Sosiale ferdigheiter – bli betre til å kommunisere

Alle kan lære å vere sosiale

Alle kan lære å ta kontakt med nye menneske og snakke med andre. For somme er det å bli kjend med folk og oppretthalde relasjonar lettare enn for andre, men vi kan alle lære oss å vere sosiale ved å vere bevisste situasjonen og øve. Det gjeld både i kvardagen og når vi skal ta vare på relasjonar som er viktige for oss. Ingen menneske er ferdig utlærde på dette området. Det er til dømes ikkje alltid lett å vite korleis vi bygger ein vennskap, reparerer ein konflikt med kjærasten eller held ved like eit godt forhold til andre elevar i klassen.

Kva bør du tenke på når du snakkar med andre?

Mange av oss kan vere sjenerte eller usikre overfor andre menneske, spesielt overfor dei vi ikkje kjenner så godt. Det kan uansett vere lurt å tenke gjennom korleis veremåten din påverkar andre. Dette gjeld både kva du faktisk seier, og kva slags kroppsspråk du har. Til dømes har du sikkert lagt merke til forskjellen på å snakke med nokon som ser på deg, smiler og viser med kroppsspråket at hen er interessert i det du fortel – samanlikna med nokon som ser ein annan veg og heller ikkje gir nokon respons i form av ansiktsuttrykk.

Samtaletips

Hald augekontakt

Du treng ikkje halde augekontakt heile tida, men forsøk å sjå mest mogleg på den du har ein samtale med. Om du ser mykje vekk, kan det verke som om du er uinteressert. Når du sjølv er den som snakkar, er det naturleg at blikket ditt vandrar litt, men er du den som lyttar, er det viktigare at du ser på den som seier noko.

Vis interesse for andre

Prøv å bli betre kjend med den du snakkar med. Ver nysgjerrig på det den andre deler og still gjerne oppfølgingsspørsmål. Dersom den andre til dømes fortel at hen liker å høyre på musikk, kan du spørje kva slags musikk personen liker, eller om hen har nokon musikktilrådingar.

Smil

Det er alltid godt for oss menneske å bli møtt med eit smil. Det betyr ikkje at du skal smile heile tida, eller på stader det ikkje passar seg. Men kjensleuttrykk smittar mellom menneske.

Gi bekrefting

Du kan gi den du snakkar med bekrefting på mange ulike måtar. Til dømes kan du svare på det den andre seier eller berre respondere med eit nikk, ansiktsuttrykk eller eit lite "mmm...". Du kan òg bekrefte den andre sine kjensler og opplevingar gjennom å seie: "Det skjønner eg" eller "Det forstår eg godt".

Kommunikasjonsfeller

I samtale med andre er det lett å hamne i "kommunikajonsfeller". Nokre døme kan vere:

Avbryte

Du begynner å snakke eller stille spørsmål før den andre er ferdig med å snakke. At vi innimellom avbryt, er ein del av menneskeleg kommunikasjon. Av og til har vi dårleg tid og må skunde oss å spørje om noko, eller vi blir så engasjerte, at vi ikkje klarer å halde spørsmåla tilbake. Men har du tenkt over at det å avbryte andre, kan signalisere at du synest det du sjølv har å seie, er viktigare enn det den andre seier? Ved mange avbrytingar aukar samtidig sjansane for misforståingar. Dersom du ikkje lèt den andre snakke ferdig før du bryt inn med kommentarar eller spørsmål, går du kanskje glipp av noko viktig i samtalen.

Anta

Du har sikkert opplevd at ein samtalepartnar har anteke noko i løpet av ein samtale, som ikkje nødvendigvis stemmer. Det kan til dømes vere knytt til noko som har skjedd eller skal skje, eller kva du tenker og føler om noko. Om du fortel foreldra dine at du er sliten, og dei antek kva som er grunnen før du får anledning til å fortelje meir sjølv, er det ikkje rart om du blir irritert eller ikkje får lyst til å halde fram samtalen. Viss du snakkar med ein annan og har ei meining om korleis hen har opplevd noko, kan det vere lurt å sjekke ved å spørje i staden. Til dømes: "Blei du lei deg då det skjedde?" eller "Trur du det du følte, kan ha samanheng med at det er mykje som skjer på skulen om dagen?"

Overta samtalen

Du begynner til dømes å snakke om deg sjølv eller ein heilt annan situasjon. Sei at ein venn fortel deg at hen er lei seg fordi kjærasten har slått opp. Då kan det vere fint å dele at du òg har gått gjennom ei kjærleikssorg. Men dersom du får heile samtalen til å handle om deg og di eiga oppleving, er det svært sannsynleg at vennen din ikkje vil kjenne seg sett og forstått.

Aktløyse

Å vere uoppmerksam er naturlegvis den rake motsetninga av å vise interesse og nysgjerrigheit, som du las om tidlegare. Når vi viser aktløyse i staden for merksemd i ein samtale, vil den andre føle at hen er lite viktig. Misforståingar vil oppstå, og samtalen blir ikkje god verken for deg eller den andre.

Løft blikket

No for tida har mange av oss med telefonen vår i lomma, og då har vi har alltid noko å kikke på om vi står åleine eller kjedar oss. Mobilen og sosiale medium kan nokre gonger vere viktige for å skape og halde oppe relasjonar, men kan òg bidra til at vi går glipp av andre sine forsøk på eller ønske om kontakt. I tilfelle der du ønsker bli kjend med heilt nye og framande menneske, kan det vere bra å ha toleranse for litt "kleine" situasjonar.

Når du skal ut i arbeidslivet eller begynne å studere, kjem du til å hamne i mange situasjonar der du ikkje kjenner så mange andre. Det kan vere rundt lunsjbordet på jobb eller på ein fest i fadderveka ved studiestaden. Om du tek opp telefonen med éin gong du ikkje har nokon å snakke med, kan dette opplevast som at du er avvisande eller ikkje ønsker kontakt. Då kan du gå glipp av mange samtalar og menneskemøte.

Det er naturleg å kjenne på usikkerheit i møte med noko nytt, og det er heller ikkje rart om du er redd for å bli avvist. Øv deg på å ikkje søke tilflukt i telefonen når du er i nye settingar, det kan opne nye dører.

Vi treng kvarandre

Som menneske er vi skapte for å leve saman med andre. Faktisk kan hjernen vår reagere på same måten når vi kjenner oss einsame som når vi har fysisk vondt. Å kjenne på tilhøyrsel til andre er heilt grunnleggande for at du skal ha det bra i livet. Det er naturleg å bli påverka av det om du har vanskeleg for å bli kjend med nye menneske på skulen, finne venner eller få kontakt med andre.

Å ha gode relasjonar til dei rundt oss er heilt sentralt for den psykiske helsa vår. Det er derfor viktig å snakke med nokon om du er einsam eller har utfordringar med dei rundt deg. Her er nokre tips til kven du kan snakke med på og utanfor skulen:

• Artikkel: Kven kan du snakke med på vidaregåande skule?

• Artikkel: Kven kan du snakke med utanfor skulen?

Denne artikkelen er skriven av VIP Psykisk helse i skolen.