Oppgåve

Omgrepshefte – eit lite hefte med viktig innhald

Ved å brette fem ark og eit stykke kartong kan du lage deg eit hefte med sjølvvalt papir. Bruk heftet til å skaffe deg oversikt over fagomgrep. Omgrepsheftet kan hjelpe deg når du skal forklare andre kva for visuelle verkemiddel du har brukt i prosjekta dine.

Eit hefte ligg oppslått. Ei side har handskriven tekst og ein illustrasjon av fargesirkelen. Nokre fargeblyantar ligg klare til vidare arbeid. Foto. — I heftet kan du samle fagomgrep som du treng når du skal forklare vala du har gjort i skapande prosessar.

Utstyr

fem A4-ark med teiknepapir (eller anna papir du ønsker å bruke)
eit stykke kartong som er litt større enn A4 (kan vere gjenbruk av emballasje)
eit A4 ark til å lage ein mal av (eit kopipapir er godt nok)
ei nål eller ein syl
stiftar av den typen som blir brukte i ei vanleg stiftemaskin
blyant

Dei fem arka skal bli til innhaldet i heftet, og kartongen skal bli omslaget. Nåla skal brukast til å stikke hola som stiftane skal inn i.

Bretting av ark og kartong

Brett alle arka over på midten. Dei korte sidene på arket blir lagde nøyaktig kant i kant før du stryk bretten på midten. Brett kartongen på same måte. Dette blir omslaget på heftet. Arka skal ha plass i omslaget. Derfor er det best om omslaget er litt breiare og høgare enn arka.

Blyant, nål og stiftar ligg ved nokre bretta ark. Foto. — Du treng fem ark og eit kraftigare papir som du skal bruke som omslag. I tillegg treng du ei nål, nokre stiftar og ein blyant.

Mal til plassering av stiftar

Bruk eit ark i same storleik som arka inni heftet. Brett dette arket på same måte. På langsida skal du markere breidda på stiftane med ein blyant. Det blir fire strekar til saman. Omtrent fem centimeter frå begge kortsider er passe avstand for å plassere stiftane. Malen er nyttig når du i neste steg skal lage hol i arka og i kartongen. Då kan du sikre deg at alle arka har hol på same stad.

Ei hand held ein blyant og markerer breidda på stiftane. Foto. — Lag ein mal som kan brukast til å markere kvar du skal lage hol til stiftane.

Bruk av malen

No skal du bruke malen og blyanten til å markere kvar hola skal plasserast. Dette gjer du på kvart ark. Legg malen parallelt med bretten. Sett eit lite merke der hola skal vere.

Ei hand held ein blyant og set merke på eit papir. Foto. — Malen sikrar at kvart ark får hola rett plasserte.

Stikk hol i arka

No skal du lage hol til stiftane i arka. Lag dei der du brukte malen til å lage eit lite merke. Det er lurt å lage ganske store hol, då blir det lettare å tre arka ned på stiftane. Roterer du nåla i holet blir det større. Alle ark skal ha to par hol, som skal passe til breidda på stiftane.

Ei hand stikk hol i eit ark. Foto. — Bruk nåla til å lage hol der du markerte på kvart ark.

Lag hol i omslaget

No skal du lage hol til stiftane i kartongen som skal bli omslaget. Bruk malen slik du gjorde med arka. Sidan kartongen er større enn arka, bestemmer du på augemål der arka bør plasserast. Arka skal vere midtstilte inni omslaget. Då blir det jamn avstand mellom arka og kanten på omslaget.

Eit ark med brett ligg opent. Foto. — Bruk malen til å markere kvar hola skal plasserast i omslaget. Midtstilt plassering av arka gir luft rundt alle sider.

Tre arka ned på stiftane

Når du har klar to stiftar, skal du folde ut omslaget og alle arka. Start med omslaget for seg sjølv. Tre stiftane inn i hola frå det som skal vere utsida av omslaget. Legg dette ned på arbeidsflata med stiftane ståande opp. Tre no eit og eit ark over stiftane slik at alle arka ligg med bretten nedover, og stiftane står opp.

Eit bretta ark med hol til stiftar. Foto. — Stiftane blir sette i bretten til omslaget frå utsida. Tre resten av arka inn på stiftane. Store hol gjer denne jobben lettare.

Bøy stiftane

Her må du vere forsiktig så du ikkje stikk deg! Kvar ende på stiftane skal no bøyast mot den andre. Du kan bruke ein blyant, ei tong eller ein stållinjal til dette. Kvar stift skal vere bøygd innover, som når du har brukt ei stiftemaskin på vanleg måte.

Ei hand bruker ein blyant til å bøye ein stift i bretten på eit hefte med ark. Foto. — Alle arka er på plass. No skal du bøye stiftane slik at endane på kvar stift møtest på midten. Bruk ein blyant eller noko anna til å bøye stiftane med. Det er lett å stikke seg viss du bruker fingrane.

Tittel på omslaget

Skriv ein tittel på omslaget til heftet. Det kan til dømes stå "Fagomgrep: Kunst og visuelle verkemiddel", eller det som passar til prosjektet ditt.

Tittelsida til omgrepsheftet og teiknesaker på arbeidsbordet. Foto. — Lag tittelside til omgrepsheftet.

Oppgåve

Skriv ei kort forklaring av omgrep frå kunst og visuelle verkemiddel. Visualiser omgrepet med ei lita teikning. Planlegg kor stor plass kvart omgrep og teikning skal ha. Bruk heftet som ein ressurs du kan slå opp i for å minne deg på viktige prinsipp for fargelære og komposisjon. Når du skriv fagleg om prosjekta dine, er mange av omgrepa under naturlege å ha med. Nokre døme er lista opp under biletet.

Forklart i biletteksten. Illustrasjon. — Døme på elevarbeid som har visualisert fagomgrep frå fargelære og om form.

Forslag til omgrep som kan visualiserast

Ittens fargelære

komplementærkontrast
mørk-lyskontrast
kald-varmkontrast
treklang

Teikning

linje
flate
form
valør
skravering
krysskravering

Komposisjonsprinsipp

symmetrisk balanse
asymmetrisk balanse
formkontrast
storleikskontrast
mengdekontrast
blikkfang
repetisjon
rytme
gruppering
tredelingsregelen

Visuell kommunikasjon

Utstyr

Ittens fargelære

Teikning

Komposisjonsprinsipp