Fag

Fagstoff

Video

Sikteteknikk

Du kan bruke sikteteknikk for å få rette proporsjonar og vinklar når du teiknar. La blyanten vere måleinstrumentet ditt. Då kan du samanlikne storleiksforholda på det skal teikne slik at det blir rett på teikninga di.

Teikning av ein person som held ein blyant fram mot oss. Illustrasjon. — Sikteteknikk er nyttig for å måle det du skal teikne. Å lukke eit auge og halde armen strak gir meir pålitelege mål. Nokre liker å støtte hovudet på skuldra når dei måler med sikteteknikk. Det gjer det lettare å ha kontroll på at kvar måling blir frå same synsvinkel.

Slik bruker du sikteteknikk

Film om sikteteknikk

I filmen under (lengde 3:14) forklarer vi prinsippa for sikteteknikk.

Video: Klipp og Lim / CC BY-SA 4.0

Når du ser noko som er langt borte, ser du det som mindre enn det verkeleg er. Dess lenger borte, dess mindre er objektet. Hald armen strak når du måler. Då blir målinga gjord på same måte kvar gong, og du får pålitelege målingar.

Ein person står med strak arm og held ein blyant i handa. Illustrasjon. — Blyanten skal haldast loddrett eller vassrett parallelt med blikket ditt, og armen skal vere strak.

La blyantspissen vere der du ser den eine enden av objektet. Flytt tommelen slik at tommelfingernaglen er på linje med den andre sida av objektet. Lengda du no har frå blyantspiss til tommelfingernagl, er lengda du bruker som utgangspunkt for å samanlikne storleikar i motivet ditt.

Lukk det eine auget når du måler.

Teikning av ein person som held armen ut med ein blyant i handa og siktar mot eit bord med ei tekanne, ein kopp og ei skål. Illustrasjon. — Armen skal haldast strak, blyanten er loddrett og retta slik at han visuelt er framfor tekanna. Blyantspissen er der det høgaste punktet på tekanna er, og tommelfingernaglen er ved det lågaste punktet på tekanna.

Flytt handa med blyanten over på teikninga eller lerretet etter du har teke mål. No kan du overføre same mål til teikninga di. Ta gjerne nokre ekstra målingar undervegs for å dobbelsjekke at alle mål har blitt rette.

Teikning av ein person som held blyanten mot ei teikning av ei tekanne. Illustrasjon. — Hald tommelen på same plass som der du plasserte han på blyanten då du målte. Frå blyantspissen til tommelfingernaglen er høgda på objektet slik du ser det frå ståstaden din.

Få rett storleik til komposisjonen din

Viss du ønsker å teikne måla slik du ser dei, kan det lett bli for lite på arket. Ei løysing kan vere å flytte deg nærare motivet eller å teikne måla dobbel så store på arket ditt.

Teikning av ein person som står med teiknesaker framfor eit staffeli. Illustrasjon. — Når du har målt objektet du skal teikne, kan du forstørre dette til teikninga di. Illustrasjonen viser at målet blir brukt to gonger i høgda.

Øving med sikteteknikk

Bruk blyanten din til å ta mål av noko i klasserommet ved hjelp av sikteteknikk. Hald armen strak. Teikn opp ei grovskisse på eit ark.

Kva skjer om du held olbogen i vinkel når du måler?

Gå nærare eller lenger vekk frå objektet. Ta mål igjen. Kva skjer?

Start med å plassere motivet på arket

Du kan bruke sikteteknikk til å få på plass dei første linjene som viser breidder, høgder, vinklar og plassering av alt dette i forhold til kvarandre.

Anten du skal teikne eit interiør eller ein bygning sett utanifrå, vil teikninga di bli rett dersom du får rett høgde, breidde og perspektivlinjer på alle delane. Det er korleis du ser linjene frå ståstaden din, som er viktig.

Teikning og foto av same interiørmotiv. Illustrasjon. — Finn noko i motivet som kan fungere som eit referansemål. Til dømes breidda på ei dør. Bruk dette for å samanlikne breidder og høgder på andre delar av motivet. Dømet viser at referansemålet går to gonger i høgda på døra.

Lengder, breidder og referansemål

La oss tenke oss at du skal teikne ein av veggene i eit rom. På denne veggen er det ei dør, og til høgre for den er det ei hylle og ein kjøkkenbenk. Viss du skal få proporsjonane på teikninga di rette, må du først finne lengder og breidder.

No skal du finne eit referansemål i motivet. Dette kan du bruke til å samanlikne alt anna du skal få med i teikninga. Breidda på døra i dømet kan passe godt som eit referansemål. Målet skal vere praktisk og lett å bruke. Det bør verken vere for breitt eller for langt, men noko midt i mellom.

Så kan du finne ut kor mange gonger referansemålet går på høgda til døra. Det viser seg at det går akkurat to gonger i høgda. Vidare kan du samanlikne kor høg kjøkkenbenken er i forhold til referansemålet, og kor langt det er frå kjøkkenbenken til der hylla er festa.

Dei fleste linjene i denne typen teikning er anten horisontale eller vertikale. På arket ditt blir dei altså linjer som ligg vassrette eller står loddrette. Eit nyttig tips er å passe på å teikne desse parallelt med kantane på arket.

Teikn opp linjene med svake strekar. Mål ein gong til, og sjekk at du har fått dei rette måla. Har du målt feil, er det lett å viske ut og rette opp dei svake linjene.

Vinklar

Du har sikkert prøvd å teikne perspektiv ved å teikne opp horisontlinje og forsvinningspunkt. I frihandsteikning gjeld dei same prinsippa.

Du kan bruke blyanten som måleverktøy for å finne vinklane på dei linjene som går innover i biletet. Legg blyanten parallelt med vinkelen til perspektivlinja du skal anslå. Vinkelen blyanten får, er den vinkelen som skal brukast i teikninga.

Teikning og foto av hus side om side. Ei hand held ein blyant for å måle vinkelen på mønet på huset. Illustrasjon. — Vinkelen på mønet (toppen av hustaket) får du ved å halde blyanten parallelt med dette. Overfør same vinkel til teikninga di.

Negative flater

Eit anna triks er å bruke blyanten for å avgrense flater i motivet slik at du lettare kan sjå flater som negativt rom. Held du blyanten vassrett framfor deg og siktar mot hjørnet av eit rom, blir det lettare å få auge på forma til dei negative flatene på begge sider av hjørnet. Viss du får forma som oppstår mellom blyanten og taket rett, får du plassert vinklane rett.

Teikning og foto av same interiør. Illustrasjon. — Held du blyanten vassrett framfor deg mot hjørnet av eit rom, blir det lettare å oppfatte fasongen på negative flater. Sjekk òg helling på perspektivlinjer og høgde og breidde på objekta i motivet.

Det er viktig å hugse på at ei teikning av denne typen ikkje skal vere ein matematisk nøyaktig konstruksjon. Målet er som oftast at det ser rett ut.