1. Home
  2. Naturbruk Vg1ChevronRight
  3. Naturbasert aktivitetChevronRight
  4. FriluftslivChevronRight
  5. Trygg i naturenChevronRight
  6. Fjellvettreglane ChevronRight
SubjectMaterialFagstoff

Fagartikkel

Fjellvettreglane

Fjellvettreglane vart i 2016 oppgraderte for første gongen på over 60 år. Dei nye reglane legg vekt på at kvar og ein har eit ansvar for å gjere turen trygg. Dei er meint å vere eit planleggingsverktøy som kan skilje mellom liv og død. Det er viktig å tenkje på ulike ting når ein skal ut på turar i naturen.

Ungdom på fjelltur. Foto.

Reviderte fjellvettreglar

1. Planlegg turen og meld frå kvar du går.

  • Planlegg turen etter gruppas evner, og ha alltid fleire alternativ.
  • Sørg for å ha informasjon om turområdet og forholda du skal på tur i.
  • Lytt til erfarne fjellfolk. Sørg for å ha kunnskap og ferdigheiter som krevjast for den aktuelle turen. Ta omsyn til naturen. Med god planlegging legg du ikkje att spor etter deg.
  • Gjer avtalar som ikkje er avhengig av mobildekning og presise klokkeslett.

2. Tilpass turen etter evne og forhold.

  • Gjer heile tida vurderingar av forholda, og tilpass planane dine etter det.
  • Vis respekt for vêret!
  • Å vere på tur saman med andre gir auka tryggleik og nokon å dele opplevingane med. Er du på tur aleine, ver ekstra varsam.
  • Ikkje legg ut på langtur utan erfaring. Du må vere i stand til å ta vare på deg sjølv og dei andre i gruppa.
  • Vis omsyn til andre turgåarar. Kjenn allemannsrettane og pliktene som følgjer med.
  • Sørg for at turgruppa har ein kultur for open og direkte kommunikasjon.

3. Ta omsyn til vêr- og skredvarsel.

  • Bruk alltid vêr- og skredvarsla. Set deg inn i kva dei inneber for deg i det området du skal ferdast i.
  • Nytt deg av råda som er knytte til det aktuelle varselet. Vel lett terreng når forholda er krevjande.
  • Turvarsel finst på yr.no, storm.no og varsom.no.

4. Ver budd på uvêr og kulde, sjølv på korte turar.

  • Kle deg etter vêr og forhold.
  • Hugs at vêret skiftar raskt i fjellet. Ta med både ekstra klede og det utstyret som turen og terrenget krev.
  • Ekstra mat og drikke kan hjelpe både deg og andre dersom du bruker lengre tid enn planlagd eller må vente på hjelp.

5. Ta med naudsynleg utstyr for å kunne hjelpe deg sjølv og andre.

  • På vintertur treng du vindsekk, underlag, sovepose og spade for å klare deg ei natt ute. Vindsekk kan redde liv.
  • Ta med deg noko som kan gjere deg synleg, til dømes refleksvest eller hovudlykt. Dette gjer det lettare å finne deg dersom uhellet er ute.
  • Ha med førstehjelpsutstyr. Det gjer at du kan hjelpe både deg sjølv og andre. Bruk alltid sendar/mottakar, og ha med søkjestong og spade dersom du skal ferdast i skredutsett terreng.
  • Pakk smart! Pakkeliste for ulike turar finn du på dnt.no.
  • Mobiltelefon kan vere eit nyttig hjelpemiddel, men hugs at du ikkje kan stole på han i alle situasjonar eller område.
  • Om ulykka er ute, varsle politiet på 112, gå etter hjelp eller prøv å varsle på annan måte.

6. Ta trygge vegval.

  • Kjenn att skredfarleg terreng og usikker is.
  • Medvitne og gode vegval er det viktigaste for å unngå skred.
    • Vit at skred kan losne i heng som er høgare enn fem meter og brattare enn 30 gradar. Sjølv om det er flatt der du går, kan du utløyse skred i fjellsida over deg.
    • Unngå terrengfeller, slik som trange bekkedalar. Eit skred kan gå tre gonger så langt som høgda på henget det utløysast frå. Tenk på kva som skjer dersom det går eit skred.
  • Ver merksam på faren for skavlbrott når du går på ein fjellrygg.
  • Ver merksam på isforholda når du går på regulerte vatn, og i inn- og utløpsområde.

7. Bruk kart og kompass.

  • Vit alltid kvar du er. Bruk kart og kompass, det fungerer alltid.
  • Følg med på kartet også når du går på merkt rute.
  • Turopplevinga blir rikare om ein følgjer med på kartet undervegs.
  • GPS og andre elektroniske hjelpemiddel er nyttig, men hugs å ha med ekstra straumkjelde.

8. Vend i tide, det er ingen skam å snu.

  • Revurder planen fortløpande. Vel plan B lenge før du blir utsliten.
    • Har forholda endra seg? Bør du snu?
    • Har nokon i følgjet problem med å gjennomføre? Bør gruppa snu?

9. Spar på kreftene og søk ly om naudsynleg.

  • Avpass farten etter den svakaste i følgjet, og pass på at alle i turfølgjet er med.
  • Hugs å ete og drikke ofte. Når du anstrengjer deg, treng kroppen meir væske enn du kjenner behov for.
  • Ikkje vent med å søkje ly til du er utsliten. Du blir meir sliten av sterk vind.
  • Bruk vindsekken, eller grav deg ned i snøen i tide.

På DNT sine nettsider finner du fjellvettreglene som plakat til å skrive ut.

Oppgåver til fjellvettreglane

  1. Du planlegg å gå til ein topp. Turen er berekna til ein dagstur. Det er sommar, og vêrmeldinga viser fint vêr med sol og lite vind. Beskriv korleis du vil planleggje turen. Ta med kva du skal ha på deg av klede, og kva du skal ha med deg.
  2. Du skal gå same turen som i oppgåve 1. No er det haust. Vêrmeldinga seier vind og regn. Beskriv korleis du vil planleggje same turen. Ta med kva du skal gå med og ha med deg.
  3. Trur du at du blir påverka av planlegging av klede og utstyr når du har gått same turen på same stad fleire gonger?
  4. Kva type førstehjelpsutstyr vil du ta med på ein skitur med langrenn? Grunngi svaret ditt.
  5. De er fleire som skal gå på fjelltur som tek ei veke. De har med kvar dykkar mobil. Kom med forslag til korleis de skal organisere dykk for ikkje å gå tom for straum på turen.
  6. Lær deg å bruke kart og kompass. Bruk søkjeord som «kart og kompass» om du ikkje har dette tilgjengeleg. Forklar kvifor det er viktig å lære seg å bruke dette. Kva anna kan du bruke?
  7. Kva tyder allemannsretten? Begrunn svaret ditt og gi døme.

Læringsressursar

Trygg i naturen

SubjectEmne

Læringssti

SubjectEmne

Fagstoff

SubjectEmne

Oppgaver og aktiviteter