Kontinuitetsklipping

Filmopplevinga og biletklipp

Ein film består av enkeltbilete og biletsekvensar som blir viste i ei bestemd rekkefølge. Rekkefølga på bileta skaper samanheng og meining i filmen.

Når vi ser to bilete etter kvarandre, leiter hjernen vår etter ein samanheng. Dersom vi ser ein arkitekt på det eine biletet og ei hand rundt ein blyant i det neste, vil vi tru at det er arkitekten som held blyanten i handa. Om du ser ein person som roper, vil du gjerne vite kvifor i neste bilete.

Målet med å klippe saman ei filmhistorie er at publikum uforstyrra skal leve seg inn i filmen. Kva film eller serie levde du deg inn i sist?

Klipperytme og innleving

Klipperytme er eit viktig verkemiddel i filmforteljinga. Tempoet og lengda på kvart klipp, det vi kallar klipperytmen, styrer korleis vi opplever ein serie med bilete.

Ein scene som består av lange oversiktsbilete, vil du oppleve som annleis enn ein serie med kjappe nærbilete. I siste tilfelle vil pulsen i biletsekvensen vere raskare og opplevinga ha større intensitet.

Kontinuitetsklipping

Den klassiske forteljande filmen, Hollywood-filmen, har kontinuitetsklipping som ideal. Kontinuitetsklipping betyr at rekkefølga på bileta skaper samanheng og meining, og redigeringa er mjuk og blir opplevd som usynleg. Tenk kontinuitet når du gjer opptak.

Prinsipp i kontinuitetsklipping

Du vil behalde publikum innlevinga si. Kontinuitetsklipping er ein klippestil som skal bevare illusjonen av samanhengande tid og rom. Rørsler og blikkretning må vere logiske. Her er nokre sentrale prinsipp du må følge for å lykkast.

180-gradarsregelen

180-gradarsregelen handlar om å vere tru mot den romlege aksen du har etablert for ein gitt scene.

Når to personar snakkar saman, ønsker vi å formidle at dei ser på kvarandre. Då må den eine karakteren sjå mot venstre i biletet og den andre mot høgre.

Vi kan tenke oss at det er ein akse mellom dei to karakterane. Kameraet må alltid vere på den same sida av aksen.

Shot/reverse-shot

Prinsippet om vekslinga mellom to personar i dialog kallar vi for shot/reverse-shot. Dersom du bryt aksen, kan du ende med opptak der det ser ut som om personane ser i same retning.

Rørsleretninga følger aksen

Rørsleretningar medfører òg at vi får ein romleg akse vi må rette oss etter. Dersom ein person kjem inn i biletet frå venstre og går mot høgre og i neste bilete går frå høgre til venstre, opplever vi som publikum det som om personen har snudd.

Vil du oppheve aksen, legg du inn eit nøytralt bilete som ikkje viser blikk eller rørsleretning, til dømes av ein person kjem rett mot kameraet. Så kan du etablere ein ny akse.

Film: 180-gradersregelen

Sjå filmen om aksebrot og rørsleretning (lengde 2:09), så får du sjå døme.

Filmen er laga av ungdomsbedrifta Røver UB ved Elvebakken videregående skole.

Etabler staden og utnytt blikkretning og blikkpunkt

I starten av ein scene bruker du eit totalbilete for å etablere staden. Deretter går du inn på detaljar ved rommet og personar med nærmare utsnitt.

Døme: Ein person ser ein fugl. Vis først eit bilete av personen. Deretter viser du eit bilete av fuglen før du vender tilbake til eit nærbilete av personen.

Dersom hovudmotivet er på same stad i to bilete som følger etter kvarandre, vil auget raskt finne igjen motivet, og klippet blir opplevd som mjukt.

Unngå klipp mellom like bilete

Klipp mellom ulike biletutsnitt og kameravinklar. Ver bevisst når du lagar storyboard, det er for seint når opptaka er gjorde. Ein grunnregel er at det skal vere minst 30 gradars forskjell i vinkelen frå kameraet på eit motiv frå eitt klipp til det neste.

Jump-cut

Dersom utsnitta og kameravinklane blir for like, får du såkalla jump-cut. Då opplever vi eit hopp eller rykk når biletet skiftar. Jump-cut kan likevel brukast bevisst som eit verkemiddel, til dømes for å skildre sinnsstemninga til ein karakter eller signalisere forteljarnærvær i filmen.

Klipp i rørsla til motivet

Dersom du har fleire bilete der personen rører seg, kan du klippe mellom ulike utsnitt av motivet. Det beste er å klippe i starten eller i slutten av rørsla. Sidan motivet rører seg, legg vi mindre merke til klippinga mellom opptaka.

Om klipp i kamerarørsler

Ei kamerarørsle skal vere motivert. Dersom ein person ser mot eit objekt, kan kamerarørsla følge blikkretninga mot objektet.

Unngå å klippe i kamerarørsler. Nybyrjarar gjer ofte den feilen. Bestem deg før du gjer opptak for kvar kamerarørsla skal byrje og slutte, og start og slutt med eit fast bilete.

Sentrale fagomgrep

180-gradarsregelen

når kameraet står på same side av ein tenkt akse for å vareta romforståing

filmforteljing

organisering av bilete og lydar for å fortelje ei historie

innleving

det at publikum blir oppslukt av filmen

kontinuitetsklipping

klippestil som bevarer illusjonen av tid og rom

utsnitt

kor langt unna eller nært kameraet er motivet (til dømes landskap, total, nærbilete)