Gaaltije-laejhteme

Gaaltije-laejhtemen bïjre

Gosse edtjh gaaltijh nuhtjedh, dellie tjoerh gaaltijidie vuarjasjidh. Datne gaaltije-laejhtemem nuhtjh gosse vuarjesjh jis gaaltije hijven, vuj ij.

Vuartesjh filmem

Diedtieh jïh veeljh åarjelsaemien teekstem, jïh vuartesjh filmem.

Mah ussjedammes gaaltijh

Maahtah gaaltijh ovmessie sijjine ohtsedidh jïh ussjedammes gaaltijh leah v.g. learoe-gærjah, leksikovnh, faage-leksikovnh jïh baakoe-gærjah, gïete-gærjah jïh artihkele-tjåanghkoeh, monografijh jïh faage-plaerieh, dotkeme-reektesh, byjjes teeksth, statistihkh, juridiske nedte-sæjroeh goh v.g. Lovdata. Gaske-viermesne jïjnjh bïevnesh gååvnesieh mah hijven gaaltjinie.

Gaske-viermesne aaj bïevnesh mah eah dan hijven. Båajhtoeh saernieh (fake news) leah saernieh mejtie gie/gïeh tjaaleme jallh vuesiehtamme juktie almetjh edtjieh jaehkedh, jalhts eah leah saatnan. Maahta vååjnedh jïh govledh öövre saatnan, men eah leah. Gellien aejkien dovne guvvieh jïh filmh dorjesovvemme kåanste-jiermine juktie almetjh baajnehtidh jallh nollehtidh. Vihkele dellie iktegisth laejhtehslaakan vuarjasjidh jis bïevnesh ussjedammes.

Raerieh guktie gaaltijh vuarjasjidh

Gosse edtjh gaaltijh gaske-viermesne vuarjasjidh, dellie vihkele daejtie tsiehkide goerehtidh:

• Gie/gïeh bïevnesem bæjhkoehtamme?
• Mij nedte-sæjroen ulmie? Maahtah bïevnesidie jaehkedh?
• Bïevnesh jallh baajnehtimmie? Ovmessie sïelth jïh siebrieh nedte-sæjroeh utnieh gusnie jïjnjh aevhkies bïevnesh. Vihkele datne bïevnesh daejstie sæjrojste vuarjesjh eannan dejtie nuhtjh. Mujhtieh vuarjasjidh mejtie sijhtieh mijjem bïevnedh, baajnehtidh jallh ajve beetnegh dïenesjidh.
• Gaaltije ussjedammes? Mujhtieh gaaltijem jeatjah gaaltiji vööste goerehtidh. Gie/gïeh sæjroem tjaaleme? Goerehth tjaelijem/tjaelijidie (barkoe, maahtoe).

• Mujhtieh aaj goerehtidh gåessie gærja jallh nedte-sæjroe tjaalasovvi. Jis edtjh heannadimmiej bïjre tjaeledh, dellie tjoerh bïevnesh nedte-sæjrojste nuhtjedh mah daamhtaj orrestovveme.

Buerie gaaltije-laejhteme vuesehte datne gaaltijidie laejhtehkslaakan nuhtjh. Maahtah naemhtie tjaeledh, v.g.: «Manne dan jïjnjh bïevnesh aamhtesen bïjre gaavneme. Gïerve munnjien sjïdti veeljedh mah gaaltijh vihkielommes. Manne leam teeksti luhpievoetem, mearelesvoetem jïh nænnoesvoetem vuarjasjamme».