Kva er hydraulikk?
Kva er oljehydraulikk?
Med oljehydraulikk meiner vi overføring av energi i form av krefter og rørsler ved hjelp av olje. Det skjer ved at ei hydraulisk pumpe får tilført energi frå ei drivkjelde.
Ei slik drivkjelde kan til dømes vere ein elektrisk motor. Pumpa syg olje frå ein oljetank og pumpar olje under trykk gjennom røyr, slangar eller leidningar fram til ein ventil. Ventilen styrer igjen eit arbeidselement som utfører eit mekanisk arbeid, til dømes ein sylinder eller ein hydraulisk motor. Frå arbeidselementet returnerer oljen til tanken.
Oppbygning av eit oljehydraulisk anlegg
Energi kan ikkje oppstå eller forsvinne, han kan berre gå over i andre former og bli overført mellom ulike gjenstandar eller system. Dette er lova om energibevaring. Men energien til eit system kan ikkje endre seg av seg sjølv, det trengst påverknad utanfrå.
I eit oljehydraulikkanlegg blir energi omdanna frå ei mekanisk, elektrisk, kjemisk, pneumatisk eller manuell kjelde til hydraulisk energi. Energien kan komme frå ein elektrisk motor, ein kjemisk reaksjon eller frå manuell muskelkraft på ei handpumpe. Den hydrauliske energien kan beskrivast som trykksett væske i rørsle.
Når pumpa gjer om energien til hydraulisk energi, fraktar slangar og røyr denne energien ut og rundt i eit hydraulikkanlegg. I anlegget har vi ventilar som styrer energien dit vi ønsker å bruke han. Vi har òg reguleringseiningar som regulerer fart og kraft på den hydrauliske energien.
Når vi har tilpassa den hydrauliske energien og dirigert han dit vi treng, vil ei arbeidseining (ein sylinder, motor osb.) gjere om den hydrauliske energien til mekanisk arbeid, til dømes til ei lineær rørsle i ein sylinder eller til ei roterande rørsle i ein motor.
Bruksområde
Den teknologiske utviklinga har ført til at oljehydraulikk har fått ein stadig større plass i industrien, innanfor fiskeri og havbruk, i transportsektoren og i offshore- og oljesektoren.
Oljehydraulikk har ein del eigenskapar og unike funksjonar som ingen annan teknologi i dag kan levere like godt. Til dømes er oljehydraulikk veldig godt eigna til å utføre arbeid som krev stor kraft, med tilførsel av berre ei lita mengde energi. Denne funksjonen kallar vi for hydraulisk giring. Tenk på ein garasjejekk – han gjer at du med ei enkel handrørsle faktisk kan løfte ein bil.
Også bremsesystemet på ein sykkel eller bil er eit hydraulisk anlegg. Du kan stoppe sykkelen eller bilen med ei enkel hand- eller fotrørsle. Når du trykker på bremsepedalen, aktiverer du eit stempel som gjer om energien du bruker for å trykke inn bremsepedalen, til hydraulisk energi.
Bremseslangar og røyr fraktar så energien ut til hjula ved hjelp av bremsevæska. Der blir energien omdanna til mekanisk energi som trykker bremseklossane mot bremseskiva ved hjelp av ein eller fleire sylindrar. Den mekaniske energien som verkar på bremseskiva, blir omdanna til friksjonsenergi og varme som motverkar rørsleenergien til køyretøyet og stoppar det.