Bruk KI til å bli ein betre skrivar

Visste du dette om praterobotar?

Ein praterobot er eit dataprogram som er laga for å etterlikne ein samtale med eit menneske. Dei opptrer som kunnskapsrike og svært overtydande. Men praterobotar kan gjere feil, og det skjer ganske ofte. Dei kan blande saman informasjon, finne opp ting eller henge seg opp i uviktige detaljar. Derfor skal vi vere kritiske til svara dei gir.

Før du les vidare om korleis du kan bruke praterobotar til å bli betre til å skrive, er det lurt å forstå teknologien. Start derfor med å lese fagartikkelen "Praterobotar og kritisk bruk".

KI som skrivekamerat

Skriveprosessen

Du kan bruke praterobotar på ulike stadium i skriveprosessen. Det kan vere freistande å la han skrive heile teksten for deg, men det lærer du veldig lite av. I tillegg kan hjernen din bli lat og utrena.

Bruk KI til å få idéar

Når du står fast på kva du skal skrive om, eller korleis du kan komme i gang, kan du be prateroboten om å

• foreslå tema til ein tekst

• foreslå moment du kan ha med i ein tekst om eit spesifikt tema

• lage tankekart eller forslag til struktur

Bruk KI som skriverettleiar

Etter at du har skrive noko sjølv, kan du lime det inn i prateroboten og be han om tilbakemeldingar. Du kan til dømes spørje slik:

• Er teksten lett å forstå?

• Er det noko i teksten som er uklart og treng betre forklaring eller eit døme?

• Kva kan eg gjere for at teksten skal bli lettare å lese? Sjå på tekstbindingar.

• Korleis kan eg variere språket? Sjå på setningsbygning og ordforråd.

Bruk KI for å lære skrivestil

Er du usikker på om du treffer på sjanger og stilnivå? Gi prateroboten eitt eller fleire avsnitt du har skrive i ein spesifikk sjanger, og be han til dømes om å kommentere på om

• stilen er formell nok

• stilen er personleg nok

• du har med tydelege sjangertrekk

Du kan òg lære om skrivestil ved å gi roboten ein tekst, til dømes ein fagartikkel. Be så roboten om å omformulere same tekst til ulike sjangrar, til dømes ein tale, eit lesarinnlegg eller ei novelle.

Bruk KI til å oppdage skrivefeil

Når du har skrive teksten ferdig, kan du be prateroboten leite etter ord du har skrive feil, manglande teiknsetjing og andre grammatiske feil.

Det er viktig å vite at sjølv om prateroboten er god på språk, "kan" han ikkje grammatikken. Han gjettar berre kva som er sannsynleg ut frå tekstane han har øvd på. Og sidan han har øvd mest på engelskspråklege tekstar, kan han finne på å bruke syntaks og ord som kjem derifrå. Du bør derfor òg sjekke med ordbøker og norsklæraren din viss du er i tvil om noko er rett eller gale.

Lag skrivelogg

Lær om eigen skriveprosess og reflekter over kva du bruker KI til ved å skrive ein logg undervegs. Du treng ikkje skrive mykje, men noter kort ned kva du har forandra undervegs, kvifor du forandra, og kva du har lært av det.

Forslag til kva som kan vere med i loggen:

• Kva forandra du i teksten din?

• Kvifor forandra du det?

• Kva slags forslag frå roboten brukte du ikkje? Grunngi!

• Kva lærte du av forslaga?

• Kva vil du gjere annleis neste gong du skriv?

Ikkje bruk KI til juks

Skulen vil at du skal lære å skrive. Viss du leverer noko KI har skrive utan å forstå det, går du glipp av læringa. I tillegg er det juks viss læraren har sagt du ikkje kan bruke KI i arbeidet.

Til læraren: trafikklys og vurdering

Trafikklysmodellen

Trafikklysmodellen er ein modell du kan bruke for å vise kva som er lov:

Ingen praterobot

Oppgåva er merkt med raudt. Du kan ikkje bruke KI.

Litt bruk av praterobot

Oppgåva er merkt oransje. Du kan bruke KI til idémyldring og som assistent i ein prosess. Den kritiske refleksjonen din over eigen bruk av KI blir brukt i vurderinga.

Praterobot integrert

Oppgåva er merkt grøn. Du bestemmer sjølv korleis og kor mykje KI skal brukast. Dette er med når arbeidet blir vurdert.

Vurdering

Korleis kan du vurdere eit arbeid der det er brukt KI? Her er eit forslag til vurderingskriterium du kan gi elevane:

Høg måloppnåing

Du bruker KI på ein bevisst og kritisk måte. Du viser tydeleg at KI har vore eit verktøy for læring, ikkje for å erstatte eigen innsats. Du reflekterer godt over korleis KI-innspel har gjort teksten din betre. Du viser utvikling frå førsteutkastet til den ferdige teksten.

Middels måloppnåing

Du bruker KI som støtte i skrivinga og gjer sjølvstendige val ut frå forslaga. Du viser forståing for forskjellen på eigen og KI-generert tekst, men refleksjonen din kunne vore meir konkret eller grundig. |

Låg måloppnåing

Du let KI skrive store delar av teksten utan å vise eiga bearbeiding eller refleksjon. Du viser lite forståing for korleis KI kan brukast til læring. Teksten manglar spor av di eiga tenking eller prosess.