Luonddufága sátnelistu (girjedárogiella–davvisámegiella)

Luonddufága sátnelistu (davvisámegiella-girjedárogiella) gávdno dáppe.

A

abiotiske faktorer

abiohtalaš fáktorat

aggregattilstand

aggregáhttadilli (orrunhápmi)

aktiv transport

aktiiva fievrrideapmi

aktivt sete

aktiiva sadji

alfastråling

alfasuonjardeapmi

alkan

alkána

alken

alkena

alkalimetaller

alkálimetállat

alkohol

alkohola

alkyn

alkyna

allel

allela

aminosyre

aminosuvri

amplitude

amplituda

anoreksi

anoreksiija

antistoff

antiávnnas

aromatisk hydrokarbon

aromáhtalaš hydrokarbona

art

šládja

arv

árbi

arveanlegg

árbedagaldat

arvelig

árbbálaš

arvestoff

árbeávnnas

assistert befruktning

goanstasahkkeheapmi

atferd

meannudanvuohki

atmosfære

atmosfeara (áibmogeardi)

atomkjerne

atomaváimmus

atomnummer

atomanummar

autotrof

autotrofa

avhengig variabel

sorjavaš variábel

avskoging

vuovddehuhttin

avtrekksskap

áibmogeassinskábe (jielloskábe)

B

bakgrunnsstråling

duogášsuonjardeapmi

bakterie

bakteara

bakteriofag

baktearofága

base (innen kjemi)

bása (eama, alkála)

basestasjon

básastašuvdna

befruktning

sahkkehus (sahkaneapmi)

begerglass

cearkeláse (vuoššanláse)

bestand

máddodat

bestøve

gavjet

betastråling

betasuonjardeapmi

bevegelsesenergi

lihkadanenergiija (kinehtalaš energiija)

binding

čanastat

bindingsvinkel

čanastatviŋkil

biologisk mangfold

biologalaš girjáivuohta (biologalaš valljivuohta/máŋggabealatvuohta)

biomagnifisering

biomagnifiseren

bioplast

bioplásta

biotiske faktorer

biohtalaš fáktorat

bjørkemåler

soahkemihttár (lastamáhtu)

blanding

seaguhus

blastocyst

blastocysta

blender

čuovgaráigi

blindprøve

čiegus iskus

blindtarm (hos mennesket)

obbalággá

blodtype

varrajoavku

blomstre

lieđđut

bly

ladju

bregne

gáiski

brytes

doddjot

brytning

doadjin

brytningsvinkel

doadjinviŋkil (doadjinčiehka)

bukspyttkjertel

čoavječolgaráksá

bulimi

bulimiija

byttedyr

sálašealli

bærekraftig utvikling

guoddevaš ovdáneapmi (bistevaš ovdáneapmi, ceavzilis ovdáneapmi)

bølge

bárru

bølgebunn

bárrobodni

bølgefart

bárroleaktu

bølgefenomen

bárrofenomena

bølgelengde

bárroguhkkodat

bølgetopp

bárrogiera

bøyes

sodjat (mohkastit)

C

celle

sealla

celledeling

seallajuohkáseapmi

cellekjerne

seallaváimmus

cellemembran

seallamembrána (seallacuozza, seallaassi)

cellevegg

seallaseaidni

celleånding

seallavuoigŋan

cellulose

sellulosa

cytoplasma

cytoplasma (seallašliivi)

cytoskjelett

cytodákteriggi

D

damp

lievla

dattercelle

nieidasealla

dekkglass

gokčanláse

dekning

gokču (oládat)

denaturering

denatureren

diffraksjon

diffrákšuvdna

dipeptid

dipeptiida

dipol

dipola

disakkarid

disakkariida

dobbeltbinding

duppalčanastat

dobbeltspalte

duppalsálvu

domene (innen klassifisering)

domeana (klassifiseremis)

dominant

dominánta

drivhuseffekt

šaddovistebeaktu (gilvvavistebeaktu)

drivhusgass

šaddovistegássa

druesukker (glukose)

