Oppgåve

Skriv akademisk og presist om frukt

Kvifor skal eg skrive om frukt, spør du deg kanskje? Jo: Målet med denne oppgåva er å skrive akademisk om eit emne du kjenner godt. Klarer du å beskrive frukt med eit presist språk og påliteleg kjeldeføring?

Frukt og bær. Foto. — Å beskrive ulike frukter med eit akademisk språk høyrest vel ut som ei enkel oppgåve?

Til læraren

Denne oppgåva skal hjelpe elevane til å forstå kva både akademisk og presist språk er. Det er ei fin oppgåve å starte med før elevane skal skrive lengre tekstar, til dømes fagartiklar eller samanlikningar.

Grunnen til at elevane skal skrive om bananar og vassmelonar, er at dette er objekt som elevane veit ein del om frå før. Derfor kan alle i klassen klare å skrive noko. Men kor presist klarer dei å skildre utsjånaden, smaken og konsistensen til vassmelonen og bananen?

Kva betyr det "å skrive akademisk"?

Eit akademisk språk er:

Presist. Ordet presis kjem frå det latinske ordet praecisus, som betydde "avskjere framfor" og "avkorte" (naob.no). Å skrive presist vil altså seie å skrive klart og tydeleg utan utanomsnakk. Kutt alle unødvendige ord!
Objektivt. Språket skal ikkje innehalde personlege uttrykk, som "eg". Det skal heller ikkje vise dine personlege meiningar.
Målretta. Du har gjerne fått ei oppgåve med eit formål. Dette formålet skal rettast mot ei spesifisert mottakargruppe.
Påliteleg. I ein akademisk tekst skal du støtte påstandar med kjelder.

Del 1: Skriv akademisk om vassmelon og banan

No skal du skrive akademisk og presist om frukt. Men først skal du sjå eit døme på korleis eit presist og objektivt språk ser ut.

Korleis beskrive presist?

Det første vi gjer, er å skrive ned det vi veit om emnet vi skal beskrive. I eksempelteksten under kan du sjå at språket er heilt presist. Ingen unødvendige ord er med:

Bjørka er ein tresort. Ho er eit lauvtre som feller blad om vinteren. Stammen er svart og kvit, mens krona har grøne blad. Bjørka kan vi finne både i skogen, i hagar og i parkar.

Oppgåve A. Beskriv vassmelon

Beskriv ein vassmelon så presist som mogleg. Du kan til dømes:

kategorisere han (frukt)
beskrive farge
beskrive utsjånad
beskrive smak
beskrive oppbygging (skal og kjerne)

Oppgåve B. Beskriv banan

Beskriv ein banan på same måte som du gjorde med vassmelonen. Start på eit nytt avsnitt.

Fem bananer i ulike modningsstadier, fra grønn til brun. Illustrasjon.

Oppgåve C. Gi kvarandre tilbakemelding

Gå saman i par, og les tekstane om vassmelonar og bananar høgt for kvarandre. Gi kvarandre tilbakemelding på om språket:

er presist
er objektivt
beskriv dei to fruktene på ein god måte

Del 2: Bruk ei kjelde

No skal du utvide teksten. Gå til ei ekstern kjelde for å finne meir informasjon om fruktene. Det er viktig at du skriv med eige språk og fører kjelder, slik du kan sjå eit døme på her:

Bjørka er ein tresort. Ho er eit lauvtre som feller blad om vinteren. Stammen er svart og kvit, mens krona har grøne blad. Bjørka kan vi finne både i skogen, i hagar og i parkar. Faktisk er bjørka Noregs vanlegaste tre, og vi finn ho også i Asia. Treet kan bli opp til 15 meter høgt (Grindeland, 2022).

Oppgåve. Bruk kjelder i teksten din

Utvid avsnitta dine om vassmelon og banan ved å bruke kjelder. Du bør finne ei påliteleg nettside og skrive to–tre setningar om vassmelon og banan. Pass på at språket blir ditt eige!

Du kan til dømes skrive om:

kvar vassmelonar og bananar veks
kva for familie dei høyrer til

Hugs kjeldetilvising!

Del 3: Sammenlikn vassmelon og banan

Bruk det du no har skrive til å lage ei samanlikning av vassmelonen og bananen. Målet med teksten din er å:

peike på likskapar og skilnader mellom banan og vassmelon (sjå for deg at målgruppa ikkje veit noko om emnet)
skrive presist og fagleg
lage ryddige avsnitt
bruke tekstbindarar for å skape samanheng i teksten

Bruk gjerne samanlikninga mellom bjørk og furu under som ein modelltekst.

Tekstbindarar som viser likskap

Både – og
Felles for dei begge …
Eit anna likskapstrekk …

Både bjørk og furu er tresortar i plantefamilien. Felles for dei begge er at vi kan finne dei i Noreg, men dei er også utbreidde over andre delar av verda. Eit anna likskapstrekk mellom bjørk og furu er at dei har ein stamme som deler seg i greiner.

Tekstbindarar som viser ulikskap

Men ein forskjell...
Ein annan forskjell...
mens...
I tillegg skil...

Men ein forskjell mellom bjørk og furu er at på desse greinene veks det blad på bjørka og nåler på furua. Derfor kallar vi bjørka eit lauvtre, mens furua er eit nåletre. Ein annan forskjell mellom dei to er at mens furua beheld nålene på vinteren, vil bjørka miste blada om hausten.

I tillegg skil storleiken dei to tresortane. Mens furua kan bli 40 meter høg (Sunding, 2022), er maksimal høgd for bjørka 15 meter (Grindeland, 2022).

Relatert innhald

Skap flyt mellom setningane

Eit magisk triks for å skape god flyt i teksten din er å binde saman både setningar og avsnitt. Lær deg korleis du gjer dette.

Kunsten å skrive variert

Det er viktig å bruke eit variert språk når du skriv kreativt. Denne oppgåva viser kvifor det er viktig. Her er det lov til å bruke synonymordbok.