Medisinske forstavingar og endingar

Korleis er medisinske ord bygde opp?

Medisinske ord er ofte bygde opp av forstaving, ordstamme og ending. Dette gjer at du kan forstå omgrep for både oppbygginga til kroppen (anatomi), funksjon (fysiologi) og sjukdomslære (patologi). Når du arbeider på legekontor, apotek, sjukehus eller tannklinikk, må du lese i journalar og forstå ulike prosedyrar for å kunne vidareformidle og kommunisere kva som skal skje vidare, til pasientar og kundar.

Forstavingar

Forstavingar blir òg kalla prefiks, og dei blir brukte i starten av eit ord. Innan medisinsk fagterminologi seier prefikset noko om kvar på kroppen, kor mykje eller i kva retning i kroppen det er snakk om.

Nokre viktige forstavingar

hypo-

under eller mindre av. Døme: hypotensjon, som betyr lågt blodtrykk.

hyper-

over eller altfor mykje. Døme: hypertensjon, som betyr høgt blodtrykk.

pre-

før eller framfor. Døme: preoperativ, som betyr før operasjon.

post-

etter. Døme: postoperativ, som betyr etter operasjon.

per-

gjennom eller via. Døme: peroral, som betyr gjennom munn.

sub-

under. Døme: subkutan, som betyr under huda.

supra-

over eller ovanfor. Døme: suprarenal tumor, som betyr svulst over nyra.

peri-

rundt eller omkring: Døme: periodontitt, som betyr betennelse rundt tann.

Ordstamme

Ordstammen er sjølve basen i ordet og fortel oss kva stad i kroppen det handlar om. Nokre døme på ordstammar er derma som betyr hud, oral som betyr munn, myo som betyr muskel, og kardi som betyr hjarte. Slike ordstammar kan bli sette saman til nye ord, til dømes myokard – hjartemuskel.

Endingar

Endingar blir òg kalla suffiks, og dei blir sette til slutt i ordet. Suffiks fortel mellom anna kva som går føre seg, kva liding eller plaga ordet karakteriserer.

Døme på endingar

-itt eller -itis

inflammasjon eller betennelse. Døme: myokarditt, på engelsk myocarditis. Dette er ein betennelse i hjartemuskelen.

-logi

lære. Døme: nevrologi. Dette er eit medisinsk spesialfelt som handlar om sjukdommar i nervesystemet.

-osis eller -iasis

sjukdom. Døme psoriasis. Dette er ein kronisk hudsjukdom.