viidnemuorjesohkar (glukosa)

dråpeteller

goaikkanasmihttár

dyrecelle

eallesealla

dyreplankton

planktoneallit (oahttu)

døgnflue

gáddeskážas

E

edelgass

árvogássa

effekt

beaktu

effektiv dose

doaibmilis dosa

egenskap

iešvuohta

ekkolodd

skádjaseasan

eksperiment

eksperimeanta (seassu)

elektrisk felt

elektralaš gieddi (elgieddi)

elektromagnetisk stråling

elektromagnehtalaš suonjardeapmi

elektron

elektrovdna

elektronegativitet

elektronegativitehta

elektronparbinding

elektrovdnabárračanastat

elektronprikk-struktur

elektrovdnačuokkis-struktuvra

elektronskall

elektrovdnageardi (elektrongarra)

elektronskymodell

elektrovdnabalvamodealla

embryo (hos mennesket)

mánnáčuolbma (ohkečuolbma, embryo)

emulgator

emulgáhtor

emulsjon

emulšuvdna

endetarm

bahtačoalli (maŋŋebuoidi)

enegget

ovttamonat

enhet

ovttadat

enkeltbinding

eaŋkilčanastat

enzym

enzyma (entsyma)

epigenetikk

epigenetihkka

eppendorfrør

eppendorfabohcci (eppendorfarevre)

erlenemeyerkolbe

erlenmeyerjargŋi

etsende

borri

evolusjon

evolušuvdna

F

familie (innen klassifisering)

čearda (klassifiseremis)

fargeblindhet

váilevaš ivdneoaidnu

faseforskyvning

muddosirdašuvvan (muddosirdu)

faseovergang

muddonuppástus

fast form

čoahkkehápmi (nana muddu)

fast stoff

čoahkkeávnnas

fedme

buoidivuohta

feilkilde

boasttugáldu

felle, utfelle

ruhppet

fenotype

fenotyhpa (fenotiipa)

fettfase

buoidemuddu

fettløselig

buoideluvvil

fettsyre

buoidesuvri

fink

beibboš

fiskemelke

guoksa

fiskestim

spierru

fjellbjørk

lageš

fjellrev

njálla

fjærmygg

giđđačuoika

flaskehalseffekt

bohtalčotta čuozahus

flerumettet fettsyre

máŋgii-gallekeahtes (gearddagallekeahtes)

flimmerhår

libardanguolggat

forbindelse (innen kjemi)

ovttastus

fordøyelse

suolbmudeapmi (biebmosuddadeapmi)

fordøyelsesenzymer

suolbmudanenzymat

fordøyelseskanal

suolbmudanoalli (biebmosuddadanoalli)

fordøyelsessystemet

suolbmudanvuogádat

formel

formel (hápmu)

formering

lassáneapmi

forplante seg

laskat

forstoppelse

obbondávda

forsøk

geahččaladdan (iskkadallan)

fortetting

suohkudeapmi

fortynning

láivudeapmi

fosfolipid

fosfolipiida

fossilt brensel

fossiila boaldámuš

foster

ohki

fosterdiagnostikk

ohkediagnostihkka

foton

fotona

fotosyntese

fotosyntesa (okten)

framgangsmåte

bargovuohki

frastøtende

gáiddadeaddji

frastøting

gáiddadeapmi

frekvens

frekveansa (dávjodat)

fremmedart

amas šládja

fritt elektronpar

luovos elektrovdnabárra

fruktose (fruktsukker)

fruktosa (šaddossohkar)

fruktsukker (fruktose)

