Hopp til innhald
Nynorsk

Fag

Fagstoff
Oppgåve
Lyd
Interaktivt innhald

Gåessie?

Vi er avhengige av å kunne klokka når vi skal finne ut når vi kan møtes, spørre og fortelle om når noe begynner eller slutter, samt spørre om busstider. Her lærer du å spørre og fortelle.
Låamma-tsåahka. Guvvie.
Man jïjnje tsåahka?

Daelie lïerh

Nå lærer du

  • å spørre om og svare på når noe begynner og slutter 

  • å svare på når bussen går 

  • å spørre om å gjøre noe sammen

1. Goltelh jïh lohkh

Lytt og les.

Gåessie skuvle aalka

0:00
-0:00
Lyd: Laila Mari Brandsfjell, Svein Ole Granefjell / CC BY-SA 4.0

Tjidtjie: Gåessie skuvle aalka?

Pïere: Skuvle aalka tsåahka bielie uktsie. 

Tjidtjie: Gåessie busse jåhta? 

Pïere: Tsåahka gaektsie. 

Tjidtjie: Gåessie skuvle orrije? 

Pïere: Skuvle orrije tsåahka njealjehts bijjelen golme.

Tjidtjie: Gåessie busse jåhta skuvlen mænngan? 

Pïere: Busse jåhta bielie njieljie. 

2. Vaestedh

Svar på spørsmålene.

  1. Skuvle tsåahka gaektsie aalka?
    Ijje, skuvle ... .

  2. Busse tsåahka bielie uktsie jåhta?

  3. Skuvle tsåahka golme orrije?

  4. Busse tsåahka njieljie skuvlen mænngan jåhta?

3. Giesieh baakojde

4. Gåessie?

Når?

Vaestedh

Svar på spørsmålene.

  1. Gåessie dov skuvle aalka?
    Mov skuvle aalka tsåahka ...

  2. Gåessie dov skuvle orrije?
    Mov skuvle orrije tsåahka ...

  3. Gåessie dov busse jåhta aereden?

  4. Gåessie dov busse jåhta skuvlen mænngan?

  5. Gåessie datne skuvlese vaadtsah?

  6. Gåessie datne skuvleste vaadtsah?

  7. Gåessie datne skuvlese sygkeldh?

  8. Gåessie datne skuvleste sygkeldh?

5. Gihtjh jïh vaestedh

Spør og svar.

Vg.: Gåessie Meerje båata? Meerje båata daan iehkeden.

Gåessie Meerje båata? 

Gåessie datne skuvlesne?  

Gåessie datne gåetesne?  

Gåessie Piere bovresne?  

Gåessie datne båatah? 

Gåessie Åvla båata?

Gåessie saemien tæjmoe aalka? 

Gåessie eatneme-faage orrije? 

Veeljh daestie/velg av disse: 

… daan iehkeden  

… daan biejjien  

… aejlegen  

… tsåahka bielie uktsie  

… tsåahka golme  

… tsåahka njealjehts bijjelen vïjhte  

… daan aereden  

… tsåahka luhkie  

… luhkie-akte

… dæjstan  

… bearjadahken  

… jïjjen  

… fïerhten aereden

… fïerhten …

6. Goltelh jïh lohkh

Lytt og les.

Aanna learohke jåarhke-skuvlesne

0:00
-0:00
Lyd: Laila Mari Brandsfjell / CC BY-SA 4.0

Aanna learohke jåarhke-skuvlesne.  

Fïerhten biejjien skuvle aalka tsåahka njealjehts bijjelen gaektsie.  

Aanna gåeteste vaadtsa tsåahka gaektsie.   

Tsåahka bielie luhkiegöökte dellie beapmoe.  

Minngemes tæjmoe aalka tsåahka bielie golme.  

Dan mænngan skuvle orrije. 

Dellie Aanna gåatan vaadtsa.  

Dïhte gåetesne tsåahka bielie njieljie.  

Dellie tjuara beapmoeh jurjiehtidh. 

Tsåahka govhte saavra.

Dan mænngan gåatan vaadtsa.

Tsåahka bielie luhkiegöökte Aanna åara.

Buerkiestimmie

Utelatelse av subjekt

I sørsamisk nevner man ofte ikke subjektet med eget ord. I teksten utelates subjektordet Aanna fra setningene når det er opplagt at det handler om Aanna, men betydningen blir likevel den samme.

Hvem som gjør det som verbet beskriver får man opplysninger om gjennom verbet. Subjektet er innebygd i endelsen av verbet, f.eks. Dellie tjuara beapmoeh jurjiehtidh. Tsåahka govhte saavra. Dan mænngan gåatan vaadtsa.

Tjuara – 3.p.sg.presens

Saavra – 3.p.sg.presens

7. Darjoeh laavenjasside

Gjør oppgavene.

8. Gihtjh jïh vaestedh!

Våhkoen soejkesje: Måantan englaanten-gïele, saemien, vætnoe jïh matematihke. Dæjstan vitnedimmie, seabradahke-faage, eatneme-faage, jupmelesvoete, religijovne, jieledevuajnoe jïh etihke, jïh daaroen. Gaskevåhkoen musihke, matematihke, saemien jïh eatneme-faage. Duarstan seabradahke-faage, eatneme-faage, saemien, daaroen jïh veeljeme-faage. Bearjadahken englaanten-gïele, saemien, vitnedimmie jïh daaroen.
Våhkoe-soejkesje

V.g.

– Gåessie daaroengïele-tæjmoe aalka måantan ? 

– Tsåahka bielie uktsie daaroengïele-tæjmoe aalka måantan. 

Vaestedh gyhtjelasside.

  1. Gåessie geografije-tæjmoe gaskevåhkoen aalka? 

  2. Gåessie saemien tæjmoe duarstan aalka? 

  3. Gåessie matematikhke-tæjmoe bearjadahken aalka? 

  4. Gåessie lunsje fïerhten biejjien aalka?

  5. Gåessie saemien-tæjmoeh måantan orrije? 

  6. Gåessie skuvle-biejjie orrije duarstan?

9. Goltelh jïh vaestedh

Lytt og svar.

Gåessie busse jåhta?

Når går bussen?

10. Goltelh jïh orresth

Lytt og gjenta.

11. Giesieh baakojde

Dra ordene til riktig sted.

Nïejte golteleminie. Guvvie.

12. Goltelh, orresth jïh dievhtieh

Lytt, gjenta og fyll inn tidspunktene.

13. Lohkh

Les.

Voelph soptsestalleminie

Aanna: Datne kinovasse sïjhth daan iehkeden? 

Læjsa: Nov amma manne sïjhtem. 

Aanna: Månnoeh edtjien ektine vuelkedh? 

Læjsa: Jaavoe. 

Aanna: Gåessie månnoeh edtjien gaavnesjidh? 

Læjsa: Filme aalka tsåahka gaektsie. Tsåahka bielie gaektsie, kinoven ålkoelisnie? 

Aanna: Bielie gaektsie hijven. 

Læjsa: Hijven, dellie tsåahka bielie gaektsie månnoeh gaavnesjien. 

Buerkiestimmie

Her får du bruke et annet hjelpeverb “edtjedh” å skulle og “edtjien” skal vi to/vi to skal månnoeh edtjien

14. Laavenjasse

Skrive av Maja Kristine Jåma og Elin Fjellheim.
Sist oppdatert 21.01.2026

ForrigeNeste