Lag dekor inspirert av Urnes stavkyrkje

Urnes stavkyrkje

Urnes stavkyrkje ligg i Luster i Sogn og er truleg den eldste av dei bevarte stavkyrkjene i Noreg. Kyrkja blei bygd i romansk stil i mellomalderen, nærare bestemt rundt år 1130. Fleire av treskjeringsarbeida er likevel eldre.

Urnesportalen stammar frå ein eldre kyrkjebygning frå 1070. Ornamentikken i han er kjend som urnesstilen, den yngste stilarten frå vikingtida. I filmen under (lengde 1:32) får du sjå naturen rundt kyrkja, detaljar i arkitekturen og i interiøret, og du får òg sjå kyrkjebygget i bruk.

Del 1: Studer ornamentikk frå vikingtida

1. Les artiklane om Ornamentikk og Dyreornamentikk i jernalder og vikingtid.
   Kva kjenneteiknar ornamentikken frå vikingtida?

2. Studer fleire bilete med dekor frå Urnes stavkyrkje. Her kan du bruke fotoserien under, som viser dekoren på kapitela på toppen av søylene. Legg merke til:

   • motiv
     Finn du nokon symbol?

   • komposisjon
     Korleis er elementa sette saman?

   • materialbruk
     Beskriv materialbruken og korleis du opplever teksturane.

Treskjeringsarbeid frå andre halvdel av 1000-talet

I arkivet har vi funne eit gammalt filmklipp (lengde 6:12) frå Urnes stavkyrkje. Her ser vi nærare på dei eldste utskjeringane i tre, som stammar frå ei eldre kyrkje, og vi høyrer meir om symbolbruken.

Del 2: Lag ei studieteikning av ein detalj

I ei studieteikning er målet å utforske og bli kjend med eit motiv. Du skal altså studere former, proporsjonar og lys- og skuggeverknader og prøve å gjengi det nøyaktig.

1. Vel ut ein detalj av dekoren frå Urnes stavkyrkje. Det kan til dømes vere eit utsnitt av Urnesportalen eller frå dekoren på den øvste delen av søylene (kapitela).

2. Studer formene i dekoren og gjengi dei med ei lett oppteikning.

3. Bruk skraveringsteknikk for å skape valørar som viser volum, tekstur og skuggespel.

Del 3: Lag din eigen dekor

Lag din eigen dekor med inspirasjon frå dekor som er brukt i Urnes stavkyrkje.

1. Vel først eit dyr som du vil bruke som utgangspunkt for dekoren din. Vel deretter anten alternativ a) eller b):

   a) ein plantetype som passar til dette dyret, til dømes tang viss du har valt ein fisk, eller eit tre viss du har valt ein fugl
   b) eit anna dyr som dette dyret kan stå i relasjon til, til dømes katt og mus eller fugl og meitemakk

2. Teikn mange skisser der du forenklar motiva og prøver å setje dei saman på ulike måtar. Bruk urnesstilen som inspirasjon.

3. Vel ei av skissene som du vidareutviklar til eit ornament. Repeter så formene på ulike måtar. Prøv ut

   • gjentaking

   • spegelvending

   Legg merke til kva som skjer i mellomromma som oppstår mellom formene.

4. Vel eit dekorforslag og teikn det opp.

   • Finn ei god plassering på arket, og teikn dekoren med lett oppteikning.

   • Bruk skravering for å skape valørar som viser volum, tekstur og skuggespel.

5. Sjå for deg at du kan bruke denne dekoren i eit designobjekt eller i arkitektur,

   til dømes i interiør eller eksteriør, i ein bruksgjenstand eller eit smykke.

   • Teikn skisser der du prøver ut dekoren i eit design.

   • Jobb gjerne med plastilin for å få fram tredimensjonal form. Ta i så fall bilete av arbeidsprosessen og resultatet.