šaddossohkar (fruktosa)

fuktig

lávttas

funn

gávnnus

føre-var-prinsippet

várrogasvuođa prinsihppa

fåbørstemark

moaddegustamáhtu

G

galakse

gáláksa

galle

sáhppi

galleblære

sáhpperahkku

gammastråling

gammasuonjardeapmi

gassbrenner

gássaboalddán

gassform

gássahápmi (gássamuddu)

geigerteller

geigerlohkki

gel-elektroforese

dildi-elektroforesa

gen

gena

gendrift

genamanaheapmi

generalist

generalista

genetisk kode

genehtalaš koda

genetisk variasjon

genehtalaš variášuvdna

genflyt

genagolgan

genmodifisert

genehtalaš muddejuvvon

genom

genoma

genotype

genotyhpa (genotiipa)

genredigering

genaredigeren

gentest

genaiskkus

genuttrykk

genadovddaheapmi

genvarianter

genavárianttat

gjeldende siffer

gustojeaddji siffar

gjenbruk

ođđasit atnu

gjennomtregningsevne

čađabeassannákca

gjenvinne

ođđasitávdnet

glassprisme

láseprisma

glassrør

lásebohcci

glasstav

lásefierrunsággi

glatt endoplasmatisk retikulum

livttes endoplasmáhtalaš retikulum

glukose (druesukker)

glukosa (viidnemuorjesohkar)

glykogen

glykogena

glyserol

glyserola

golgiapparat

golgiapparáhtta

grunnstoff

vuođđoávnnas

grønnalge

čáhceruonas

gråspurv

šilljocihci

gyldighet

gustovašvuohta (dohkálašvuohta)

gyte

gođđit

H

habitat

habitáhtta

halogen

sálteávnnas (halogena)

halveringstid

beallidanáigi

halvmetall

beallemetálla

havforsuring

áhpesuvrudeapmi

hensikt

ulbmil

herdet fett

buoššuduvvon buoidi

heterotrof

heterotrofa

heterozygot

heterozygota (earágenat)

hjerne

vuoiŋŋamaččat

hjerneslag

vuoiŋŋašgáldnanvihki (vuoiŋŋaščaskkástat)

hjerte- og karsykdom

váibmo- ja varrasuotnadávda

hjerteinfarkt

váibmodohppehat (váibmohávvi)

hjertekrampe

váibmogeasáhat

hjertesvikt

váibmováidun

HMS

DBS

homogen blanding

homogena seaguhus

homozygot

homozygota (seammagenat)

hval

fális

hydrogenbinding

hydrogenačanastat

hydrokarbon

hydrokarbona

hypotese

hypotesa

I

ikke-metall

ii-metálla

immunforsvar

immunasuodjalus

infrarød stråling

infrarukses suonjardeapmi

innavl

siskkaldas nállašuhttin

innfallslodd

boahtinnormála

innfallsvinkel

boahtinviŋkil (boahtinčiehka)

innskuddsmetall

sisabidjometálla

instinkt

gapmu

insulin

insuliidna

interferens

interfereansa

intermediær arv

intermediára árbi

ion

iona

ionebinding

ionačanastat

ioniserende stråling

ioniserejeaddji suonjardeapmi

ionosfære

ionosfeara

isotop

isotohpa

J

jodløsning

jodaluvus

jordalkalimetaller

eanaalkálimetállat

K

kamuflasje

suodjeivdni

karbohydrat

karbohydráhta

karboksylsyre

karboksylsuvri

karbondioksid

karbondioksiida (čitnadioksiida)

karbonfotavtrykk

karbonjuolgeluodda

karbonkjede

karbonagoallus

karbonsyre

karbonasuvri (čitnasuvri)

kinetisk energi

kinehtalaš energiija (lihkadanenergiija)

kjemikal

kemikála

kjemisk forbindelse

kemiijalaš ovttastus

kjemisk stoff

kemiijalaš ávnnas

kjerne

váimmus

kjernekraft

váimmusfápmu

kjønnet formering

sahkkehuslassáneapmi (sogalaš lassáneapmi, seksuála lassáneapmi)

kjønnsbundet arv

sohkabeallái čadnon árbi

kjønnscelle

sohkabealsealla

kjønnshormon

sohkabealhormona

klasse (innen klassifisering)

luohkká (klassifiseremis)

klemme (subst.)

