bør du røre om og la retten stå nokre minutt så varmen fordeler seg jamt.

God varme – eller rask nedkjøling

Skal mat haldast varm før servering, må han vere rykande varm - om lag 60 ºC. Blir maten lunken, kan bakteriar formeira seg og i verste fall føre til matforgifting. Er det lenge til maten skal bli eten, er det betre å kjøle maten raskt ned og varme han opp att. Sett til dømes kasserollen i kaldt vatn og rør om. Deler du maten i mindre porsjonar, går nedkjølinga raskare.

Sjekk temperaturen på kjølen

Matvarer som må oppbevarast kjølig, skal setjast på kjølen eller i kjøleskap. Temperaturen i kjøleskapet ditt bør vere 4 ºC, eller lågare. Låg temperatur hindrar bakterievekst i matvarene. Det er lurt å halde god orden og plassere dei mest utsette varene i den kaldaste delen av skapet. Pakk inn matvarer slik at dei ikkje tek til seg smak eller tørkar ut. Unngå å setje varm mat inn i kjøleskapet eller på kjølen.

Kluten

Kluten ein bruker bør ein først skylje i varm vatn, og deretter i kaldt vatn før ei heng han opp. Kjøler vi kluten ned, hindrar vi rask bakterievekst.

Hugs

Dei vanlegaste årsakene til matforgifting er:

  • utilstrekkeleg oppvarming
  • sein nedkjøling
  • lagring ved for høg temperatur
  • slurv med reinhald
Kontrollskjema for temperatur. Foto.
Det er viktig å kontrollere at kjølen held rett temperatur, mellom 0 og 4 grader. Dette skal væra eit av punkta i ei dagleg rutine.

Læringsressursar

Hygiene