Stadfestande imperativ

Bruk av imperativ

Imperativsetningar byrjar med verbet i imperativform. Vi kan anten snakke til éin person (tú eller usted) eller til fleire personar (vosotros/vosotras eller ustedes).

• ¡Abre la puerta, Carmen! Opne døra, Carmen! (til éin person)

• ¡Comed las verduras, chicos! Spis (opp) grønsakene, gutar! (til fleire personar)

• Espere un momento, señora. Vent ein augneblink, frue. (høfleg, til éin person)

• Bajen del autobús, por favor. Ver vennleg og gå av bussen. (høfleg, til fleire personar)

Regelrett imperativ for tú og vosotros/as

Imperativ for andre person eintal (tú) er heilt lik presensforma i tredje person eintal (él/ella). Hugs at nokre spanske verb får diftongering eller vokalskifte i presens!

• hablar (å snakke), ella habla (ho snakkar). ¡Habla! (Snakk!)

• contar (å fortelje), él cuenta (han fortel). ¡Cuenta! (Fortel!)

Når vi skal lage imperativ for andre person fleirtal (vosotros/as), tek vi infinitivsforma av verbet og byter ut -r på slutten med -d.

• hablar (å snakke) ¡Hablad! (Snakk!)

• contar (å fortelje) ¡Contad! (Fortel!)

Øving 1: Regelrett imperativ for tú og vosotros/as

Uregelrett imperativ

Det er nokre verb som har uregelrett imperativ i andre person eintal (tú). Dei mest brukte er decir (å seie), hacer (å gjere), ir (å gå), poner (å legge/setje/plassere), salir (å gå ut), ser (å vere), tener (å ha) og venir (å komme). Mange av desse verba bruker vi ofte i daglegtalen, så derfor er det lurt å lære imperativforma utanåt.

• decir: di

• hacer: haz

• ir: ve

• poner: pon

• salir: sal

• ser: sé

• tener: ten

• venir: ven

Andre person fleirtal (vosotros/as) er alltid regelrett i imperativ.

Øving 2: Uregelrett imperativ

Øving 3: Gi råd

På framsida av kvart kort er det ei utfordring eller eit problem. Gi råd ved å bruke imperativsetningar. Det er løysingsforslag på baksida av kortet.

Regelrett imperativ for usted/ustedes

Når vi skal bøye verb i imperativ i tredje person eintal og fleirtal (usted og ustedes), må vi bruke konjunktivforma.

• Hable más despacio, señor García. Snakk saktare, herr García. (høfleg til éin person)

• Abran la puerta, por favor. Opne døra, ver så snill. (høfleg til fleire personar)

Korleis lagar vi konjunktiv?

For å lage konjunktivforma av eit verb (til dømes hablar eller comer) følger vi desse trinna:

1. Bøy verbet i første person eintal (yo), vanleg presens. (hablo, como)

2. Ta bort endinga -o. (habl-, com-)

3. Legg på endingar for konjunktiv i tredje person eintal og fleirtal (usted/ustedes):

   • for -ar-verb: -e og -en (hable/hablen)

   • for -er/-ir-verb: -a og -an (coma/coman)

Forskjellen mellom presens konjunktiv og vanleg presens, også kalla presens indikativ, er altså at endingane blir bytte om: -ar-verb får ein e i endinga, mens -er- og -ir-verb får ein a.

Uregelrett imperativ for usted/ustedes

Det er nokre verb som har uregelrett imperativ i tredje person (usted/ustedes). Fire av desse verba er dar (å gi), estar (å vere), ir (å gå), ser (å vere). Sjå i tabellen korleis vi bøyer dei.

Øving 4: Høfleg imperativ

Øv på regelrett og uregelrett imperativ for usted og ustedes.

Øving gjer meister

Øving 5: Setje om imperativsetningar

Les setninga på framsida av kortet og set om munnleg til spansk. Hugs at nokre av desse verba kan vere uregelrette i imperativ! Det er løysingsforslag på baksida av kortet.

Når du er ferdig med siste kort, går du bakover: Les den spanske setninga høgt og set om til norsk.

Øving 6: Kva hugsar du?

Les spørsmålet på framsida av kortet og formuler eit svar. Snu kortet og samanlikn med fasiten.

Øving 7: Lag eit papirfly

Finn fram eit A4-ark, og lag eit papirfly ved å følge instruksjonane.