čárvvon

klima

dálkkádat

klimagass

dálkkádatgássa

kloning

klonen

kloroplast

kloroplásta

koagulere

giellut

kodominant

kodominánta

kodon

kodona

kokepunkt

duldenčuokkis

kolbe

jargŋi

konklusjon

konklušuvdna (loahppaboađus)

konsentrasjon

konsentrašuvdna

konsument

golaheaddji

kontrollforsøk

dárkkistaniskus

kontrollmåling

dárkkistanmihtideapmi

korallrev

korállaoahci (korállrikti)

kosmisk stråling

kosmalaš suonjardeapmi

kostfiber

biebmosáras (bipmošsáras)

kosthold

biebmodoallu

kovalent binding

kovaleanta čanastat

kraft

fápmu

kretsløp

birrajohtin

kromatid

kromatiida

kromosom

kromosoma

kroppscelle

gorutsealla

kroppsmasseindeks (KMI)

gorutmássaindeaksa (BMI) (rumašmássaindeaksa)

krysning

russehus (seahkešaddu)

krysningsskjema

russehusskovvi (seahkeašaddoskovvi)

krysse

russet (sehkket)

kule-pinnemodell

kuvla-sággemodealla

kull

čitna (koalla)

kvann

boska

kvann (ung kvann)

fádnu

kvant

kvánta

kvantefysikk

kvántafysihkka

kvartærstruktur

kvartearastruktuvra

kvikksølv

eallisilba

L

laboratoriefrakk

laboratoriijareaddju

ladning

láddagas

laktose (melkesukker)

laktosa (mielkesohkar)

larve (sommerfugl)

máhtu (suoksa)

ledning

jođas

lever

vuoivvas

likevarm (jevnvarm)

dásseliekkas (jámmaliekkas)

likevekt

dássedeaddu

likevektslinje

dássedeaddolinnjá

lipid

lipiida

livmor

goaŧŧu (mánágoahti)

livssyklus

eallinsyklus

lodde

šákša

loddlinje

luođđasárggis

luftrør

giegir

luftveier

vuoiŋŋahatbohcci

lundefugl

bovttáš

lunge

geahpis

lydbølger

jietnabárut

lysbrytning

čuovgadoadjin

lysfart

čuovgaleaktu

lysosom

lysosoma

lysspredning

čuovgabiđgen

lystgass

čáibmangássa (illugássa)

løselighet

luvvilvuohta

løsemiddel

luvvadanávnnas

løsning

luvus

M

magnetisk felt

magnehtalaš gieddi

magnetrører

magnehtafiron

maltose (maltsukker)

maltosa (máltasohkar)

mangelsykdom

vátnedávda

mangfold

girjáivuohta (valljivuohta)

masse

mássa

materie

materiija

meiose

meiosa

mengde

hivvodat

metallbinding

metállačanastat

metan

metána

mettet

gallehuvvon

mikrobølge

mikrobárru

mikroplast

mikroplásta

mikroskop

mikroskohpa

mikroskopere

mikroskohppet

miljø

biras

miljøgift

birasmirko

mineral

minerála

mitokondrie

mitokondriija

mitose

mitosa

modell

modealla

monosakkarid

monosakkariiida

morcelle

eadnesealla

morkake

vuossamátta

muffe

čavggan

mutasjon

mutašuvdna

målesylinder

mihtidansylinddar

måleusikkerhet

mihtidaneahpesihkarvuohta (mihtidaneahpedárkilvuohta)

N

naturlig utvalg

lunddolaš válljen (lunddolaš válljašuvvan)

naturtype

luonddutiipa

nedbrytbar

mollehahtti

nedbryte

mollet (háddjet)

nedbryter

mollejeaddji (háddjejeaddji)

nedbrytes

mollánit

nedbør

njuoskkadat

nisje

nišša (lođá)

nitrogenbase

nitrogenabása

nukleontall

nukleonalohku

nukleotid

nukleotiida

næringskilde

eallámušgáldu

næringskjede

biebmogoallus (eallámušráidu)

næringsnett

biebmofierpmádat

næringssalt

biebmosálti (biepmussálti, eallámušsálti)

næringsstoff

biebmoávnnas

nøytron

neutrovdna (neutrona)

