5. Saemien symbolh

1. Lohkh

Saemiej åålmege-biejjie

Goevten 6. b. saemiej åålmege-biejjie. Noerhte-laanti saemie-konferanse Helsinkesne jaepien 1992 daam biejjiem saemiej nasjonaale-biejjine jååhkesji. Voestes aejkien nasjonaale-biejjiem heevehtimh jaepien 1993.

Goevten 6. b. lea byjjes saevege-biejjie Nöörjesne.

2. Vaestedh

1. Mij heannadi jaepien 1992?

2. Mij heannadi jaepien 1993?

3. Tjaelieh daatoem goevten 6. b. bokstaavigujmie.

4. Mennie rïjhkesne Helsinki?

3. Lohkh

Tråante 2017 – 100-jaepien heevehtimmie

Mijjieh goevten 6. b. heevehtibie dan åvteste saemieh dellie voestes aejkien tjåanghkanin juktie vihkeles saemien aamhtesh digkiedidh jïh aktese-vyöki barkedh rïjhki rastah. Daate rïjhke-tjåanghkoe lij Tråantesne jaepien 1917.

Jaepien 2017 lij stoerre heevehtimmie Tråantesne, 100 jaepieh voestes rïjhke-tjåanghkoen mænngan.

4. Vaestedh

1. Mij heannadi Tråantesne jaepien 1917?

2. Mannasinie saemiej stoerre heevehtimmie Tråantesne jaepien 2017?

3. Mennie rïjhkesne Tråante?

4. Datne aaj desnie jaepien 2017?

5. Lohkh

Saemiej laavlome

Isak Saba (1875–1921) Unjárgeste Saemiej laavlomem tjaaleme.

Noerhte-laanti saemie-konferanse Ååresne jaepien 1986 dam laavlomem saemien-åålmegen nasjonaale-laavloeminie jååhkesji.

Saemiej laavlome gaajhkide saemien gïelide jarkoestovveme.

6. Vaestedh

1. Gubpede Isak Saba?

2. Mennie rïjhkesne Ååre?

3. Mij heannadi Ååresne jaepien 1986?

4. Mejnie gïeline maehtebe Saemiej laavlomem laavlodh?

7. Lohkh

Saemiej vuelie

Noerhte-laanti saemie-konferanse Váhtjerisnie jaepien 2022 Sámi eatnan duoddariid saemien nasjonaale-vueline jååhkesji.

Tjiehpiedæjja jïh joejkije Áillohaš, Nils-Aslak Valkeapää, (1943–2001) daam vueliem dorjeme.

8. Vaestedh

1. Buerkesth vuelien nommem Sámi eatnan duoddariid.

2. Mennie saemien gïelesne dïhte?

3. Guktie vuelien åarjel-saemien nomme?

4. Gie dam vueliem dorjeme?

9. Lohkh

Saemien saevege

Noerhte-laanti saemie-konferanse Ååresne jaepien 1986 saemien-åålmegen saevegem jååhkesji. Tjiehpiedæjja Astrid Båhl, Skibotnistie, dam hammoedamme.

Saevegen klaerieh rööpses, plaave, kruana jïh viskes. Dah klaerieh saemien gaptijstie båetieh.

Saevegen gaskoeh lea plaave jïh rööpses gievlie. Plaave bielie-gievlie aske jïh rööpses jis biejjie.

Saevegen symbolh gievreste aaj båetieh jïh saemien sjugniedimmie-eposistie Biejjien baernieh, maam saemien hearra Anders Fjellner (1795–1876) dovletjistie govleme jïh tjaaleme.

10. Vaestedh

1. Gie saemien saevegem dorjeme?

2. Mah saevegen klaerieh jïh symbolh?

3. Daajrah mejnie rïjhkine saemien saevege byjjes saeveginie?

11. Vaestedh

12. Laavloeh, lohkh jïh lïerh

Ohtsedh Saemiej laavlomem gaskeviermesne, jïh laavloeh voestes jïh minngemes boelhketjem.

Saemiej laavlome

Nuelesne dan elmien jissien
vååjnesh saemiej eatneme lea.
Vaeriej duekesne guevtelh vaajjah,
våaroen tjïelke jaevrieh vååjnoeh.
Dalvesh, vaerieh, vaartoeh, vuemieh
alnadahkh elmeden vööste.
Johkh vijtjeldieh vuejtieh sjuvvieh.
Vaartoes-gaejsieh, njiemehtje-spaenjieh
tjåadtjoeh vööste mearoem.

Dovletje lea mijjen maadtoe
miedtiejidie baajhtestamme.
Mijjieh aaj, vïellh vuastalibie
vueliedæjjah tjimkes-laakan!
Biejjien baerniej veaksehks maadtoe!
Eah edtjh datnem fæjjoeh nåhkehtidh,
jis geehth jïjtjedh gullie-gïelem,
måjhtah maadtoen bïhkedassem:
Saemien eatneme saemide!

Tjaelije: Isak Saba
Jarkoestæjja: Ella Holm Bull

13. Darjoeh laavenjasside

14. Ussjedallh jïh vaestedh

Buerkesth Saemiej laavlomen minngemes jiehtegem.

• Saemien eatneme saemide!