Hopp til innhald
Nynorsk
Oppgåve

Geahččaladdan: Isolere iežat DNA

Buot ealli organismmain lea árbeávnnas DNA iežaset seallain. Jus lebbet DNA ovtta iežat seallain, de dat lea 2 m guhku, muhto dušše 2 nanomehter asu. Dán geahččaladdamis mii čoaltudit DNA máŋgga seallas, vai sáhtát oaidnit iežat DNA.

Ulbmil

Dán geahččaladdama ulbmilin lea oaidnit iežat DNA ja vásihit mo sirret ja isoleret DNA muhtin seallaluvvosis.

Bargovuohki

  1. Bija 3 borranbastte gallejuvvon sálteluvvosa muhtin lásii.
  2. Váldde sáltečázi njálbmái ja skulže bures seammás go várrogasat gáskkašat muođuid siskkobealde minuhta áiggi.
  3. Čolgat sáltečázi seassobohccái. Das galget dál leat máŋga sealla.
  4. Lasit ovtta goaikkanasa sáibbu dasa maid čolgadit, ja fiero várrogasat vai ii soarppo. Seallat billahuvvet dál, vai DNA manná luvvosii.
  5. Doala seassobohcci fitnjut go várrogasat lasihat veahá isopropanola bajimussii. Sivas go isopropanola lea geahppasit go čáhci, de dat boahtá govdut čáhceluvvosa alde.
  6. Čuovo mielde mii dáhpáhuvvá juste isopropanola ja čázi gaskkas.
  7. Guovtti minuhtas galgá DNA čoaltut ja oidnosii ihtigoahtit.
  8. Dál sáhtát muorrasákkiin, lásesákkiin dahje sullasaččain geahččalit darvehit DNA. Jus lihkahalat sákkiin ja seammás jorahat dan nuppeguvlui, sáhtát darvehit soabbái DNA mii lea dego njivle nođđu.
  9. Sáhtát bohčit čázi eret «DNA-nođus» jus jorahat sákki láse siskkobeali vuostá.
  10. Geahččal oažžut DNA šlincebihtá sákkis ja bija dan unna eppendorfarevrii masa bijat iežat nama. Doppe sáhtát iežat DNA vurkkodit.

Mii dán prosedyras dáhpáhuvvá?

Vai galgá vejolaš isoleret DNA, de ferte vuos billistit seallaid, olahan dihte DNA. Dan dahkat go seaguhit seallaid sáibbuin. Sáibu bilida seallamembránaid mat leat buoiddis ávdnejuvvon.

Garvin dihte ahte enzymat billistit DNA, de ferte lasihit muhtin enzyma (proteasaluvvosa) mii billista sealla proteiinnaid. Dan eat dahkan dán geahččaladdamis.

Loahpas ferte sirret DNA buot dan earás seallas, nu ahte lea dušše DNA-luvus báhcá. Dat geavvá go lasihat alkohola, ovdamearkka dihte isopropanola. De čoaggana DNA dan geardái mii lea alkohola ja čáhceluvvosa gaskkas. DNA sorit šaddet čalbmái oinnolaččat. Dán DNA sáhttá goikadit dahje bidjat heivvolaš golgosii, maiddái gohčoduvvon bufferin, mii dahká dan stabiilan.

Geahččaladdama dokumenteren

  • Govve geahččaladdama čađaheami.
  • Maid oainnát?
  • Leat go oahppan maidege DNA birra?
  • Sáhttá go dat maid vásihat geahččaladdamis leat mielde duođašteame juoidá maid leat oahppan seallaid ja DNA ráhkadusas?
Gáldu

Bjønnes, B. og Fladeby, C. (u.å.) Isoler ditt eget DNA. Naturfag.no. Henta 23. mars 2023 fra https://www.naturfag.no/forsok/vis.html?tid=308172

Skrive av Kristin Bøhle.
Sist oppdatert 20.01.2025