O

objektglass

objeaktaláse

objektiv

objektiiva

observasjon

áican (dárkun)

oktettregelen

okteahttanjuolggadus

okular

okulára

omdanne

nuppástuhttit

oppdrettslaks

biebmoluossa

orbital

orbitála

orden (innen klassifisering)

ortnet (klassifiseremis)

organell

organealla (seallaorgána)

organisk

orgánalaš

organiske forbindelse

orgánalaš ovttastus

overflatespenning

gieragealdda

overkrysning

ruossalas lonuheapmi

overlagre

bajálastit

overvekt

buidodat

ozonlag

ozongeardi

P

pare seg (fugl)

gihkat

partikkel

partihkal

peptidbinding

peptiidačanastat

periode

perioda

periodesystemet

periodavuogádat

permafrost

agibeaiduollu (bistevaš girse)

petriskål

petrilihtti

pipette

pipeahtta

plantecelle

šaddosealla

planteeter

šaddoborri

planteplankton

planktonšattut (oahttu)

plasmanettverk

plasmafierpmádat

plasmid

plasmiida

plast

plásta

plastid

plastiida

pol

pola (povla, náhpi)

polar

polára

pollen

lieđđegavja (šaddogavja, sahkogavja)

pollinering (bestøvning)

gavjen

polymer

polymera

polypeptid

polypeptiida

polysakkarid

polysakkariida

populasjon

populašuvdna

potensiell energi

potensiála energiija (orrunenergiija)

preparat

preparáhtta

primærstruktur

primárastruktuvra

prisme

prisma

produsent

buvttadeaddji

propanbrenner

propánaboalddán

protein

proteiidna

proteinsyntese

proteiidnasyntesa

proton

protovdna (protona)

puppe (sommerfugl)

guđju

påvise

čájehit

R

radioaktivitet

radioaktiivitehta

radiobølge

radiobárru

reagensglass (reagensrør)

reagensaláse (seassobohcci)

reagere

reageret

reaksjonslikning

reakšuvdnaovttamađodat

recessiv

resessiiva (jávki)

reduksjonsdeling

beallidanjuohkáseapmi

refleksjon

reflekšuvdna (máhciideapmi)

refleksjonsvinkel

reflekšuvdnaviŋkil (máhciidanviŋkil, reflekšuvdnačiehka)

rekke (innen klassifisering)

geavli (klassifiseremis)

relativitetsteori

relativitehtateoriija (gorálašvuođateoriija)

rent stoff

sieiva ávnnas

replikasjon

replikašuvdna

resonans

resonánsa

restriksjonsenzymer

restrikšuvdnaenzymat

retning

hálti

revmatisme

leasmi

ribosom

ribosoma

rike (innen klassifisering)

riika (klassifiseremis)

risikovurdering

riskaárvvoštallan

rom (innen fysikk)

ávus

ru endoplasmatisk retikulum

rušu endoplasmáhtalaš retikulum

ruge

lállit

røntgenstråling

røntgensuonjardeapmi

S

saltsyre

sáltesuvri

sans

áicu

sekundærstruktur

sekundárastruktuvra

sikkerhetsdatablad

sihkarvuođadáhtabláđđi

sild

sallit

skallmodellen

geardemodealla

skille ut

čuoldit

skjoldbruskkjertel

guoggomasráksá

slekt (innen klassifisering)

bearaš (klasifiseremis)

slimhinne

šliiveassi

smelte

suddat (šolgat)

smeltepunkt

suddančuokkis

snelle

hoašša

spalte

sálvu

spatel

goivvon (spáhtel)

spekter

spekter

spenningskilde

gealddagáldu

spiseforstyrrelse

borranváddu

spiserør

čotta

sporstoff

binnánašávnnas

spottefugl

bilkidanloddi

sprøytemiddel

cirgguhanávnnas

stamcelle

máddosealla

starr

lukti

statisk elektrisitet

stáhtalaš elektrisitehta

stativ

holga (statiiva)

