Oppgåve

Dah saemien gïelh

Saemiej gellie gïelh. Mah dah? Åehpenh saemien gïeligujmie jïh lïerh muvhth raajesh.

Båaloeh jïh gïetebaante kampanjeste Saemesth munnjien. Guvvie. — Båaloeh jïh gïetebaante kampanjeste "Saemesth munnjien"

Daelie lïerh

Ånnetji saemien gïeli bïjre jïh mah dah

mennie gïele-fuelhkesne
mehtie gïele-maadtoste
noerhte-, julev- jïh åarjel-saemien bïjre
daejtie golme gïelide viertiestidh
muvhth raajesh lïeredh

1. Saemien gïelh

Dah saemien gïelh soemen-ugriske gïele-dåehkesne. Jeatjah gïelh, mah seamma gïele-dåehkesne leah soemen-gïele jïh gïelh luvlie-mearoen gaedtie-bealam jïh gellene lehkesne Russlaantesne. Soemen-ugriske gïelh leah uralen gïele-maadtoste.

Baakoe-læstoe

gïele: språk
gïele-dåehkie: språkgruppe
gellie: mange
lehkie: sted (ubestemt)
luvlie-mearoe: Østersjøen (-havet)
gaedtie-beala: kyst
Russlaante: Russland
soemen-gïele: finsk
soemen-ugriske: finsk-ugrisk
uralen gïele-maadtoste: uralsk språkopprinnelse

Luhkie saemien gïelh

Gaajhkh saemien gïelh seamma gïele-maadtoste, maadth-saemien gïeleste.

Guktie dah saemien gïelh åvtanamme maadth-saemien gïeleste. Guvvie. — Guktie dah saemien gïelh åvtanamme maadth-saemien gïeleste

Dovletje maadth-saemien gïele dajveste dajvese åvtanamme guktie daelie jiehtebe luhkie saemien gïelh. Fïerhten saemien gïeli aaj smaareh-tjïerth.

Baakoeh

dajve: område
gïele-maadtoe: språkopprinnelse
maadth-saemien gïele: ursamisk
smaareh-tjïerte: dialekt
åvtanidh: utvikle seg

Noerhte-saemien, julev-saemien jïh åarjel-saemien

Dah stööremes saemien gïelh Nöörjesne leah noerhte-saemien, julev-saemien jïh åarjel-saemien. Daah golme saemien gïelh byjjes gïelh Nöörjesne.

Baakoeh

byjjes: offisiell
julev-saemien: lulesamisk
noerhte-saemien: nordsamisk
åarjel-saemien: sørsamisk

2. Vuartesjh jïh viertesth

Saemiedigkie baakoe-gærjetjem dorjeme gusnie noerhte (n)-, julev(j)- jïh åarjel-saemien (åa)raajesh. Veeljh muvhth raajesh jïh gaavnh hedtieh jïh joekehtsh gïeli gaskem.

Båetieh daanhtsodh mannine! (åa)

Boade dánsatjit munja! (j)

Boađe dánsut! (n)

Tjihkedh mov askan. (åa)

Tjåhkkida muv asskáj. (j)

Čohkket dál mu askái. (n)

Datnem eahtsam. (åa)

Mån æhtsáv duv. (j)

Mun ráhkistan du. (n)

Dov tjelmieh goh naestieh klienjieh. (åa)

Duv tjalme gupjtti degu náste. (j)

Du čalmmit šearrájit dego násttit. (n)

Hahaha, datne rååpsedh. (åa)

Hahaha, ja muodo ruopsudi vil. (j)

Hahaha ruvssodit muođut vel. (n)

Mijjieh bööremes. (åa)

Mij lip tjiehpemusá. (j)

Mii leat buoremusat. (n)

Baakoeh

baakoe-gærjetje: liten ordbok
hedtie: likhet
joekehtse: forskjell
Saemiedigkie: Sametinget
viertiestidh: sammenlikne

3. Lohkh jïh lïerh

Rïhpesth lingkem jïh lohkh: Saemiedigkien baakoegærjetje

Veeljh muvhth raajesh jïh lïerh dejtie.

4. Soptsesth

Maam datne lïereme? Buerkesth.