steinflue

gargodivri (fanasdivri)

sterk binding

gievrras čanastat (vuoibmás čanus)

stillingsenergi

orrunenergiija (potensiála energiija, veadjoárja)

stivelse

stearkalas (stirdi)

stoff

ávnnas

stoffkretsløp

ávnnasbirrajohtin

stoppeklokke

áigemihttár

strekformel

sáhcoformel

strukturformel

struktuvraformel (hámadathápmu)

strupehode

guoggomas

strålebehandling

suonjardikšu

stråling

suonjardeapmi

stående bølge

čuožžu bárru

surhetsgrad

suvrodatmearri

svak binding

geahnohis čanastat (vuoimmehis čanus)

svelg

njiellu

svingning

sugadeapmi (heillodus, heillodeapmi)

svovel

rišša

synlig lys

oinnolaš čuovga

syre

suvri

sædcelle

siepmansealla (sagahansealla)

T

tangloppe

širra

tarmtott

čoallenámmi

telomer

telomera

teori

teoriija

tertiærstruktur

tertiára struktuvra

tettegras

alitvuodjalasta

tetthet

čoahkkisvuohta (daškatvuohta, iešmássa)

tilpasning

vuogáiduhttin

tilpasset

vuogáiduvvon

tiltrekkende

geasuheaddji

tiltrekning

geasuheapmi

tinn

datni

tolvfingertarm

civzzačoalli

tomt rom (innen fysikk)

guoros ávus

torvmose, torv

darfi (darfesámmál)

totalrefleksjon

dievaslaš reflekšuvdna

transfett

transbuoidi

transkripsjon

transkripšuvdna

translasjon

translašuvdna

triglyserid

triglyseriida

trippelbinding

trippalčanastat

trofisk nivå

trofalaš dássi

trykk

deatta

trykkbølge

deattabárru

trådløs kommunikasjon

jođaskeahtes kommunikašuvdna

trådnett

ruovdesuokka

tungmetall

lossametálla

tungtvann

lossačáhci

tykktarm

gassačoalli

tyngdekraft

gravitašuvdna (lossodatfápmu)

tynntarm

sáhppasat (birasčoalli)

tøffeldyr

toffelealli

U

uavhengig variabel

sorjjasmeahttun variábel

ugress

árvvohisrássi

ukjønnet formering

sahkukeahtes lassáneapmi (ii-seksuála lassáneapmi)

ultrafiolett stråling

ultravioleahtta suonjardeapmi

umettet

gallekeahtes

uorganisk

eahpeorgánalaš

upolar

eahpepolára

utfelling (bunnfall)

ruhpa

utforske

suokkardit

utseende

hápmi

utskillelse

čuoldin

utstyr

rusttegat

V

vaksine

boahkut

vakuole

vakuola

vannbad

čáhcelávgu

vannfase

čáhcemuddu

vannloppe

roahkkesáhkki (širra)

vannloppe

širra

vannløselig

čáhceluvvil

variasjonsbredde

variašuvdnagovdodat

variert kosthold

máŋggabealat biebmodoallu

varmeenergi

liekkasenergiija (liekkasárja)

varmestråling

liekkassuonjardeapmi

vekselvarm

molssaliekkas

vekselvirkning

molssaváikkuhus

vektor

vektor

vene

morčesuotna

verdensrom

máilmmiávus

vernebriller

suddjenláset

vev

gođus

vevsvæske

gođusgolggus

villaks

luondduluossa (vádjolusluossa)

virveldyr

riggeealli

virvelløse dyr

rikkehis eallit

voksen (insekt)

ollesšattot

væske

golggus (njalbi)

væskeform

golgihápmi (njalbemuddu)

vårflue

čáhcebeaiveloddi (luossačurut)

Ø

økologi

ekologiija

økosystem

ekovuogádat (ekosystema)

Å

åtteregelen

gávccešnjuolggadus